[Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng] Khu chứng tích Chín Hầm: Góc khuất "biệt giam" dưới lòng đất và ý chí sắt đá của những người con trung kiên

Nếu như Côn Đảo, Phú Quốc là những "địa ngục trần gian" lộ thiên khét tiếng, thì tại mảnh đất cố đô Thừa Thiên Huế, có một hệ thống ngục tù thầm lặng, âm u và tàn bạo không kém: Khu chứng tích Chín Hầm. Nằm sâu dưới những tán thông già, nơi đây từng là chuỗi hầm biệt giam tàn khốc, nơi chính quyền gia đình trị Ngô Đình Diệm dùng để bóp nghẹt ý chí của những người cộng sản. Nhưng chính tại nơi bóng tối bủa vây này, ngọn lửa của lòng yêu nước đã tỏa sáng, biến đau thương thành một khúc tráng ca bất tử.

Khu di tích Chín Hầm nằm dưới chân núi Ngũ Phong (thuộc phường An Tây, thành phố Huế). Ban đầu, đây là hệ thống gồm 9 căn hầm kiên cố do quân đội thực dân Pháp xây dựng vào năm 1941 để làm kho chứa vật liệu chiến tranh và vũ khí.

Đến năm 1954, sau khi hiệp định Giơ-nevơ được ký kết, Ngô Đình Cẩn (em trai Tổng thống chính quyền Sài Gòn Ngô Đình Diệm, kẻ được mệnh danh là "bạo chúa miền Trung") đã phát hiện ra sự kiên cố và biệt lập của khu vực này. Ông ta lập tức cho cải tạo 8 trong số 9 căn hầm thành một trại giam bí mật để nhốt các chiến sĩ tình báo, cán bộ cách mạng kiên trung và cả những trí thức, phật tử tham gia phong trào đấu tranh đô thị.

Chế độ giam giữ tại Chín Hầm được thiết kế theo lối hủy diệt cả thể xác lẫn tinh thần:

• Địa ngục không ánh sáng: Các căn hầm được xây bằng bê tông cốt thép dày đặc, chôn sâu một phần dưới lòng đất. Cửa hầm làm bằng sắt tấm dày, chỉ có một khe nhỏ để lính gác nhét phần cơm ôi thiu vào bên trong. Tù nhân bị nhốt biệt giam trong bóng tối đậm đặc suốt ngày đêm, quanh năm không nhìn thấy ánh sáng mặt trời.

Thế nhưng, sự tàn bạo mang tính chất hủy diệt của Chín Hầm đã phải đầu hàng trước bản lĩnh sắt đá của những người chiến sĩ cách mạng. Trong môi trường biệt giam tuyệt đối, nơi người tù bị cắt đứt mọi liên lạc với thế giới bên ngoài, họ đã tự tìm cách sưởi ấm cho nhau và giữ vững khí tiết.

Những người tù chính trị tại Chín Hầm đã sáng tạo ra "ngôn ngữ gõ tường" bằng các ký hiệu Morse hoặc tiếng động để giao tiếp từ hầm này sang hầm khác. Qua những bức tường bê tông dày lạnh ngắt, họ thông báo cho nhau tình hình chiến sự, chia sẻ miếng cơm, hớp nước ít ỏi, bồi dưỡng cho nhau niềm tin vào ngày mai chiến thắng.

Nơi đây từng giam giữ nhà tình báo chiến lược lỗi lạc Nguyễn Đình Hải (Đại tá tình báo quốc phòng). Dù bị biệt giam trong hầm tối nhiều năm liền, chịu đựng sự tra tấn tinh thần khủng khiếp, ông và các đồng chí vẫn giữ trọn lòng son sắt với Đảng, kiên quyết bảo vệ an toàn cho các lưới tình báo đang hoạt động trong lòng địch. Nhiều chiến sĩ đã anh dũng nằm lại ngay dưới nền hầm lạnh lẽo, nhưng trước khi nhắm mắt, họ vẫn hướng về phía quê hương với niềm tin tất thắng.

Ngày nay, Khu chứng tích Chín Hầm đã được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia, trở thành một không gian tâm linh nghiêm trang và là điểm đến giáo dục truyền thống cách mạng quan trọng tại miền Trung.