Đoàn Trường THPT Việt Lâm ,Vị Xuyên - Miền Ký Ức Đỏ

Chiến tranh đã lùi xa nhưng ký ức về lịch sử hào hùng, oanh liệt của mặt trận Vị Xuyên (Hà Giang) trong giai đoạn 1979-1989 - nơi địa đầu của Tổ quốc vẫn còn lưu mãi. Chính ở mảnh đất này, hàng nghìn anh hùng, liệt sỹ đã chiến đấu, hy sinh để giữ lấy từng tấc đất thiêng liêng trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, tạo nên một “bản hùng ca bất tử” cho non sông hôm nay và muôn đời sau. Trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc, đã có hàng ngàn chiến sĩ anh dũng hy sinh nằm lại chiến trường. Và có nhiều chiến sĩ sau khi tham gia chiến đấu giành chiến thắng bi hùng tại mặt trận Vị Xuyên - Hà Giang đã trở về quê hương. Người tiếp tục theo con đường binh nghiệp, người theo công tác khác. Gặp lại nhau sau hơn nửa thế kỷ, những người lính năm xưa ai cũng đã lên chức ông, bà. Nhưng tình cảm đồng chí, đồng đội vẫn sâu nặng trong lòng mỗi cựu chiến binh. Trong dịp gặp mặt đầy xúc động hôm ấy, những người lính Vị Xuyên chỉ dành cho nhau những cái bắt tay, những lời hỏi thăm ngắn ngủi. Họ chẳng bao giờ nhắc đến chiến công hay những tấm huy chương. Thay vào đó, họ nhắc nhiều đến đồng đội, nhất là những người đã nằm lại chiến trường. Với họ, đồng đội bao giờ cũng là người tốt nhất, đẹp nhất và đáng sống nhất.

Trong căn phòng nhỏ của Hội Cựu chiến binh huyện, chén trà vừa rót đã nguội mà câu chuyện vẫn chưa vơi. Ông Nguyễn Văn Thành, nguyên Trung đội trưởng Trung đoàn 567, tay run run lần giở cuốn sổ đã ố vàng. Mỗi trang sổ là một cái tên, một quê quán, một ngày nhập ngũ và một dòng ghi chú nghẹn lòng: “Hi sinh 12/7/1984 – Điểm cao 772”. “Chúng tôi không gọi đây là buổi họp mặt”, ông Thành nói khẽ, “Mà là buổi điểm danh. Đọc đến tên ai, chúng tôi lại ‘có’ một tiếng, như ngày còn trong chốt. Chỉ khác là giờ đây, nhiều tiếng ‘có’ chỉ còn vang lên trong lòng”. Chiến tranh đã lùi xa hơn 35 năm, nhưng với những người lính Vị Xuyên, ký ức chưa bao giờ ngủ yên. Đêm nằm, tiếng pháo 105mm, tiếng DKZ xé toang màn đêm, tiếng gọi nhau í ới trong làn khói khét vẫn ùa về. Họ nhớ như in những đêm “lò vôi thế kỷ” ở Thanh Thủy, nhớ bát cơm độn sắn chia đôi, nhớ lời hẹn “hòa bình tao về cưới vợ cho mày” rồi người bạn mãi mãi nằm lại ở tuổi hai mươi. Điều lạ lùng là trong những lần gặp mặt, họ ít kể về mình. Chẳng ai khoe mình từng cắm cờ trên điểm cao, từng được phong danh hiệu dũng sĩ. Họ chỉ kể về nhau. Ông kể về thằng Hùng “liên lạc” ôm bộc phá lao lên lô cốt. Bà kể về y tá Lan cõng thương binh suốt 5 cây số đường rừng. Kể rồi lại lặng đi, rồi lại “giá như ngày ấy nó không đi thay ca mình”. Với họ, huy chương cao quý nhất không đeo trên ngực áo, mà nằm trong ánh mắt người ở lại. Chiến công lớn nhất không phải là giành lại điểm cao, mà là đưa được đồng đội về với đất mẹ. Bởi thế, hơn 30 năm qua, nhiều cựu binh Vị Xuyên vẫn lặng lẽ trở lại Hà Giang mỗi mùa khô. Họ đi tìm đồng đội. Họ góp tiền xây nhà bia, đúc chuông, dựng tượng đài. Họ tự bỏ tiền túi, thuê người dò từng mét vuông đá tai mèo ở Thanh Thủy, Minh Tân, Phong Quang để “các cậu ấy đỡ lạnh”. “Chúng tôi già rồi”, bà Lê Thị Mão, cựu chiến sĩ quân y Trung đoàn 981 bật khóc, “Thời gian không còn nhiều. Chỉ mong trước khi về với anh em, đưa thêm được một người nữa về quê. Để mẹ già ở Nam Định, Thái Bình thôi tựa cửa chờ con”. Nửa thế kỷ đã qua, tóc xanh thành tóc bạc, nhưng nghĩa tình Vị Xuyên chưa bao giờ cũ. Nó nằm trong cái siết tay thật chặt, trong ánh mắt nhìn nhau không cần nói, trong lời hứa “mày yên tâm, bọn tao không quên”. Bản hùng ca Vị Xuyên vì thế mà bất tử: không chỉ viết bằng máu, mà còn được viết tiếp bằng nước mắt và tình đồng đội của những người trở về.

