[Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng] NHÀ GIÁO ANH HÙNG PHAN NGỌC HIỂN - KHỞI NGHĨA HÒN KHOAI

Trong những trang sử oanh liệt của Cách mạng Nam Bộ, cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai (13/12/1940) nổi bật như một mốc son chói lọi, phát súng mở đầu cho tinh thần quật khởi của nhân dân đất mũi Cà Mau. Linh hồn của cuộc khởi nghĩa ấy chính là Phan Ngọc Hiển – một người thầy giáo cầm phấn, một nhà báo sắc sảo, người đã chọn dấn thân vào con đường bão táp, dùng chính máu xương của mình để viết nên bản hùng ca bất tử về lòng yêu nước.

Nhà giáo Phan Ngọc Hiển (1910 - 1941) sinh ra tại Rạch Giá (nay thuộc tỉnh Kiên Giang) trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước. Sớm mồ côi cha mẹ, ông đã vượt qua muôn vàn gian khó để tốt nghiệp Trường Sư phạm Sài Gòn. Với tấm bằng tú tài, ông từ chối cuộc sống an phận nơi thành thị, chọn dấn thân về vùng đất Tây Nam Bộ để gieo chữ, mở mang dân trí cho đồng bào.

Năm 1931, thầy giáo Phan Ngọc Hiển đến giảng dạy tại rạch Giá Chèo (Cà Mau). Trên bục giảng, ông không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn âm thầm khơi dậy lòng tự tôn dân tộc, tinh thần yêu nước cho học trò và nhân dân địa phương. Nhận thấy ngòi bút báo chí là thứ vũ khí sắc bén để thức tỉnh quần chúng, ông tích cực viết bài cho các tờ báo tiến bộ thời bấy giờ, mạnh mẽ vạch trần chính sách bóc lột, đàn áp dã man của thực dân Pháp.

Chính sự sâu sát và bầu máu nóng cách mạng đã đưa nhà giáo Phan Ngọc Hiển đến với tổ chức Đảng Cộng sản Đông Dương. Ông nhanh chóng trở thành một cán bộ cốt cán, được Đảng tin tưởng giao nhiệm vụ ra đảo Hòn Khoai để xây dựng cơ sở bí mật, chuẩn bị lực lượng cho cuộc tổng khởi nghĩa dời non lấp biển.

Hòn Khoai là một hòn đảo có vị trí chiến lược quân sự quan trọng ở vùng biển cực Nam, nơi thực dân Pháp cho xây dựng đài hải đăng, bố trí lực lượng canh phòng nghiêm ngặt để kiểm soát vùng biển này.

Tháng 12/1940, nhận được lệnh phối hợp hành động cùng cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, Phan Ngọc Hiển với tư cách là người chỉ huy cao nhất tại mặt trận Hòn Khoai đã nhận định: Thời cơ lịch sử đã đến.

Đêm ngày 13/12/1940, dưới sự lãnh đạo tài ba và mưu lược của Phan Ngọc Hiển, lực lượng nghĩa quân bao gồm các chiến sĩ cách mạng kết hợp với những binh lính, viên chức yêu nước làm việc ngay trong bộ máy của địch đã bất ngờ nổi dậy. Bằng sự dũng cảm và yếu tố bí mật, nghĩa quân đã thọc sâu tiêu diệt gọn đồn địch, bắt sống tên sếp đảo khét tiếng, thu giữ toàn bộ vũ khí và đài vô tuyến. Lần đầu tiên, lá cờ đỏ sao vàng thiêng liêng được tung bay ngạo nghễ trên đỉnh hải đăng Hòn Khoai, báo hiệu vùng đất mũi đã đứng lên làm chủ.

Ngay sau chiến thắng vang dội tại Hòn Khoai, Phan Ngọc Hiển chỉ huy nghĩa quân tiến vào đất liền để tiếp tục phối hợp với phong trào đấu tranh của tỉnh Cà Mau. Tuy nhiên, lúc này cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ ở các địa phương khác đã bị thực dân Pháp tập trung lực lượng đàn áp khốc liệt và rơi vào tình thế bất lợi.

Trước sự càn quét, bủa lưới ráo riết của quân thù, Phan Ngọc Hiển và các đồng chí của ông đã sa vào tay giặc tại bãi rạch chống lụt (Năm Căn). Sa vào tay thực dân Pháp, người thầy giáo cách mạng phải chịu đựng những trận đòn tra tấn dã man, tàn độc nhất. Thế nhưng, kẻ thù đã hoàn toàn bất lực trước ý chí sắt đá của ông. Phan Ngọc Hiển kiên quyết nhận hết trách nhiệm về mình, cắn răng chịu đựng để bảo vệ an toàn tuyệt đối cho tổ chức Đảng và những cơ sở cách mạng còn lại.

Không thể khuất phục được người chiến sĩ cộng sản, ngày 12/7/1941, thực dân Pháp đã hèn hạ đưa Phan Ngọc Hiển cùng 9 chiến sĩ Hòn Khoai ra xử bắn tại thị xã Cà Mau. Trước họng súng đen ngỏm của kẻ thù, nhà giáo Phan Ngọc Hiển hiên ngang gạt phắt chiếc khăn che mắt, ánh mắt rực lửa hướng về phía đồng bào, dõng dạc tuyên bố: "Những người cộng sản coi cái chết rất bình thường. Chúng tôi chết vì giải phóng dân tộc... Việt Nam độc lập muôn năm!".

Cuộc đời của nhà giáo, nhà báo, liệt sĩ Phan Ngọc Hiển khép lại ở tuổi 31 đầy tiếc thương, nhưng phát súng khởi nghĩa Hòn Khoai mà ông và đồng đội châm ngòi đã đi vào lịch sử như một huyền thoại bất tử. Với những cống hiến vĩ đại, ông đã được Đảng, Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hôm nay, tên của người thầy giáo anh hùng Phan Ngọc Hiển đã được trang trọng đặt cho một huyện đảo, nhiều ngôi trường và những con phố sầm uất trên khắp cả nước, sừng sững tạc vào không gian đất mũi như một biểu tượng vĩnh cửu của lòng yêu nước và khí phách kiên trung của người trí thức Việt Nam.