Độc nhãn tướng quân
Nguyễn Bình, tên khai sinh là Nguyễn Phương Thảo, sinh năm 1908 tại Hưng Yên. Lớn lên trong môi trường giàu truyền thống cách mạng, ông sớm tham gia phong trào yêu nước. Mới 17 tuổi, ông đã lãnh đạo học sinh bãi khóa phản đối thực dân Pháp, tổ chức lễ truy điệu Phan Châu Trinh.
Năm 1928, ông gia nhập Việt Nam Quốc dân Đảng nhưng chỉ một năm sau bị đày ra Côn Đảo. Tại nơi “địa ngục trần gian” ấy, ông gặp những người cộng sản kiệt xuất như Phạm Văn Đồng, Hoàng Quốc Việt, Lê Duẩn… và từ những cuộc trao đổi tư tưởng, ông từng bước đến gần hơn với lý tưởng cách mạng của Đảng.
Nhận thấy ông đã thay đổi lập trường, Việt Nam Quốc dân Đảng ra lệnh thanh t.r.ừ.n.g Tuy may mắn sống sót, nhưng mắt trái bị đ.â.m hỏng. Nguyễn Bình coi đó như một bước ngoặt đời mình. Một trong những câu nói nổi tiếng của ông khi đó: “Tuy mất một mắt, nhưng tôi lại thấy sáng hơn khi còn hai mắt.” Cũng từ đó ông còn được biết đến với danh xưng: “Độc nhãn tướng quân”.
Năm 1935, ông đổi tên thành Nguyễn Bình – với ý nghĩa “bình thiên hạ”. Dù vẫn bị giám sát, ông không ngừng hoạt động cách mạng, được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng và nhận trọn niềm tin từ Chủ tịch Hồ Chí Minh.
“Bác giao Nam Bộ cho chú.”
Tháng 9/1945, Bác Hồ giao cho ông nhiệm vụ tối quan trọng: vào Nam Bộ “thống nhất các lực lượng kháng chiến chống thực dân Pháp”. Đây là niềm tin tuyệt đối vào tài năng và sự quả cảm của ông. “Bác giao Nam Bộ cho chú” - câu nói tuy ngắn gọn nhưng ở đó thể hiện niềm tin của Bác với người con Hưng Yên ưu tú, với nhà cách mạng đã giác ngộ lý tưởng Đảng và khẳng định một lần nữa tài năng của ông. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ân cần dặn: “Tổ quốc trên hết, tôi giao nhiệm vụ cho đồng chí Nguyễn Bình ái quốc, ái dân và bình thiên hạ cho an sinh hòa mục”.
Vào Nam, ông lập tức tổ chức lực lượng, ban hành chỉ thị, thành lập các trường quân sự, thống nhất hoạt động kháng chiến. Tháng 6/1946, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương – một dấu mốc lớn trong hành trình từ người yêu nước đến chiến sĩ cộng sản. Ngày 20/01/1948, ông được phong quân hàm Trung tướng – là người đầu tiên được phong thẳng lên Trung tướng và cũng là Trung tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Năm 1951, trên đường ra Bắc báo cáo nhiệm vụ, ông bị địch phục kích và hy sinh tại Campuchia. Mãi đến năm 2000, hài cốt của ông mới được đưa về nước và an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ TP. Hồ Chí Minh. Ông ra đi để lại nhiều tiếc thương, nhưng hình ảnh một vị tướng độc nhãn kiên trung, quả cảm, suốt đời tận hiến cho cách mạng vẫn sống mãi trong lịch sử.
