[Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng] BÀ NGUYỄN THỊ BÌNH VÀ CÂY BÚT LỊCH SỬ TẠI PARIS: BIỂU TƯỢNG NGOẠI GIAO THỜI ĐẠI VÀ BẢN LĨNH PHỤ NỮ VIỆT NAM

Trong thế kỷ XX, cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam không chỉ diễn ra rực lửa trên khắp các chiến trường, mà còn diễn ra vô cùng cân não trên mặt trận ngoại giao. Giữa những bước ngoặt lịch sử ấy, hình ảnh bà Nguyễn Thị Bình – Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam – đặt bút ký vào Hiệp định Paris năm 1973 đã trở thành một biểu tượng bất tử. Cây bút ấy, cùng với bản lĩnh kiên cường, sự mưu trí và nụ cười thanh lịch của người nữ ngoại giao, đã tạc vào lịch sử thế giới một tượng đài kiêu hãnh về khát vọng hòa bình và vị thế độc lập của dân tộc Việt Nam.

Bà Nguyễn Thị Bình (tên khai sinh là Nguyễn Thị Châu Sa) sinh năm 1927 trong một gia đình trí thức yêu nước tại tỉnh Quảng Nam, là cháu ngoại của nhà chí sĩ cách mạng lỗi lạc Phan Châu Trinh. Sớm tiếp thu mạch nguồn tư tưởng tiến bộ và tinh thần yêu nước nồng nàn từ gia đình, bà hăng hái dấn thân vào các phong trào học sinh, sinh viên yêu nước tại Sài Gòn - Chợ Lớn chống thực dân Pháp.

Trải qua muôn vàn thử thách, gian lao, từng bị giam cầm trong ngục tối của khám lớn thuộc địa, chí khí của người chiến sĩ cộng sản trong bà càng thêm tôi luyện. Với vốn học vấn uyên bác, thông thạo cả tiếng Pháp và tiếng Anh, cùng nhãn quan chính trị sắc bén, năm 1969, bà được Đảng và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tin tưởng giao trọng trách đặc biệt: Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tham gia Hội nghị bốn bên về Việt Nam tại Paris.

Hội nghị Paris về Việt Nam là cuộc đàm phán kéo dài kỷ lục trong lịch sử ngoại giao thế giới (gần 5 năm). Đối diện với bộ máy ngoại giao lọc lõi, sừng sỏ của siêu cường Mỹ và chính quyền Sài Gòn, người nữ Bộ trưởng mang tà áo dài truyền thống thướt tha đã đại diện cho ý chí, khát vọng của hàng triệu đồng bào miền Nam ruột thịt.

Bà Nguyễn Thị Bình đã biến diễn đàn Paris thành tòa án công lý, vạch trần bản chất phi nghĩa của cuộc chiến tranh xâm lược, đồng thời khẳng định lập trường chính nghĩa, kiên quyết đòi Mỹ phải rút quân vô điều kiện, tôn trọng các quyền dân tộc cơ bản của nhân dân Việt Nam.

Sức mạnh ngoại giao từ một nhân cách lớn: Giới báo chí quốc tế bấy giờ đã vô cùng kinh ngạc và thán phục trước một "Madame Bình" vừa mang phong thái sang trọng, lịch lãm của một nhà ngoại giao tầm cỡ, vừa sở hữu những lý lẽ đanh thép, không thể lung lay tại bàn đàm phán. Nụ cười rạng rỡ của bà xuất hiện trên trang nhất của các tờ báo lớn khắp thế giới, trở thành biểu tượng của một Việt Nam yêu chuộng hòa bình nhưng bất khuất, kiên cường.

Ngày 27-1-1973, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế Paris (phố Kléber), thời khắc lịch sử đã điểm. Trước sự chứng kiến của hàng trăm phóng viên và các nhà ngoại giao quốc tế, bà Nguyễn Thị Bình đã trang trọng cầm cây bút, đặt nét ký chính thức vào văn bản Hiệp định về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

Ý nghĩa biểu tượng mang tầm vóc thời đại: Nét mực từ cây bút của bà Nguyễn Thị Bình cùng các nhà ngoại giao Việt Nam đặt xuống không chỉ là sự thừa nhận quốc tế đối với nền độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nước nhà, mà còn là văn bản buộc quân đội viễn chinh Mỹ phải cuốn cờ rút khỏi miền Nam. Đó là thắng lợi vĩ đại của đường lối ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh, tạo ra bước ngoặt chiến lược quyết định để quân và dân ta tiến tới cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

Sau ngày đất nước thống nhất, bà Nguyễn Thị Bình tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp xây dựng đất nước trên nhiều trọng trách lớn: Bộ trưởng Bộ Giáo dục, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội, và là nữ Phó Chủ tịch nước đầu tiên của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (giai đoạn 1992 - 2002). Trên mọi cương vị, bà luôn đem hết tâm huyết, trí tuệ để phụng sự Đảng, phụng sự nhân dân, đặc biệt là cống hiến cho phong trào phụ nữ và bảo vệ quyền lợi trẻ em.

Ghi nhận những cống hiến vô song cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, Đảng và Nhà nước đã trân trọng trao tặng bà Huân chương Sao Vàng – phần thưởng cao quý nhất, Huân chương Hồ Chí Minh cùng nhiều phần thưởng vinh quang khác của Việt Nam và quốc tế.

Hôm nay, cây bút lịch sử năm xưa cùng bản sao Hiệp định Paris đang được lưu giữ trang trọng tại không gian bảo tàng, trở thành pho tư liệu lịch sử sống động, vô giá. Cuộc đời và sự nghiệp ngoại giao lẫy lừng của bà Nguyễn Thị Bình chính là bài học lập thân sâu sắc về lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng của Đảng, lòng yêu nước thuần khiết và tinh thần tự lực tự cường. Tấm gương ngời sáng của bà mãi là ngọn hải đăng soi đường, thôi thúc thế hệ trẻ hôm nay – đặc biệt là thế hệ phụ nữ trẻ – không ngừng học tập, nâng cao trí tuệ, bản lĩnh chính trị để chung tay bảo vệ vững chắc chủ quyền thiêng liêng và xây dựng nước Việt Nam ngày càng phồn vinh, hạnh phúc, uy tín trên trường quốc tế.