Đoàn Trường THPT Vị Xuyên -cựu thanh niên xung phong

“Cháu biết không, thời của chúng tôi, tuổi mười tám đôi mươi chỉ có hai lựa chọn: hoặc ra trận, hoặc đứng nhìn bạn bè ngã xuống. Mà đã là thanh niên thời ấy, chẳng ai muốn đứng nhìn cả.” – đó là câu mở đầu trong buổi trò chuyện mà tôi may mắn được nghe từ bác Nguyễn Văn Lâm, một cựu thanh niên xung phong quê ở Tuyên Quang.

Bác Lâm nhập ngũ năm 1968, khi vừa tròn 19 tuổi. Nhiệm vụ của đơn vị bác là mở đường Trường Sơn – tuyến huyết mạch để chi viện lương thực và vũ khí ra chiến trường. Công việc nghe tưởng đơn giản, nhưng bác kể: “Đêm đêm chúng tôi san đất, phá đá, mở đường trong mưa bom. Bom vừa rơi xuống, đất đá còn nóng, chúng tôi lại lao vào dọn để xe qua kịp giờ.”

Có những ngày cả đội phải làm việc liên tục 20 tiếng. Bữa ăn chỉ là cơm nắm với muối vừng, có khi cả tuần không thấy miếng thịt. Vậy mà trong ánh mắt bác khi kể lại, không có chút oán trách, chỉ là niềm tự hào lặng lẽ. Bác bảo: “Khó khăn lớn nhất không phải đói hay mệt, mà là nỗi nhớ nhà. Nhưng nghĩ đến đồng đội, nghĩ đến Tổ quốc, tự nhiên lòng lại mạnh mẽ hẳn.”

Bác Lâm nhớ nhất trận bom năm 1971. Khi đơn vị đang mở đường, máy bay địch bất ngờ trút bom xuống dốc Ba Cọ. Một người đồng đội của bác bị thương ở chân, không chạy kịp. Bác Lâm và hai người khác đã quay lại, cõng bạn ra khỏi trận địa, chạy xuyên qua khói bụi và tiếng nổ. Bác nói: “Lúc đó không ai kịp nghĩ gì. Chỉ biết phải cứu bạn mình. Chúng tôi sống với nhau như anh em ruột.”

Sau hòa bình, bác Lâm trở về quê, mang theo một phần sức khỏe đã để lại nơi rừng núi Trường Sơn. Bác lập gia đình, làm nông, rồi tham gia công tác đoàn thể ở địa phương. Nhiều năm liền, bác được mời nói chuyện truyền thống cho học sinh, đoàn viên. Bác không kể để được khen, mà vì muốn thế hệ trẻ hiểu rằng độc lập hôm nay trả giá bằng mồ hôi, máu và cả tuổi xuân của bao người.

Cuối buổi trò chuyện, bác Lâm nói một câu khiến tôi nhớ mãi:
“Chúng tôi đã sống trong thời hoa lửa – thời mà tuổi trẻ cháy lên không phải để rực rỡ cho riêng mình, mà để soi đường cho đất nước.”

Nghe bác kể, tôi hiểu rằng những câu chuyện như thế không chỉ là ký ức của một thế hệ, mà là ngọn lửa tiếp sức cho lớp trẻ hôm nay – những người may mắn được sống trong hòa bình. Giữ gìn và lan tỏa những câu chuyện thời hoa lửa chính là cách để chúng ta tri ân quá khứ và bước tiếp vững vàng hơn trên con đường tương lai.