[Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng] THIẾU TƯỚNG HOÀNG SÂM: ĐỘI TRƯỞNG ĐẦU TIÊN CỦA ĐỘI VIỆT NAM TUYÊN TRUYỀN GIẢI PHÓNG QUÂN, NHÀ CHỈ HUY QUÂN SỰ KIỆT XUẤT

Trong thế hệ tướng lĩnh tiền bối dạn dày trận mạc của cách mạng Việt Nam, Thiếu tướng Hoàng Sâm (1915 – 1968) đứng ở vị trí một nhà chỉ huy quân sự tài năng xuất chúng, người chiến sĩ cộng sản kiên trung dâng trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Là Đội trưởng đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng chí đã cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết nên những trang sử đầu tiên đầy oanh liệt của một quân đội từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu.

Thiếu tướng Hoàng Sâm (tên thật là Trần Đoan) sinh năm 1915 tại xã Lệ Sơn, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình – vùng đất địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống yêu nước và quật khởi. Sinh ra trong một gia đình nghèo, do sinh kế, đồng chí phải cùng gia đình dịch chuyển sang Thái Lan từ thu nhập nhỏ. Chính tại đây, mạch nguồn yêu nước đã sớm bừng cháy trong tâm khảm người thiếu niên trẻ tuổi.

Năm 1927, khi mới 12 tuổi, đồng chí đã tham gia phong trào mật của hội kiều bào yêu nước và vinh dự được gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc khi Người sang hoạt động tại Xiêm (Thái Lan) với bí danh Thầu Chín. Được Người trực tiếp dìu dắt, đặt bí danh là Hoàng Sâm, đồng chí nhanh chóng trưởng thành về bản lĩnh chính trị. Đến năm 1937, đồng chí chính thức được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, bắt đầu một hành trình dấn thân đầy gian khổ nhưng vô cùng vinh quang.

Thực hiện chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, ngày 22-12-1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo (Cao Bằng), Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân chính thức được thành lập. Giữa 34 chiến sĩ ưu tú đầu tiên ấy, đồng chí Hoàng Sâm – một con người mưu trí, dũng cảm, thông thạo nhiều thứ tiếng và dạn dày kinh nghiệm hoạt động bí mật – đã vinh dự được lựa chọn giữ trọng trách Đội trưởng đầu tiên.

Dấu ấn vĩ đại trong những trận đánh khai sinh: Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Đội trưởng Hoàng Sâm và sự chỉ đạo chiến lược của đồng chí Võ Nguyên Giáp, Đội đã mưu trí, táo bạo cải trang để tập kích, tiêu diệt gọn hai đồn Phai Khắt (25-12) và Nà Ngần (26-12) trong hai ngày liên tiếp. Thắng lợi vang dội mang tính mở màn này không chỉ làm nức lòng quốc dân, đập tan uy thế của quân đội thuộc địa, mà còn khẳng định nghệ thuật quân sự độc đáo độc nhất vô nhị của lực lượng vũ trang non trẻ: Đã đánh là thắng, đánh thắng trận đầu.

Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí tiếp tục dẫn đầu các lực lượng giải phóng quân tiến về cướp chính quyền, khẳng định bản lĩnh của một nhà cầm quân thực tiễn xuất sắc.

Vị tướng trận mạc trên các chiến trường khốc liệt

Bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trường kỳ, tài năng thao lược của đồng chí Hoàng Sâm ngày càng tỏa sáng trên nhiều cương vị trọng yếu: Chỉ huy trưởng Chiến khu 2, Chiến khu 3, kiêm Tư lệnh Đại đoàn 304 đầu tiên. Với tư duy quân sự sắc bén, lối đánh linh hoạt và quyết đoán, đồng chí đã chỉ đạo xây dựng lực lượng vũ trang ba thứ quân vững mạnh, trực tiếp chỉ huy bẻ gãy nhiều cuộc càn quét lớn của kẻ thù tại đồng bằng Bắc Bộ, giữ vững các cửa ngõ chiến lược của thủ đô kháng chiến.

Năm 1948, trong đợt phong quân hàm đầu tiên lịch sử của quân đội, đồng chí Hoàng Sâm vinh dự được phong học vị Thiếu tướng khi mới 33 tuổi.

Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt, Thiếu tướng Hoàng Sâm lại tiếp tục nhận lệnh dấn thân vào những chiến trường khốc liệt nhất. Trên cương vị Tư lệnh Quân khu Tả Ngạn, rồi Tư lệnh Quân khu 3 và đặc biệt là Tư lệnh Quân khu Trị - Thiên (Quân khu 4) giữa làn mưa bom bão đạn điên cuồng của kẻ thù, đồng chí luôn có mặt tại tiền tuyến, cùng ăn, cùng ở, cùng chiến đấu và chia sẻ mọi gian lao với chiến sĩ. Lối sống giản dị, liêm chính, tấm lòng chan hòa và quyết sách sâu sát của ông đã quy tụ được sức mạnh chiến đấu to lớn, trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc cho toàn quân khu.

Ngày 15-12-1968, trong một chuyến đi kiểm tra chiến trường, đốc chiến tại mặt trận Trị - Thiên rực lửa, Thiếu tướng Hoàng Sâm đã anh dũng hy sinh do bom đạn của kẻ thù. Sự ra đi của ông là một tổn thất vô cùng to lớn đối với Đảng, Quân đội và nhân dân, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng chí, đồng đội.

Trân trọng trước những cống hiến đặc biệt xuất sắc vô song cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, Đảng và Nhà nước đã trân trọng truy tặng Thiếu tướng Hoàng Sâm Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất, Huân chương Chiến thắng hạng Nhất cùng nhiều phần thưởng vinh quang khác. Đến năm 1999, ông vinh dự được truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hôm nay, đất nước Việt Nam đã hoàn toàn độc lập, thống nhất và đang vững vàng phát triển mạnh mẽ. Tên của Thiếu tướng Hoàng Sâm đã được trang trọng đặt cho nhiều đường phố, trường học lớn trên khắp mọi miền Tổ quốc, đặc biệt là tại Thủ đô Hà Nội và tỉnh Quảng Bình quê hương ông, nhằm tri ân công lao vĩ đại của người cận vệ trung thành bên Bác.

Cuộc đời hoạt động oanh liệt của ông chính là một pho tư liệu lịch sử bằng xương bằng thịt, bài học lập thân vô giá về lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng của Đảng, tinh thần mưu trí, sáng tạo và đức hy sinh trọn vẹn vì nhân dân. Khí phách của người Đội trưởng đầu tiên Hoàng Sâm mãi là ngọn hải đăng soi đường, thôi thúc thế hệ trẻ hôm nay không ngừng học tập, nâng cao trí tuệ, rèn luyện bản lĩnh chính trị để chung tay bảo vệ vững chắc chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc và xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh, hạnh phúc, xứng đáng với xương máu của các bậc tiền nhân anh hùng.