[Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng] Ngã ba Đồng Lộc và Huyền thoại bất tử của 10 "Đóa hoa lửa" Trường Sơn

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta là một bản hùng ca được viết bằng máu và nước mắt của hàng triệu người con ưu tú. Trong đó, sự hy sinh lẫm liệt của 10 nữ liệt sĩ thanh niên xung phong (TNXP) tại Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) vào buổi chiều định mệnh ngày 24/7/1968 đã trở thành một biểu tượng rực rỡ nhất về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, khắc tạc vào lịch sử một tượng đài bất tử của tuổi trẻ Việt Nam thời hoa lửa.

Trong những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc chiến (1964 - 1968), Ngã ba Đồng Lộc, nằm trên tuyến đường 15A huyết mạch, được mệnh danh là "yết hầu" giao thông nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam.

Nhận thức được vị trí chiến lược này, đế quốc Mỹ đã tập trung không quân oanh tạc điên cuồng, trút xuống đây hàng vạn tấn bom đạn hòng cắt đứt mạch máu tiếp viện của quân dân ta. Bầu trời Đồng Lộc luôn xé toạc bởi tiếng gầm rú của máy bay địch, đất đá bị cày xới nát vụn, không một nhành cây ngọn cỏ nào có thể sống sót.

Đối mặt với "tọa độ chết", lực lượng TNXP, đặc biệt là Tiểu đội 4, Đại đội 552 (Tổng đội TNXP Hà Tĩnh) do tiểu đội trưởng Võ Thị Tần chỉ huy, vẫn kiên cường bám trụ. Tiểu đội gồm 10 cô gái: Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Võ Thị Hợi, Nguyễn Thị Xuân, Dương Thị Xuân, Trần Thị Rạng, Hà Thị Xanh, Nguyễn Thị Nhỏ, Võ Thị Hà và Trần Thị Hường. Họ đều đang ở độ tuổi đẹp nhất của đời người (từ 17 đến 24 tuổi), gác lại ước mơ giảng đường, hạnh phúc lứa đôi để xung phong ra tuyến lửa. Với những dụng cụ thô sơ như cuốc, xẻng, quang gánh, họ ngày đêm bám đường, san lấp hố bom, hướng dẫn xe ra vào an toàn với khẩu hiệu đanh thép: "Máu có thể chảy, tim có thể ngừng đập nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắt".

Ngày 24/7/1968, một ngày đỏ lửa như bao ngày khác tại Đồng Lộc. Từ sáng sớm, tiểu đội 4 đã nhận lệnh bám trận địa, chuẩn bị san lấp hố bom để thông đường cho chuyến xe khí tài quan trọng đi qua vào ban đêm.

Buổi trưa hôm đó, các chị mới ăn vội bát cơm độn sắn rập rờn tiếng máy bay rít trên đầu. Đến khoảng 16 giờ chiều, khi các cô gái vừa thi công xong một đợt san lấp và rút xuống căn hầm chữ A trú ẩn, một đợt ném bom tàn khốc bất ngờ trút xuống ngay tại vị trí họ đang ẩn nấp. Một quả bom đã đánh trúng trực diện, vùi lấp hoàn toàn căn hầm.

Cả trận địa lặng đi trong sự bàng hoàng và tiếng gào thét của đồng đội. Ngay lập tức, lực lượng cứu hộ và đồng đội lao vào bới đất tìm kiếm bằng tay không trong tuyệt vọng. Lần lượt 9 thi thể được tìm thấy, riêng thi thể chị Hồ Thị Cúc – người chị cả tần tảo của tiểu đội – phải đến ngày thứ ba mới được tìm thấy trong tư thế đang ôm chặt lấy chiếc xẻng làm đường. 10 cô gái đã mãi mãi nằm lại nơi tuyến lửa, thân thể họ hòa vào đất đá, nhưng tinh thần quật cường thì sống mãi với thời gian.

Sự hy sinh oanh liệt của 10 nữ thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc đã làm lay động hàng triệu trái tim yêu nước lúc bấy giờ, tiếp thêm sức mạnh to lớn cho đoàn quân xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, hố bom năm xưa nay đã thành những chứng tích lịch sử uy nghiêm, đồi núi trọc đã phủ xanh màu lá. Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc trở thành một "địa chỉ đỏ" thiêng liêng, nơi hàng triệu bước chân hành hương tìm về để tri an.

Trong khuôn khổ đề án "Câu chuyện hoa lửa", hình ảnh 10 đóa hoa Đồng Lộc là minh chứng sống động nhất để giáo dục thế hệ đoàn viên, thanh niên hôm nay về một thời đại thanh xuân cống hiến trọn vẹn vì độc lập dân tộc. Câu chuyện của các chị nhắn nhủ thế hệ trẻ rằng: Hòa bình hôm nay được xây đắp từ máu xương và tuổi trẻ của những người đi trước, và lý tưởng sống cống hiến cho quê hương, đất nước chưa bao giờ là một bài học cũ.