Độc lập hay là chết!
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, chỉ kịp hưởng niềm vui nước nhà độc lập vẻn vẹn trong 28 ngày (24/8 đến 23/9), nhân dân Sài Gòn nói riêng và Nam Bộ nói chung đã buộc phải cầm súng bước vào cuộc kháng chiến đầy gian lao mà anh dũng để bảo vệ hòa bình và độc lập cho Tổ quốc. Đêm 22, rạng sáng 23/9/1945, thực dân Pháp tiến hành gây hấn, đánh chiếm các cơ quan đầu não của chính quyền cách mạng ở Sài Gòn, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược nước ta lần thứ hai.
Sáng 23/9/1945, một hội nghị được triệu tập khẩn cấp ở phố Cây Mai-Chợ Lớn. Tham dự hội nghị quan trọng này có các đồng chí Ung Văn Khiêm, Trần Văn Giàu, Nguyễn Văn Nguyễn, Phạm Ngọc Thạch, Huỳnh Văn Tiểng… Đồng chí Hoàng Quốc Việt, thay mặt Thường vụ Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh vừa đến Sài Gòn cùng tham dự. Hội nghị đã phân tích, đánh giá tình hình, so sánh lực lượng giữa ta và địch; quyết định thành lập Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ do đồng chí Trần Văn Giàu làm Chủ tịch.
Sau đó Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ chỉ đạo thành lập Ủy ban Kháng chiến Sài Gòn-Chợ Lớn do đồng chí Nguyễn Văn Tư làm Chủ tịch; đồng thời gửi điện cấp báo ra Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh để xin chỉ thị. Ngay trong sáng 23/9/1945, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, đồng chí Trần Văn Giàu đã phát lời kêu gọi: “Độc lập tự do hay là chết! Hôm nay, Ủy ban Kháng chiến kêu gọi: Tất cả đồng bào, già, trẻ, trai, gái, hãy cầm vũ khí xông lên đánh đuổi quân xâm lược...”.
Theo lệnh của Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, nhân dân Sài Gòn-Chợ Lớn-Gia Định lập tức tổng bãi công, bãi khóa, bãi thị, tản cư ra khỏi thành phố, triệt phá các đường tiếp tế lương thực của địch. Khắp thành phố, mọi sinh hoạt, chợ búa, giao thông, trường học đều ngưng hoạt động. Công nhân các nhà máy đồng loạt nghỉ việc, nhà đèn bị phá. Mọi thứ vật dụng từ giường tủ, bàn ghế, quầy hàng, xe bò, xe kéo,… được người dân sử dụng làm chướng ngại vật cản bước tiến của quân địch.
Trong thành phố, đã tổ chức nhiều tổ xung phong công đoàn với gần 6.500 đội viên, tự vệ bám trụ các vị trí chiến đấu. Ở ngoại thành, các lực lượng vũ trang cách mạng siết chặt vòng vây. Ngay ngày 23/9/1945, quân dân Sài Gòn-Chợ Lớn- Gia Định đã anh dũng chiến đấu gây cho thực dân Pháp rất nhiều thiệt hại.
Từ ngày 23 mùa thu lịch sử, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng, của Xứ ủy Nam Bộ, sau này là của Trung ương Cục, của Mặt trận dân tộc giải phóng miền nam Việt Nam, Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền nam Việt Nam, quân dân Nam Bộ suốt 30 năm ròng rã (1945-1975) kiên cường, bền bỉ chiến đấu, lập nên nhiều chiến công, đỉnh cao là Đại thắng mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước.
Và từ ngày 23 mùa thu lịch sử, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng, của Xứ ủy Nam Bộ, sau này là của Trung ương Cục, của Mặt trận dân tộc giải phóng miền nam Việt Nam, Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền nam Việt Nam, quân dân Nam Bộ suốt 30 năm ròng rã (1945-1975) kiên cường, bền bỉ chiến đấu, lập nên nhiều chiến công, đỉnh cao là Đại thắng mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước.
