Đoàn trường THPT Hoàng Văn Thụ - NGUYỄN MINH CHÂU - tg: Nguyễn Quốc Khánh
Đồng chí Nguyễn Minh Châu, một người con kiên cường của dân tộc Việt Nam, đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự nghiệp cách mạng. Ông sinh ngày 21 tháng 4 năm 1925 tại làng An Hải, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Cuộc đời ông là một hành trình dài đầy những thử thách, gian khổ nhưng cũng vô cùng vinh quang, gắn liền với những chiến công hiển hách trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, cũng như đóng góp quan trọng trong nhiệm vụ quốc tế.
Khởi đầu sự nghiệp quân ngũ, từ năm 1957 đến 1959, đồng chí Nguyễn Minh Châu đã đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng như Tham mưu trưởng, Phó Tư lệnh Sư đoàn 305, và Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 305. Năm 1961, ông được cử đi đào tạo tại Trường Quân sự Trung Quốc. Sau khi hoàn thành khóa học, trở về nước vào tháng 11 năm 1962, ông được bổ nhiệm làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 325, Quân khu 4.
Năm 1963, đế quốc Mỹ đẩy mạnh chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" tại miền Nam Việt Nam. Trước cảnh quê hương bị tàn phá, đồng bào bị bắt bớ, giam cầm, giết hại, đồng chí Nguyễn Minh Châu đã tình nguyện trở lại chiến trường. Từ tháng 4 năm 1963 đến tháng 8 năm 1969, với cương vị Tư lệnh Quân khu 6 và Ủy viên Thường vụ Khu ủy Khu 6, ông cùng tập thể lãnh đạo đã vượt qua muôn vàn khó khăn, liên tiếp giành những thắng lợi quan trọng, góp phần quan trọng vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Đến tháng 7 năm 1969, đồng chí được điều động lên đảm nhiệm chức vụ Tham mưu phó Bộ Chỉ huy Miền. Sau đó, vào tháng 9 năm 1972, ông được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Miền. Với cương vị này, đồng chí đã cùng Bộ Tư lệnh làm tốt công tác tham mưu cho Quân ủy Miền và Trung ương Cục, lãnh đạo cuộc kháng chiến giành nhiều thắng lợi lớn. Tháng 4 năm 1974, đồng chí được thăng quân hàm Thiếu tướng.
Một trong những dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp của ông là vào đầu năm 1975, khi Bộ Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam quyết định thành lập Đoàn 232, tương đương quân đoàn. Thiếu tướng Nguyễn Minh Châu được tin tưởng giao giữ chức vụ Tư lệnh đoàn quân này, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử (từ 26-4-1975 đến 30-4-1975). Dưới sự chỉ huy tài tình của ông, Đoàn 232 đã giành thắng lợi quan trọng, đánh chiếm Bộ Tư lệnh Biệt khu Thủ đô, Tổng nha cảnh sát, Bộ Tư lệnh Hải quân và nhiều mục tiêu khác, góp phần vào chiến công chung của quân và dân cả nước giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, tháng 5 năm 1976, đồng chí Nguyễn Minh Châu nhận nhiệm vụ Phó Tư lệnh Quân khu 7. Đây là thời kỳ miền Nam mới được giải phóng, đối mặt với nhiều vấn đề phức tạp như tàn dư của chế độ cũ, hệ thống mật thám địch cài cắm, các vấn đề về an sinh xã hội và đặc biệt là tình hình biên giới Tây Nam đầy biến động. Trước tình hình đó, với nhãn quan của một nhà quân sự tài ba, dày dạn kinh nghiệm, ngày 17 tháng 12 năm 1976, tại hội trường Tỉnh ủy Tây Ninh, Thiếu tướng Nguyễn Minh Châu đã có một bài phát biểu đầy tâm huyết. Ông dự cảm về nguy cơ chiến tranh và nhấn mạnh sự cần thiết phải chuẩn bị sẵn sàng. Ông dự đoán có khả năng địch sẽ tiến công vào cuối quý III năm 1977, và đã chỉ ra những hướng tiến công chủ yếu cũng như các trọng điểm. Đồng thời, ông cũng dự báo về khả năng địch đánh vào dân để gây tâm lý hoang mang và kiến nghị lãnh đạo tỉnh Tây Ninh có kế hoạch sơ tán dân đến vùng an toàn hơn.
