Đoàn xã Quỹ Nhất (47)

Con đường làng nhỏ hẹp, uốn lượn qua những ruộng lúa xanh, rồi mất hút sau rặng tre cuối xóm. Ngày bình thường, nó chỉ là lối đi quen thuộc của người dân – nơi trẻ con chạy chơi, nơi người lớn gánh gồng qua lại. Nhưng những năm chiến tranh, con đường ấy mang một ý nghĩa khác.

Nó là con đường ra trận.

Sáng hôm đó, làng như thức dậy sớm hơn thường lệ. Người đứng hai bên đường, lặng lẽ mà đông đủ. Không ai bảo ai, nhưng tất cả đều có mặt.

Anh đứng trong hàng người chuẩn bị lên đường.

Vai khoác ba lô, tay nắm chặt quai súng, nhưng ánh mắt vẫn không rời khỏi con đường quen thuộc. Con đường mà anh đã đi suốt tuổi thơ – từ những ngày chân đất chạy theo cánh diều, đến những buổi chiều lội bùn bắt cá.

Hôm nay, anh lại đi trên con đường ấy.

Nhưng là để rời xa.

Mẹ anh đứng bên lề đường, không chen lên phía trước. Bà chỉ đứng lặng, ánh mắt dõi theo từng bước chân con.

“Giữ mình nhé…” – bà khẽ nói khi anh đi ngang qua.

Anh gật đầu, không dám quay lại.

Bởi anh biết, nếu quay lại, anh sẽ không đủ can đảm để bước tiếp.

Con đường kéo dài dưới chân.

Mỗi bước đi như in sâu hơn vào lòng đất.

Không chỉ anh, mà còn bao người khác – những chàng trai cùng làng, cùng tuổi, cùng mang theo một niềm tin giản dị: đi để bảo vệ quê hương.

Những năm sau đó, con đường vẫn nằm đó.

Nó tiễn thêm nhiều người đi.

Những bước chân nối tiếp nhau, lặng lẽ mà dứt khoát.

Có những ngày, tiếng cười nói vang lên khi người ta lên đường.

Có những ngày, chỉ có sự im lặng.

Nhưng con đường vẫn không thay đổi.

Vẫn là lối đất ấy, vẫn là hàng tre ấy, vẫn là dấu chân nối tiếp dấu chân.

Rồi có những ngày khác.

Con đường đón người trở về.

Có người bước đi vững vàng, mang theo niềm vui chiến thắng. Có người trở về trong vòng tay gia đình, nước mắt lẫn nụ cười.

Nhưng cũng có những người không trở về.

Những buổi chiều, con đường vắng hơn. Không còn bóng dáng quen thuộc. Chỉ còn những người mẹ, người vợ đứng lặng, nhìn về phía xa xăm.

Con đường không nói.

Nhưng nó nhớ.

Nhớ từng bước chân đã đi qua.

Nhớ từng ánh mắt, từng lời dặn dò, từng lần ngoái lại.

Chiến tranh kết thúc.

Năm tháng trôi qua, con đường làng được mở rộng, trải thêm lớp đất mới. Hai bên mọc lên những ngôi nhà khang trang hơn. Trẻ con lại chạy chơi, tiếng cười lại vang lên như những ngày xưa.

Nhưng với những người đã sống qua thời ấy, con đường không chỉ là một lối đi.

Một buổi chiều, một người đàn ông đứng lặng giữa con đường.

Anh trở về sau nhiều năm.

Mái tóc đã điểm bạc, bước chân không còn nhanh như trước. Anh nhìn quanh, cố tìm lại những hình ảnh cũ.

“Chỗ này… ngày xưa mình đứng đây…” – anh khẽ nói.

Anh nhớ.

Nhớ buổi sáng lên đường.

Nhớ những người đã đi cùng.

Nhớ cả những người không còn trở lại.

Anh cúi xuống, chạm tay vào mặt đường.

Con đường vẫn ở đây.

Lặng lẽ.

Như chưa từng thay đổi.

Nhưng trong lòng nó, đã chứa đựng biết bao câu chuyện.

Bao cuộc chia ly.

Bao lần trở về.

Và cả những người mãi mãi nằm lại.

Gió chiều thổi qua hàng tre.

Con đường vẫn nằm đó – không nói một lời.

Nhưng là chứng nhân của tất cả.