[Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng] Nhà văn Nguyễn Huy Tưởng: Người chép sử bằng văn chương và lẽ sống một "văn sĩ" chân chính

Trong dòng chảy của văn học cách mạng Việt Nam, nhà văn Nguyễn Huy Tưởng đứng riêng một cõi như một biểu tượng của lòng kiên trung, sự mẫn cảm lịch sử và tư cách văn sĩ mẫu mực. Cả cuộc đời và văn nghiệp của ông là một minh chứng sống động cho lời khẳng định: viết văn trước hết là làm người, và trang văn phải luôn song hành cùng vận mệnh quốc gia.

Sinh thời, nhà văn Nguyễn Huy Tưởng (1912 - 1960) luôn bị ám ảnh bởi những trang sử hào hùng của dân tộc. Ông không chỉ nhìn lịch sử bằng con mắt của một học giả nghiên cứu, mà soi chiếu nó bằng trái tim của một người nghệ sĩ tràn đầy tinh thần yêu nước. Từ những tác phẩm đầu tay cho đến loạt kịch bản, tiểu thuyết đỉnh cao, ông luôn tìm về những cột mốc chói lọi của cha ông để làm bệ phóng cho cảm hứng sáng tạo.

Nhưng Nguyễn Huy Tưởng không dừng lại ở tư cách người quan sát. Khi làn sóng Cách mạng tháng Tám bùng nổ, ông lập tức dấn thân vào dòng thác của thời đại. Ông trở thành một trong những người đặt nền móng đầu tiên cho nền văn hóa văn nghệ cách mạng, dùng ngòi bút làm vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng. Người ta thấy một Nguyễn Huy Tưởng hăm hở, tràn đầy nhiệt huyết trong những ngày Hà Nội sục sôi, và cũng chính ông đã mang hơi thở ấy vào trong những trang nhật ký, những thiên truyện thấm đẫm tinh thần thời đại.

Nhắc đến Nguyễn Huy Tưởng là nhắc đến một tư duy nghệ thuật hoành tráng, chiều sâu suy tưởng về nhân dân và đất nước. Vở kịch Vũ Như Tô – một kiệt tác của sân khấu Việt Nam – đã đặt ra những câu hỏi muôn thuở về mối quan hệ giữa nghệ thuật thuần túy và đời sống của nhân dân, về cái đẹp và cái thiện. Cho đến nay, bi kịch của người nghệ sĩ thiên tài Vũ Như Tô vẫn là một bài học sâu sắc mang tính thời đại.

Bên cạnh đó, mảng đề tài về Hà Nội – mảnh đất ông yêu tha thiết – đã được bất tử hóa qua tiểu thuyết Sống mãi với Thủ đô và kịch bản phim Lũy hoa. Những con người Hà Nội hào hoa, thanh lịch nhưng đầy quả cảm, sẵn sàng ôm bom ba càng quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, đã bước từ đời thực vào trang sách của ông một cách tự nhiên và lộng lẫy nhất. Không chỉ vậy, ông còn là người bạn lớn của thiếu nhi với những tác phẩm kinh điển như Lá cờ thêu sáu chữ vàng hay Tìm mẹ, bồi đắp lòng tự hào dân tộc cho biết bao thế hệ tuổi thơ.

Vượt lên trên những giá trị văn chương, điều khiến đồng nghiệp và các thế hệ hậu sinh cúi đầu kính trọng Nguyễn Huy Tưởng chính là "đạo làm người" của ông. Qua những dòng nhật ký chân thực đến nghiêm khắc với chính mình, người đọc thấy được một tâm hồn luôn trăn trở, dằn vặt để giữ gìn sự trong sạch của ngòi bút.

Ông sống giản dị, chân thành nhưng vô cùng nghiêm túc trong lao động nghệ thuật. Giữa những biến động của thời cuộc, Nguyễn Huy Tưởng luôn giữ vững thiên chức của một nhà văn chân chính: không bao giờ bẻ cong ngòi bút, luôn đứng về phía nhân dân và lẽ phải.

Nhà văn Nguyễn Huy Tưởng ra đi ở tuổi 48 – độ tuổi chín muồi nhất của một tài năng văn học, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho nền nghệ thuật nước nhà. Tuy nhiên, "con đường văn sĩ" của ông chưa bao giờ khép lại. Những di sản văn chương đồ sộ và tấm gương về một nhân cách sống cao đẹp của ông vẫn sẽ mãi là ngọn hải đăng soi đường cho các thế hệ cầm bút hôm nay và mai sau.