[Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng] ĐỒNG CHÍ NGUYỄN ĐỨC CẢNH: BẬC TIỀN BỐI KIỆT XUẤT CỦA ĐẢNG, NGƯỜI SÁNG LẬP CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM VÀ KHÍ PHÁCH BẤT KHUẤT TUỔI HAI TƯ

Trong thế hệ những chiến sĩ cộng sản tiền bối đầu tiên, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh (1908 – 1932) đứng ở vị trí một nhà lãnh đạo xuất sắc, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, và là lãnh tụ kiệt xuất của giai cấp công nhân Việt Nam. Với tuổi đời 24 ngắn ngủi nhưng đầy vinh quang, đồng chí đã để lại một di sản vĩ đại cho sự nghiệp cách mạng của Đảng: Sáng lập tổ chức Công đoàn Việt Nam, trực tiếp xây dựng phong trào công nhân nòng cốt, và tạc vào lịch sử một tượng đài bất khuất về chí khí anh hùng trước máy chém của kẻ thù.

Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh sinh ngày 2-2-1908 tại làng Diêm Điền, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình – một miền quê giàu truyền thống văn hiến và yêu nước. Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo, sớm mồ côi cha, đồng chí đã trải qua tuổi thơ gian khổ nhưng vô cùng hiếu học.

Trong quá trình học tập tại trường Thành chung Nam Định, người thanh niên Nguyễn Đức Cảnh đã sớm tham gia vào các phong trào yêu nước của học sinh, sinh viên như lễ truy điệu cụ Phan Chu Trinh và phong trào đòi thả cụ Phan Bội Châu. Năm 1927, đồng chí gia nhập Việt Nam Cách mạng Thanh niên đồng chí Hội và được cử sang Quảng Châu (Trung Quốc) dự lớp huấn luyện chính trị do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp giảng dạy. Tại đây, đồng chí đã tiếp thu sâu sắc chủ nghĩa Mác - Lênin, xác định rõ con đường cứu nước duy nhất là con đường cách mạng vô sản.

Trở về nước với bầu nhiệt huyết cách mạng, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh được phân công hoạt động tại vùng mỏ Quảng Ninh và thành phố cảng Hải Phòng – những trung tâm công nghiệp lớn nhất Bắc Kỳ lúc bấy giờ. Đồng chí đã dấn thân vào cuộc sống "vô sản hóa", cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc với những người phu mỏ, phu bến sáu để truyền bá lý luận cách mạng, thức tỉnh ý thức giai cấp của công nhân.

Dấu ấn lịch sử đối với phong trào công nhân:

• Thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng: Tháng 6-1929, đồng chí là một trong những thành viên sáng lập Đông Dương Cộng sản Đảng – một trong những tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Sau khi trực tiếp chỉ đạo cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh vang dội (1930 - 1931), do sự theo dõi ráo riết và đê hèn của mật thám, tháng 4-1931, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh bị thực dân Pháp bắt giữ tại Hạ Long.

Biết ông là một lãnh đạo tối cao của Đảng và phong trào công nhân, chính quyền thực dân Pháp đã dùng mọi thủ đoạn nhục hình tàn độc nhất kết hợp với dụ dỗ bằng tiền tài, danh vọng nhằm bẻ gãy ý chí của ông. Tuy nhiên, thịt nát xương tan nhưng ý chí người cộng sản là bất diệt. Trong ngục tối của nhà tù Hỏa Lò, đồng chí vẫn tranh thủ từng phút giây để viết tác phẩm "Công nhân vận động" – tập tài liệu lý luận vô giá gửi lại cho Đảng.

Không thể khuất phục được người chiến sĩ kiên trung, sáng ngày 31-7-1932, thực dân Pháp đã hèn hạ đưa đồng chí Nguyễn Đức Cảnh ra pháp trường tại Hải Phòng để thi hành án tử hình bằng máy chém.

Khoảnh khắc bất tử ghi vào sử sách: Trước họng súng và lưỡi gươm đen ngòm của quân thù, người thanh niên 24 tuổi vẫn hiên ngang từ chối bịt mắt, từ chối rửa tội. Đồng chí dõng dạc hô vang: "Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!", "Cách mạng Việt Nam thành công muôn năm!". Tiếng hô đanh thép ấy đã biến pháp trường của kẻ thù thành nơi tôn vinh lý tưởng cách mạng cao đẹp.

Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh đã anh dũng ngã xuống ở tuổi hai mươi tư – độ tuổi thanh xuân rực rỡ nhất của đời người. Cuộc đời hoạt động ngắn ngủi nhưng vô cùng oanh liệt của đồng chí đã trở thành một biểu tượng vĩ đại cho phong trào công nhân và công đoàn Việt Nam.

Trân trọng trước công lao đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh vô bờ bến của đồng chí, tên của lãnh tụ Nguyễn Đức Cảnh đã được đặt cho nhiều trường học, đường phố, khu công nghiệp lớn tại Hải Phòng, Thái Bình, Hà Nội và nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Giải thưởng Nguyễn Đức Cảnh – phần thưởng cao quý dành cho những công nhân, lao động có sáng kiến xuất sắc – chính là sự tiếp nối tinh thần sáng tạo và cống hiến của ông.

Hôm nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nước Việt Nam đang thế và lực mới, phát triển mạnh mẽ trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đạt được những thành tựu đó, giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam luôn ghi nhớ công ơn sâu sắc của lãnh tụ Nguyễn Đức Cảnh. Tấm gương ngời sáng về lòng trung thành vô hạn với lý tưởng của Đảng, về tinh thần tự lực tự cường và đức hy sinh trọn vẹn của ông mãi là ngọn đuốc soi đường, thôi thúc thế hệ trẻ hôm nay không ngừng nỗ lực học tập, rèn luyện bản lĩnh chính trị để bảo vệ vững chắc chủ quyền thiêng liêng và xây dựng quê hương ngày càng phồn vinh, hạnh phúc.