ĐOÀN VĂN CHIA – NGƯỜI NÔNG DÂN BIẾN “ĐỘI QUÂN ONG VÒ VẼ” THÀNH NỖI KINH HOÀNG CỦA QUÂN ĐỊCH

Đoàn Văn Chia sinh năm 1918 tại xã Hòa Mỹ, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Cần Thơ (nay thuộc xã Hòa Mỹ, thành phố Cần Thơ). Lớn lên trên vùng đất giàu truyền thống yêu nước, ông sớm tham gia cách mạng từ năm 1946 và gắn bó với phong trào kháng chiến tại địa phương. Dù không được đào tạo qua trường lớp quân sự chính quy, nhưng bằng kinh nghiệm thực tiễn cùng tư duy sáng tạo đặc biệt, ông đã không ngừng nghiên cứu, tìm tòi nhiều phương thức chiến đấu phù hợp với điều kiện chiến trường Nam Bộ.

Trong quá trình hoạt động, Đoàn Văn Chia đã sáng tạo và chế tạo tới 33 loại hầm chông cùng 10 loại mìn khác nhau để phục vụ chiến đấu. Những sáng kiến của ông đều xuất phát từ thực tế chiến trường, tận dụng tối đa vật liệu sẵn có tại địa phương nhưng vẫn mang lại hiệu quả cao trong việc tiêu hao sinh lực đối phương.

Không chỉ nổi tiếng bởi khả năng sáng tạo, Đoàn Văn Chia còn được đồng đội khâm phục bởi lòng dũng cảm phi thường. Trong khi nhiều người e ngại những loại bom đạn chưa phát nổ còn sót lại sau các cuộc không kích, ông lại chủ động tìm cách thu gom và cải tạo chúng thành phương tiện chiến đấu của lực lượng cách mạng.

Trong những năm kháng chiến, ông đã trực tiếp xử lý nhiều loại bom, đạn và hỏa tiễn chưa nổ do đối phương sử dụng. Từ nguồn vật liệu thu được, ông cùng đồng đội tận dụng hàng trăm kilôgam thuốc nổ để chế tạo các loại mìn và công cụ chiến đấu phục vụ lực lượng vũ trang địa phương. Có lần, sau khi thu được gần 40 quả bom bi còn nguyên vẹn, ông đã nghiên cứu cải tiến thành nhiều loại mìn gài khác nhau, góp phần gây tổn thất đáng kể cho các cuộc hành quân càn quét của quân địch.

Tuy nhiên, điều làm nên tên tuổi đặc biệt của Đoàn Văn Chia không nằm ở các loại mìn hay hầm chông mà chính là sáng kiến sử dụng ong vò vẽ trong chiến đấu.

Từ việc quan sát tập tính sinh sống và khả năng tự vệ của loài ong rừng, ông nảy ra ý tưởng nuôi dưỡng và bảo vệ các tổ ong vò vẽ để phục vụ nhiệm vụ chiến đấu. Qua nhiều năm gây dựng, ông đã hình thành được một “đội quân ong vò vẽ” gồm khoảng 100 tổ ong phân bố tại những khu vực trọng yếu.

Mỗi khi quân địch tổ chức càn quét hoặc tiến sâu vào khu căn cứ, các tổ ong được bố trí và sử dụng đúng thời điểm, tạo nên sự hỗn loạn bất ngờ trong đội hình đối phương. Hàng nghìn con ong đồng loạt tấn công khiến nhiều toán quân buộc phải dừng bước hoặc rút lui khỏi khu vực. Đây được xem là một trong những sáng kiến chiến tranh nhân dân độc đáo và sáng tạo bậc nhất ở miền Tây Nam Bộ trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Không dừng lại ở việc trực tiếp tham gia chiến đấu, Đoàn Văn Chia còn tích cực truyền đạt kinh nghiệm cho lực lượng vũ trang địa phương. Ông đã hướng dẫn khoảng 650 cán bộ, chiến sĩ và dân quân du kích cách chế tạo các loại công cụ chiến đấu, hầm bẫy và phương tiện đánh địch từ những vật liệu đơn giản, sẵn có trong đời sống hằng ngày. Những kiến thức thực tiễn đó đã góp phần nâng cao sức chiến đấu của nhiều đơn vị trong điều kiện vô cùng thiếu thốn về trang bị.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và sáng tạo vũ khí, ngày 17/9/1967, Đoàn Văn Chia được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Cuộc đời và sự nghiệp của Đoàn Văn Chia là minh chứng sinh động cho trí tuệ, lòng dũng cảm và tinh thần sáng tạo của người dân Nam Bộ trong những năm tháng kháng chiến gian khổ. Từ những vật liệu thô sơ của làng quê, từ những quả bom đạn thu được của đối phương, thậm chí từ những tổ ong rừng giữa thiên nhiên, ông đã biến tất cả thành sức mạnh bảo vệ quê hương, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, câu chuyện về người anh hùng với “đội quân ong vò vẽ” vẫn được nhắc lại như một biểu tượng đặc sắc của nghệ thuật chiến tranh nhân dân Việt Nam – nơi lòng yêu nước, sự sáng tạo và ý chí chiến đấu có thể tạo nên những điều tưởng chừng không thể.

Trường Thắng (tổng hợp)