[Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng] BẾN VŨNG RÔ VÀ NHỮNG CHUYẾN TÀU KHÔNG SỐ: HUYỀN THOẠI ĐƯỜNG HỒ CHÍ MINH TRÊN BIỂN BẤT TỬ

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nếu như Đường Hồ Chí Minh Tây Trường Sơn là mạch máu giao thông xẻ dọc đại ngàn, thì Đường Hồ Chí Minh trên biển chính là thiên sử ký độc đáo, táo bạo của nghệ thuật quân sự Việt Nam. Giữa lòng hệ thống bờ biển bị kẻ thù phong tỏa nghiêm ngặt, bến Vũng Rô (Phú Yên) đã lịch sử ghi danh như một "địa chỉ đỏ" khốc liệt nhưng vô cùng oanh liệt. Nơi đây từng đón những chuyến tàu Không số kiên cường cập bến, vận chuyển hàng trăm tấn vũ khí, đạn dược, góp phần xoay chuyển cục diện chiến trường Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Vũng Rô là một vịnh nhỏ thuộc xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên, được bao bọc bởi ba hướng núi cao: Đèo Cả ở phía Bắc, núi Đá Bia ở phía Tây và mũi Điện ở phía Đông. Với địa thế hiểm trở, lòng vịnh sâu và có nhiều hang đá khuất tầm nhìn, Vũng Rô sở hữu những điều kiện tự nhiên lý tưởng để xây dựng một bến cảng bí mật ngay trong lòng vùng kiểm soát của địch.

Nhận thấy tầm quan trọng chiến lược này, Bộ Tổng Tư lệnh đã quyết định chọn Vũng Rô làm điểm tiếp nhận vũ khí từ các chuyến tàu Không số (thuộc Lữ đoàn 125) để chi viện trực tiếp cho quân và dân ta ở chiến trường Quân khu 5. Đây là một quyết định vô cùng táo bạo, bởi Phú Yên lúc bấy giờ là nơi tập trung các căn cứ quân sự lớn của Mỹ và chính quyền Sài Gòn, với hệ thống radar, tàu tuần tiễu và máy bay trinh sát ngày đêm rà quét dọc bờ biển.

Trong giai đoạn từ cuối năm 1964 đến đầu năm 1965, bến Vũng Rô đã tổ chức tiếp nhận thành công 4 chuyến tàu Không số, vận chuyển hơn 200 tấn vũ khí, đạn dược và thuốc men:

• Chuyến tàu đầu tiên (tháng 11-1964): Tàu mang số hiệu 41 do thuyền trưởng Lê Văn Thêm chỉ huy đã khéo léo ngụy trang, vượt qua các vòng kiểm soát ngặt nghèo của địch, cập bến Vũng Rô an toàn trong niềm vỡ òa của lực lượng bến.

Tuy nhiên, do sơ hở, địch đã phát hiện ra vị trí của tàu. Chúng lập tức huy động hàng chục loạt máy bay ném bom phá hoại và các chiến hạm bao vây hòng chiếm gọn con tàu cùng kho vũ khí. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, để giữ bí mật tuyệt đối cho con đường chiến lược trên biển, các chiến sĩ tàu Không số cùng lực lượng bảo vệ bến đã anh dũng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng và quyết định kích nổ khối bộc phá phá hủy tàu, không để rơi vào tay giặc.

Sự kiện Vũng Rô tháng 2-1965 tuy tổn thất lớn về người và phương tiện, nhưng tinh thần chiến đấu quả cảm, dứt khoát quyết tử của các chiến sĩ đã bảo vệ vẹn nguyên danh dự và bí mật chiến lược của Đường Hồ Chí Minh trên biển. Lượng vũ khí tiếp nhận từ các chuyến tàu trước đó đã kịp thời trang bị cho bộ đội chủ lực, làm nên những chiến thắng vang dội như chiến dịch An Lão, Đèo Nhông - Chông Chối, góp phần làm phá sản chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của Mỹ.

Năm 1997, Vũng Rô đã vinh dự được Nhà nước xếp hạng là Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt. Xác con tàu Không số nằm lại dưới lòng vịnh năm xưa nay đã trở thành một tượng đài bất khuất dưới sóng nước, một chứng nhân lịch sử kiêu hãnh của dân tộc.

Hơn sáu mươi năm đã trôi qua, sóng biển Vũng Rô vẫn ngày đêm vỗ về bờ cát, nhưng ký ức về những đêm thức trắng bốc dỡ vũ khí, về tình đồng chí, nghĩa đồng bào sắt son giữa những người lính biển với nhân dân Phú Yên vẫn vẹn nguyên giá trị. Di tích lịch sử bến Vũng Rô và huyền thoại những chuyến tàu Không số mãi là ngọn đuốc sáng soi đường, nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về cái giá của độc lập, tự do, đồng thời hun đúc lòng yêu nước để vững vàng bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.