Thực tế đã chứng minh tầm nhìn và sự nhạy bén của ông. Đúng như những dự đoán, ngày 21 tháng 8 năm 1977, quân Khơme Đỏ đã tấn công dọc biên giới tỉnh Long An. Tiếp đó, vào ngày 25 tháng 9 năm 1977, chúng sử dụng lực lượng lớn đồng loạt tấn công các chốt biên giới của ta tại Tây Ninh với chiến lược "đốt sạch, phá sạch, giết sạch", cướp bóc tài sản của nhân dân ta. Trước tình hình nghiêm trọng này, Bộ Tư lệnh Quân khu 7 đã quyết định thành lập Sở Chỉ huy tiền phương, do Thiếu tướng Nguyễn Minh Châu làm Tư lệnh. Dưới sự chỉ huy của ông, lực lượng vũ trang Quân khu 7 đã giải phóng thị trấn Snuôn, đẩy lùi địch về phía sau, tạo thuận lợi cho sự ra đời của Mặt trận Đoàn kết dân tộc cứu nước Campuchia.
Đáp lời kêu gọi của Mặt trận Campuchia, trong đội hình Quân tình nguyện Việt Nam, đồng chí Nguyễn Minh Châu đã chỉ huy các lực lượng vũ trang thực hành tổng tiến công, giải phóng hoàn toàn Campuchia vào tháng 1 năm 1979, cứu nhân dân Campuchia khỏi họa diệt chủng.
Tháng 6 năm 1981, đồng chí được thăng quân hàm Trung tướng. Từ năm 1982 đến năm 1988, ông đảm nhiệm chức vụ Tư lệnh Quân khu 7. Dù giữ cương vị cao nhất, ông vẫn luôn giữ lối sống giản dị, mộc mạc và bản lĩnh của người lính Cụ Hồ. Thượng tướng Nguyễn Trọng Xuyên, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, đã kể lại những câu chuyện cảm động về sự quan tâm, sẻ chia của đồng chí đối với anh em có hoàn cảnh khó khăn.
Năm 1986, đồng chí được thăng quân hàm Thượng tướng. Tháng 1 năm 1988, ông được bổ nhiệm làm Phó Tổng Thanh tra Quân đội. Tháng 5 năm 1988, ông là Trưởng đại diện Bộ Quốc phòng nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam giúp Campuchia. Đến tháng 11 năm 1992, ông được nghỉ hưu theo chế độ.
Ngày 23 tháng 10 năm 1999, Thượng tướng Nguyễn Minh Châu đã từ trần sau một thời gian lâm bệnh nặng. Gần 50 năm hoạt động cách mạng liên tục, chiến đấu và công tác, trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, cùng với nhiệm vụ quốc tế, đồng chí Nguyễn Minh Châu luôn là tấm gương sáng về tinh thần cách mạng, lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với nhân dân. Đối với đồng chí, đồng đội, ông luôn có lòng tin, tình thương và trách nhiệm vẹn toàn. Ông là người chỉ huy dũng cảm, kiên cường, mưu trí, nhiệt tình, hăng say, tận tụy trong công tác, có nghĩa có tình với đồng đội.
Quá trình chiến đấu, công tác và cống hiến cho cách mạng, Quân đội, đồng chí Nguyễn Minh Châu đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng nhiều huân chương cao quý, trong đó có Huân chương Hồ Chí Minh, nhiều Huân chương Quân công, Huân chương Chiến công các loại. Năm 2010, ông được truy tặng danh hiệu cao quý “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”. Để tưởng nhớ và vinh danh những đóng góp to lớn của ông, một con đường tại phường Phú Trung, quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh đã được đặt tên là Nguyễn Minh Châu.
