Đoàn trường THPT Việt Lâm - VỊ TƯỚNG GIÀ VÀ KÝ ỨC VỀ “LÒ VÔI THẾ KỶ” VỊ XUYÊN
Trong căn phòng làm việc giản dị tại Hà Nội, Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy – nguyên Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân khu 2, Trưởng ban liên lạc toàn quốc nghĩa tình đồng đội Vị Xuyên – ngồi lật giở từng trang bản thảo cuốn hồi ký. Ở tuổi ngoài 90, trí nhớ của ông về những cao điểm 1509, 772, hay 685 vẫn sắc lẹm như mới ngày hôm qua. Với ông, Vị Xuyên không chỉ là một mặt trận, đó là nơi "thử lửa" bản lĩnh của cả một dân tộc.
Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy, Trưởng Ban liên lạc cựu chiến binh toàn quốc Mặt trận Vị Xuyên
1. Cuộc điều động lịch sử và những ngày đầu tại "chảo lửa"
Ông kể rằng, vào đầu năm 1985, khi nhận lệnh về làm Phó Tham mưu trưởng Quân khu 2, ông lập tức hành quân lên mặt trận Hà Tuyên. Lúc bấy giờ, không khí chiến tranh bao trùm lấy toàn bộ vùng biên viễn. Ông nhớ lại, ngay khi vừa đặt chân tới, ông đã cảm nhận được sức nóng khủng khiếp từ những loạt pháo của đối phương dội xuống các cao điểm.
Ông từng kể, có những ngày địch bắn tới hơn 20.000 quả đạn pháo vào một diện tích chưa đầy 2km². Cảnh tượng lúc đó kinh hoàng đến mức đá vôi xanh cũng phải vỡ vụn, trắng xóa cả một vùng trời. Chính vì thế mà ông và các đồng đội đã đặt cho nơi này cái tên đầy đau xót: "Lò vôi thế kỷ".
2.Trăn trở về xương máu của người lính
Thiếu tướng nhớ lại một kỷ niệm không thể nào quên với Thượng tướng Hoàng Đan. Ông kể rằng, vị tướng đàn anh khi ấy đã nhìn vào bản đồ tác chiến rồi thốt lên một câu khiến ông đau thắt lòng: "Các anh đánh thế này thì các bà mẹ Việt Nam đẻ không kịp".
Câu nói ấy như một gáo nước lạnh dội vào tâm trí, buộc ông và bộ chỉ huy phải thay đổi hoàn toàn tư duy chiến thuật. Ông kể, thay vì xua quân đánh trực diện dưới làn pháo dày đặc, ông đã chỉ đạo anh em chuyển sang chiến thuật "vây lấn". Ông giải thích rằng, bộ đội phải đào hầm hào, áp sát địch đến mức "cài răng lược" để pháo địch không thể bắn vào, đồng thời giảm thiểu tối đa thương vong.
Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy (thứ hai từ trái sang) thăm lại chiến trường xưa ở Hà Giang năm 2013. Ảnh: VIỆT VĂN- Báo Lao động
3.Ký ức về Làng Pinh – Cửa ngõ của sự sống và cái chết
Nhắc đến Làng Pinh, đôi mắt vị tướng già chợt trùng xuống. Ông kể rằng đó là một địa danh kỳ lạ, nơi đặt Sở chỉ huy phía trước và cũng là nơi tập kết quân lương, cứu chữa thương binh.
Ông từng kể lại với vẻ xúc động về những đoàn xe vận tải âm thầm nối đuôi nhau trong đêm. Ở Làng Pinh, ông đã chứng kiến biết bao gương mặt trẻ măng, môi còn thơm mùi sữa nhưng ánh mắt thì vô cùng kiên định trước khi lên chốt. Ông bảo, Làng Pinh giống như một ranh giới: bước qua khỏi đó là vào vùng đất của đạn bom, nơi mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.
4.Nỗi đau về những người đồng đội còn nằm lại
Một trong những điều khiến Thiếu tướng trăn trở nhất, mà ông vẫn thường nhắc đi nhắc lại, chính là món nợ với những người đã ngã xuống. Ông kể rằng, dù chiến tranh đã lùi xa hàng chục năm, nhưng trong lòng ông vẫn chưa lúc nào yên ổn khi biết còn hơn 2.000 liệt sĩ vẫn đang nằm lại trong các khe đá, hang sâu ở Vị Xuyên.
Ông nhớ từng vách đá, từng hang trú ẩn mà anh em đã hy sinh. Ông kể, có những người lính khi ngã xuống đã hòa mình vào đất đá, đến mức bây giờ muốn tìm lại hài cốt cũng vô cùng gian nan. Đó là lý do vì sao ở tuổi xế chiều, ông vẫn miệt mài với công tác nghĩa tình đồng đội, viết sách, xây đền thờ để nhắc nhở đời sau không được phép lãng quên.
Nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang
5.Lời nhắn nhủ về "Lòng yêu nước đá hóa"
Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy thường kết thúc câu chuyện của mình bằng một lời khẳng định đanh thép. Ông kể rằng, tinh thần của lính Vị Xuyên là tinh thần "Sống bám đá, chết hóa đá".
Ông muốn thế hệ trẻ hiểu rằng, mỗi tấc đất ở dải biên cương phía Bắc không chỉ là đất, là đá, mà còn là máu thịt của hàng nghìn chiến sĩ. Ông kể những câu chuyện này không phải để khơi gợi hận thù, mà để nhắc nhở về giá trị của hòa bình – một thứ giá trị được đổi bằng tuổi thanh xuân của cả một thế hệ đi trước.
ĐOÀN TRƯỜNG THPT VIỆT LÂM TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG “ĐỀN ƠN ĐÁP NGHĨA” TẠI NGHĨA TRANG LIỆT SĨ QUỐC GIA VỊ XUYÊN