Cuộc chiến Vị Xuyên 1979-1989 là một trong những trang sử bi hùng nhưng còn nhiều khoảng trống. Hàng nghìn liệt sĩ vẫn nằm lại nơi biên cương, hàng trăm phiên hiệu đơn vị, hàng vạn câu chuyện cá nhân chưa được ghi chép. Vì vậy, việc “tìm nhân chứng” lúc này không chỉ là tri ân, mà còn là trách nhiệm với lịch sử. Các cựu binh Vị Xuyên năm xưa nay đều đã ngoài 60, 70 tuổi. Thời gian, bệnh tật đang lấy đi của chúng ta những “tư liệu sống” quý giá nhất. Mỗi nhân chứng ra đi là một phần ký ức mất đi vĩnh viễn. Nếu không khẩn trương, con cháu mai sau sẽ chỉ biết đến Vị Xuyên qua vài dòng ngắn ngủi trong sách giáo khoa. Hội Cựu chiến binh các cấp: Đặc biệt là Ban Liên lạc Mặt trận Vị Xuyên tại Hà Giang và các tỉnh như Hà Nội, Thái Nguyên, Hải Phòng, Thanh Hóa, Nghệ An... Đây là nơi lưu giữ danh sách, kỷ yếu, hồi ký của hàng vạn CCB. Ban Chính sách các Sư đoàn: F313, F314, F325, F356, F31, F328, Lữ đoàn 168, 297, 406… là những đơn vị trực tiếp tham chiến. Hồ sơ lưu trữ tại đây có thể giúp xác định phiên hiệu, thời gian, địa điểm chiến đấu

Nghĩa trang Liệt sĩ Vị Xuyên: Nơi yên nghỉ của hơn 1.800 liệt sĩ. Ban quản lý nghĩa trang, Đội quy tập mộ liệt sĩ 515 của tỉnh Hà Giang là địa chỉ quan trọng để kết nối với thân nhân, đồng đội. Các chương trình “Trở lại Vị Xuyên”: Hằng năm vào tháng 7, tháng 12, hàng nghìn CCB hành hương về Hà Giang. Đây là dịp tốt nhất để gặp gỡ, ghi hình, ghi âm lời kể trực tiếp. Mạng xã hội: Các nhóm “Lính Vị Xuyên”, “Mặt trận Vị Xuyên 1979-1989”, “Tình đồng đội F356”… là nơi các CCB kết nối, chia sẻ ảnh, nhật ký, kỷ vật. Nhiều manh mối về đồng đội thất lạc được tìm thấy từ đây. Chữa lành vết thương: Với nhiều CCB, được kể lại, được xã hội lắng nghe chính là một liệu pháp tinh thần. Với thân nhân liệt sĩ, tìm được một người đồng đội của con em mình cũng là tìm thấy một phần an ủi. Chiến tranh có thể lùi xa, nhưng trách nhiệm với lịch sử thì không. Mỗi chúng ta, dù là nhà báo, học sinh, hay một người con đất Việt, đều có thể góp một tay “tìm nhân chứng”. Một cuộc gọi, một dòng trạng thái chia sẻ, một buổi đến thăm CCB… đôi khi có thể nối lại một ký ức, đưa một người lính về với gia đình, và giữ cho “bản hùng ca Vị Xuyên” mãi mãi vang xa..

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc kết thúc, gắn liền với đó là những chiến công oanh liệt, vẻ vang cùng những đau thương, mất mát vô hạn. Tại mặt trận Vị Xuyên - Hà Giang, với tinh thần “sống bám đá đánh giặc, chết hóa thành bất tử”, hơn 4.000 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Tổ quốc và nhân dân đời đời ghi nhớ lòng dũng cảm, sự hy sinh của họ - những người lính Vị Xuyên kiên cường bất khuất, đã góp xương máu giữ yên từng tấc đất biên cương.