Đoàn xã Quỹ Nhất (68)
Người lính và cây đàn
Giữa ba lô của những người lính – nơi thường chỉ có quần áo, lương khô và vài vật dụng cần thiết – cây đàn nhỏ của anh là một điều khác biệt.
Không ai hiểu vì sao anh lại mang theo nó.
“Đạn còn chưa đủ, mang đàn làm gì?” – có người từng hỏi.
Anh chỉ cười:
“Để còn nhớ mình là ai.”
Câu trả lời không dài, nhưng khiến người ta không hỏi thêm.
Cây đàn nhỏ, thân gỗ đã trầy xước, dây có lúc chùng, có lúc đứt phải thay tạm bằng dây khác. Nó không còn nguyên vẹn, nhưng vẫn đủ để phát ra âm thanh.
Mỗi khi đơn vị dừng chân, anh lại lấy đàn ra.
Ban đầu, chỉ là vài nốt đơn giản.
Rồi thành một giai điệu.
Nhẹ.
Chậm.
Không quá rõ ràng, nhưng đủ để lan đi trong không gian tĩnh lặng của rừng.
Một buổi chiều, sau một ngày hành quân dài, mọi người ngồi tựa lưng vào gốc cây.
Không ai nói.
Mệt mỏi khiến tất cả im lặng.
Anh lấy đàn ra.
Gảy.
Âm thanh vang lên, lạc lõng giữa rừng.
Nhưng rồi…
Một người ngẩng lên.
Một người khác mỉm cười.
Không ai bảo ai, nhưng tất cả dường như thả lỏng hơn.
“Bài gì đấy?” – một người hỏi.
Anh đáp:
“Không biết… nhớ đâu chơi đó.”
Không phải một bài hát hoàn chỉnh.
Chỉ là những mảnh giai điệu ghép lại từ ký ức.
Có đoạn giống tiếng ru.
Có đoạn giống một bài hát cũ.
Có đoạn như chỉ là những âm thanh rời rạc.
Nhưng kỳ lạ là… ai cũng thấy quen.
Có lần, giữa đêm, tiếng pháo vọng về từ xa.
Không quá gần, nhưng đủ khiến mọi người tỉnh giấc.
Không ai nói gì.
Chỉ nằm đó, lắng nghe.
Anh ngồi dậy.
Lấy đàn.
Gảy.
Âm thanh nhỏ, nhưng rõ.
Không lấn át tiếng pháo.
Chỉ len vào khoảng trống giữa những âm thanh khô khốc ấy.
Một người lính khẽ nói:
“Chơi tiếp đi…”
Anh không đáp.
Chỉ tiếp tục gảy.
Tiếng đàn không làm chiến tranh dừng lại.
Không làm đạn ngừng bay.
Nhưng nó làm một điều khác.
Nó giữ cho những người lính không quên rằng họ vẫn còn cảm xúc.
Vẫn còn nhớ.
Vẫn còn là con người.
Một trận đánh lớn.
Không còn thời gian cho tiếng đàn.
Chỉ có tiếng súng.
Tiếng nổ.
Tiếng gọi nhau giữa khói lửa.
Anh vẫn ở đó.
Như bao người khác.
Không có gì khác biệt.
Khi trận đánh kết thúc, đồng đội đi tìm những người còn lại.
Họ tìm thấy anh.
Không còn cử động.
Bên cạnh anh, cây đàn nhỏ nằm nghiêng.
Một dây đã đứt.
Nhưng vẫn còn nguyên.
Một người cúi xuống.
Nhặt cây đàn.
Chạm nhẹ vào dây.
Một âm thanh vang lên.
Khẽ.
Nhưng đủ để mọi người dừng lại.
Không ai nói gì.
Chỉ đứng lặng.
Như đang nghe lại những giai điệu đã từng vang lên giữa rừng.
Giữa đêm.
Giữa những ngày không có tiếng súng.
Nhiều năm sau, cây đàn được giữ lại.
Không ai chơi lại nó.
Nhưng mỗi khi nhìn vào, người ta vẫn nhớ.
Không phải nhớ đến âm nhạc.
Mà nhớ đến một người.
Một người đã mang theo một thứ rất nhỏ bé vào chiến tranh.
Nhưng lại giữ được một điều rất lớn.
Giữ cho những người xung quanh không quên:
Giữa bom đạn…
Vẫn có thể có những giai điệu.
Và trong những giai điệu ấy…
Có một phần của hòa bình.
