ĐOÀN THỊ NGA VÀ NHỮNG NỖI ĐAU CHƯA KHÉP LẠI

Ngày 9/8/1968, một tai nạn bất ngờ xảy ra tại đập hồ Tân Minh, xã Thanh Vận. Khi đang làm nhiệm vụ chống bão lụt, cứu tài sản của Nhà nước và nhân dân, cứu đồng đội, các đội viên Đại đội 933, Đội 92 TNXP Bắc Thái gặp dòng nước dữ khi chân đập bất ngờ bị vỡ. Mười ba TNXP hy sinh. Trong số đó có Đoàn Thị Nga.

Sau khi hy sinh, Đoàn Thị Nga được đồng đội và nhân dân an táng. Gia đình từng biết nơi chôn cất của bà. Nhưng câu chuyện về phần mộ của Nga về sau trở thành một trong những câu chuyện đau lòng nhất về công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở Bắc Kạn.

Theo lời người thân, năm 1973 gia đình tự cất bốc phần mộ Đoàn Thị Nga và phát hiện hài cốt ở độ sâu khoảng 1,1m. Điều đó trở thành một chi tiết quan trọng khi nhiều năm sau các phần mộ của 13 TNXP C933 được quy tập lại nhưng khi khai quật để lấy mẫu ADN, nhiều ngôi mộ chỉ còn những túi nilon đựng đất đá.

Câu chuyện của Đoàn Thị Nga vì vậy không chỉ là câu chuyện về một nữ TNXP hy sinh trong một tai nạn khi làm nhiệm vụ. Đó còn là câu chuyện về hành trình của một gia đình đi tìm và giữ gìn dấu vết của người thân. Khi những phần mộ bị thay đổi, tên tuổi của các liệt sĩ đứng trước nguy cơ trở nên vô danh, thân nhân đã lên tiếng, đề nghị tìm lại hồ sơ, tìm nhân chứng và xác định lại quá trình quy tập. Tỉnh Bắc Kạn sau đó thành lập tổ công tác, tổ chức tìm kiếm thông tin và nhân chứng liên quan đến việc mai táng, quy tập 13 liệt sĩ.

Có thể chiến tranh đã kết thúc từ lâu, nhưng với gia đình những người như Đoàn Thị Nga, một cuộc chiến khác vẫn tiếp tục: cuộc chiến để giữ lại tên tuổi, phần mộ và ký ức của người đã hy sinh. Điều ấy khiến câu chuyện của Nga mang một ý nghĩa đặc biệt.

Đền ơn đáp nghĩa không chỉ là dựng bia, xây nghĩa trang hay trao một phần quà; đó còn là trách nhiệm không để một người đã hy sinh cho Tổ quốc trở thành người vô danh trong chính ký ức của quê hương.