Đoàn trường THPT Hoàng Văn Thụ - Lãnh Binh Két - tg: Nguyễn Thị Như Ý

Đi về hướng tây nam của tỉnh Tây Ninh, cách trung tâm huyện Bến Cầu khoảng 10km, sẽ đến đình Long Giang nằm bên bờ phải sông Vàm Cỏ Đông. Đây không chỉ là một ngôi đình cổ mang giá trị văn hóa, tín ngưỡng của người dân địa phương mà còn là vùng đất gắn liền với phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp ở Tây Ninh vào nửa cuối thế kỷ XIX. Từ khoảng năm 1862, khi thực dân Pháp bắt đầu mở rộng đánh chiếm Nam Kỳ và từng bước xâm lược các vùng đất phía Nam, khu vực Long Giang đã trở thành một căn cứ kháng chiến quan trọng dưới sự lãnh đạo của Lãnh binh Két. Cho đến nay, trong nhiều tài liệu lịch sử và biên khảo về Tây Ninh vẫn chưa ghi chép đầy đủ về thân thế, quê quán hay gia thế của ông. Người đời chỉ biết rằng ông được vua Tự Đức phong chức lãnh binh nên nhân dân quen gọi là Lãnh binh Két. Dù thông tin về cuộc đời còn ít ỏi, nhưng hình ảnh của ông vẫn sống mãi trong ký ức dân gian như một vị thủ lĩnh nghĩa quân dũng cảm, gan dạ và hết lòng vì đất nước. Tại vùng đất phía Tây huyện Bến Cầu ngày nay, Lãnh binh Két cùng nghĩa quân đã tận dụng địa hình hiểm trở với rừng rậm, đầm lầy, kênh rạch chằng chịt để xây dựng căn cứ chống Pháp. Với chiến thuật linh hoạt, nghĩa quân lúc tập trung lực lượng để tấn công, lúc phân tán nhằm bảo toàn lực lượng, gây cho quân Pháp nhiều tổn thất và khó khăn trong quá trình bình định vùng biên giới Tây Ninh. Nghĩa quân thường xuyên tổ chức các cuộc tập kích bất ngờ vào đồn bốt của địch, làm cho quân Pháp luôn trong tình trạng lo sợ và bị động. Không giống như căn cứ An Cơ của Khâm Tấn Tường hay căn cứ Trảng Bàng của Lãnh binh Tòng bị đánh phá và nhanh chóng suy yếu, căn cứ của Lãnh binh Két vẫn được duy trì và giữ vững trong nhiều năm liền. Điều đó cho thấy tài thao lược của người thủ lĩnh nghĩa quân cũng như tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước của nhân dân địa phương. Người dân nơi đây đã che chở, tiếp tế lương thực, cung cấp tin tức và cùng nghĩa quân chiến đấu để bảo vệ quê hương trước sự xâm lược của thực dân Pháp. Cuộc kháng chiến của Lãnh binh Két tuy diễn ra trong điều kiện thiếu thốn về vũ khí và lực lượng, nhưng đã thể hiện tinh thần bất khuất của nhân dân Tây Ninh trong những ngày đầu chống ngoại xâm. Tên tuổi của ông gắn liền với vùng đất Long Giang như biểu tượng của ý chí kiên cường và lòng trung nghĩa. Đình Long Giang ngày nay không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của người dân mà còn là địa điểm nhắc nhớ các thế hệ hôm nay về truyền thống đấu tranh anh dũng của cha ông trong công cuộc giữ nước.