[Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng] Nhà văn, Liệt sĩ Chu Cẩm Phong: Gác bút nghiên xẻ dọc Trường Sơn và "những trang viết bằng máu" trên đất lửa

Trong những năm tháng sục sôi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, có một lớp trí thức trẻ đã khước từ cuộc sống bình yên nơi giảng đường để lao vào nơi hòn tên mũi đạn. Nhà văn, Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Chu Cẩm Phong là một biểu tượng rực rỡ như thế. Bỏ lại sau lưng cánh cổng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, anh đi vào tâm bão Khu 5 (Quảng Nam), vừa dùng ngòi bút làm đòn xoay chế độ, vừa cầm súng chiến đấu đến giọt máu cuối cùng, để lại cho thế hệ sau một "cuộc đời đẹp" như chính những vần thơ anh từng viết.

Chu Cẩm Phong tên thật là Trần Tiến, sinh năm 1941 tại miền quê giàu truyền thống cách mạng Hội An (Quảng Nam). Tập kết ra Bắc, với tư chất thông minh và tâm hồn nhạy cảm, anh xuất sắc thi đỗ và trở thành sinh viên khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội – ngôi trường danh giá bậc nhất miền Bắc lúc bấy giờ.

Nhưng giữa lúc bạn bè đồng trang lứa miệt mài với những trang sách học thuật, trái tim người thanh niên xứ Quảng lại đập cùng nhịp đập đau thương của miền Nam ruột thịt. Năm 1964, vừa cầm tấm bằng tốt nghiệp đại học loại ưu, Trần Tiến đã viết đơn tình nguyện xin vào chiến trường miền Nam với một khát khao cháy bỏng: Được cầm súng và cầm bút ngay trên mảnh đất quê hương đang chìm trong khói lửa.

Vượt qua chặng đường xẻ dọc Trường Sơn muôn vàn gian khổ, anh về đến chiến trường Khu 5 ác liệt nhất, lấy bút danh Chu Cẩm Phong và trở thành phóng viên của Thông tấn xã Giải phóng Trung Trung Bộ, kiêm cán bộ sáng tác của Tạp chí Văn nghệ Giải phóng.

Tại chiến trường Quảng Nam - Đà Nẵng, nơi kẻ thù liên tục mở các cuộc càn quét, ném bom rải thảm tàn khốc, Chu Cẩm Phong không chọn cách ngồi ở căn cứ an toàn để viết. Anh xông pha vào những điểm nóng nhất, cùng ăn, cùng ở, cùng cầm súng chiến đấu với du kích và đồng bào.

Chính từ hiện thực rực lửa ấy, những tác phẩm mang đậm hơi thở chiến trường của anh đã ra đời như: "Gió lộng từ Cửa Đại", "Mặt biển - Mặt trận", "Rét tháng Giêng"... Đặc biệt, cuốn "Nhật ký chiến tranh" của Chu Cẩm Phong (ghi chép từ năm 1967 đến những ngày cuối đời năm 1971) được xem là một bảo vật vô giá. Không chỉ ghi lại những tội ác man rợ của kẻ thù, cuốn nhật ký còn khắc họa vẻ đẹp kiên trung, lạc quan của những người lính và đồng bào vùng giải phóng. Mỗi nét chữ của anh đều thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và cả máu của những đồng đội đã ngã xuống.

Anh từng tâm sự trong nhật ký: "Mình sẽ viết, viết thật hay, thật xứng đáng về những con người tuyệt vời này... Nếu mình có ngã xuống, những trang viết này sẽ thay mình kể lại cho mai sau".

Tháng 4/1971, Chu Cẩm Phong nhận nhiệm vụ đi thực tế tại vùng rốn lũ, rốn bom xã Xuyên Phú (nay là xã Duy Tân, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam) để xây dựng cơ sở và viết bài.

Ngày 1/5/1971, quân địch huy động một lực lượng lớn gồm lính thủy đánh bộ, bảo an có máy bay và pháo binh yểm trợ, bất ngờ càn quét quy mô lớn vào xã Xuyên Phú. Chu Cẩm Phong cùng một số cán bộ, du kích bị bao vây dưới hầm bí mật. Địch gọi hàng, dùng lựu đạn và chất nổ đánh sập miệng hầm.

Trong giây phút sinh tử, người trí thức khoác áo lính đã thể hiện khí phách anh hùng tuyệt vinh. Chu Cẩm Phong kiên quyết không đầu hàng. Anh dùng khẩu súng K54 và những quả lựu đạn cuối cùng đánh trả quyết liệt để thu hút hỏa lực, yểm trợ cho đồng đội phá vòng vây. Anh dũng cảm chiến đấu đến hơi thở cuối cùng và ngã xuống trên chính mảnh đất quê hương khi vừa tròn 30 tuổi.

Sự hy sinh lẫm liệt của anh đã làm bàng hoàng cả giới văn nghệ sĩ và chiến trường Khu 5 lúc bấy giờ. Năm 2010, nhà văn, liệt sĩ Chu Cẩm Phong vinh dự được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật.