[Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng] Khúc tráng ca Đồi 174: 7 ngày đêm rực lửa và điểm son anh hùng của Sư đoàn Sao Vàng

Trong những trang sử vàng của Sư đoàn 3 (Sư đoàn Sao Vàng) tại chiến trường Bắc Bình Định, chiến thắng Đồi 174 (xã Ân Mỹ, huyện Hoài Ân) mùa đông năm 1972 đứng riêng như một biểu tượng của lòng quả cảm và ý chí gang thép. Quyết định xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh dành cho điểm cao này không chỉ là sự vinh danh một địa danh, mà còn là nén tâm nhang tri ân những người con anh dũng đã ngã xuống để giữ vững mạch máu giao thông chiến lược của quê hương.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Đồi 174 (còn gọi là cao điểm 174 hoặc chốt 174) sở hữu một vị trí quân sự đặc biệt hiểm yếu. Tọa lạc sát cầu Bến Muồng và chỉ cách sông An Lão khoảng 500m, điểm cao này nằm ngay vùng giáp ranh giữa vùng giải phóng của ta và vùng tạm chiếm của địch.

Đứng từ đỉnh Đồi 174, tầm mắt có thể bao quát và kiểm soát toàn bộ một vùng không gian rộng lớn dọc theo con đường số 5 (nay là tỉnh lộ 629) chạy từ Bồng Sơn đi An Lão, đồng thời khống chế các chốt điểm lân cận như núi Chéo, đồi 82. Đáng chú ý, vị trí này chỉ cách sân bay Thiết Đính – một trong những sân bay quân sự lớn nhất của địch ở Bắc Bình Định – vỏn vẹn 6km về hướng đông nam.

Theo lời kể của ông Tô Xuân Thái, nguyên Xã đội trưởng xã Ân Tín giai đoạn 1973 - 1975, Đồi 174 chính là "yết hầu" quyết định sinh mệnh chiến trường: "Nếu địch chiếm được núi Chéo và Đồi 174, mọi con đường tiếp viện của ta cho Bắc Hoài Ân theo con đường số 5 sẽ bị cắt đứt hoàn toàn". Chính vì tầm quan trọng mang tính sống còn đó, nơi đây đã trở thành tâm điểm của những cuộc giằng co đẫm máu giữa ta và địch.

Bước ngoặt của chiến trường diễn ra vào đêm ngày 1/11/1972. Lợi dụng bóng đêm dày đặc, các chiến sĩ Đại đội 4 (Tiểu đoàn 40 đặc công) đã mưu trí chia thành hai mũi tấn công thần tốc. Phối hợp nhịp nhàng với Tiểu đoàn 3 (Trung đoàn 2), nghĩa quân vượt sông An Lão, bất ngờ đánh thẳng vào điểm cao 174. Trận tập kích chớp nhoáng đã bẻ gãy sức kháng cự của địch, tiêu diệt gọn một đại đội ngụy khoảng 150 tên. Ngay sau chiến thắng then chốt này, trận địa được bàn giao lại cho Tiểu đoàn 3 kiên cường chốt giữ.

Mất đi "mắt thần" 174, quân địch điên cuồng điên cuồng điều động toàn bộ Trung đoàn 47 mở cuộc phản công tổng lực hòng chiếm lại trận địa. Suốt 7 ngày đêm liên tục, Đồi 174 không một phút ngơi tiếng bom đạn. Khi các đợt bộ binh xung phong bị bẻ gãy, địch lồng lộn điên cuồng huy động máy bay ném bom rải thảm, cày xới nát từng tấc đất trên đỉnh đồi.

Dưới trận mưa bom bão đạn khốc liệt ấy, lực lượng của ta chịu nhiều tổn thất, hy sinh. Thế nhưng, những người lính kiên trung của Tiểu đoàn 3 vẫn triệt để chấp hành mệnh lệnh, bám trụ boong-ke, chiến hào. Ông Nguyễn Chí Thỏa (nguyên Trung đội phó Đại đội 1, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 2), một nhân chứng sống của sự kiện, nghẹn ngào nhớ lại: "Mỗi lần lên chốt, các chiến sĩ lại hiểu rằng mình có thể hy sinh nhưng không một ai thoái thác nhiệm vụ".

Chính tinh thần "quyết tử" ấy đã khuất phục ý chí của kẻ thù. Sau 7 ngày đêm hao tổn binh lực mà không thể lay chuyển được ý chí của các chiến sĩ Sao Vàng, quân địch buộc phải lẳng lặng rút lui, từ bỏ trận địa. Con đường số 5 đoạn Hoài Ân - An Lão chính thức được giải phóng hoàn toàn.

7 ngày đêm chốt giữ điểm cao 174 của Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 2 (Trung đoàn Anh dũng, Trung đoàn Anh hùng) đã mãi mãi ghi dấu như một mốc son chói lọi trong pho sử biên niên của Sư đoàn Sao Vàng anh hùng.

Chiến tranh đã lùi xa, Đồi 174 hôm nay đã bình yên soi bóng xuống dòng sông An Lão hiền hòa. Ngày 5/4/2017, Quyết định số 1194/QĐ-UBND của UBND tỉnh về việc xếp hạng Đồi 174 là Di tích lịch sử cấp tỉnh đã chính thức khẳng định tầm vóc của chiến thắng năm xưa. Di tích lịch sử Đồi 174 sẽ mãi là "địa chỉ đỏ" linh thiêng, ngọn đuốc tinh thần giáo dụclòng yêu nước và khí phách kiên cường cho thế hệ hôm nay và mai sau.