ĐỘC NHÃN TƯỚNG QUÂN NGUYỄN BÌNH – VỊ TƯỚNG TÀI BA CỦA NAM BỘ KHÁNG CHIẾN
Trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, Trung tướng Nguyễn Bình (1908–1951) là một vị tướng có cuộc đời và sự nghiệp đặc biệt. Với một mắt đã mất nhưng ý chí, bản lĩnh và tài thao lược phi thường, ông được nhiều người gọi bằng cái tên đầy khí phách: “Độc nhãn tướng quân”. Ông cũng là vị Trung tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, người có công đặc biệt trong việc xây dựng và thống nhất các lực lượng vũ trang Nam Bộ những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp.
Nguyễn Bình tên khai sinh là Nguyễn Phương Thảo, sinh năm 1908 tại Hưng Yên. Thuở trẻ, ông sớm mang trong mình tinh thần yêu nước. Năm 1928, ông tham gia Việt Nam Quốc dân Đảng. Năm 1929, ông bị thực dân Pháp bắt, kết án 5 năm tù và đày ra Côn Đảo. Chính trong những năm tháng tù đày, ông được tiếp xúc với những người cộng sản và dần có sự chuyển biến về nhận thức cách mạng. Do bất đồng với những người cầm đầu Quốc dân Đảng, ông bị thanh trừng và mất mắt trái. Từ biến cố ấy, Nguyễn Bình từng có câu nói nổi tiếng: “Từ khi chỉ còn một con mắt, tôi thấy mình sáng ra”.
Sau khi ra tù, Nguyễn Bình tiếp tục hoạt động cách mạng. Những năm 1944–1945, tài năng quân sự của ông ngày càng được thể hiện rõ. Ông tham gia xây dựng lực lượng vũ trang, phát triển Chiến khu Đông Triều, còn gọi là Đệ tứ Chiến khu, trên địa bàn Hải Phòng, Quảng Ninh và các vùng lân cận. Ông tham gia trận đánh đồn Bần Yên Nhân và sau đó chỉ huy nhiều trận đánh, góp phần giải phóng một số địa bàn như Tiên Yên, Ba Chẽ, Hòn Gai, Cẩm Phả, Cát Bà.
Nhưng dấu ấn lớn nhất trong cuộc đời binh nghiệp của Nguyễn Bình là ở Nam Bộ. Tháng 9/1945, khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược, Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng cử ông vào Nam với trọng trách tập hợp, thống nhất các lực lượng vũ trang kháng chiến. Đây là nhiệm vụ cực kỳ khó khăn bởi lúc bấy giờ Nam Bộ tồn tại nhiều lực lượng vũ trang khác nhau, tổ chức và chỉ huy chưa thống nhất.
Bằng uy tín, tài năng quân sự, sự quyết đoán và khả năng thu phục lòng người, Nguyễn Bình từng bước tập hợp các lực lượng cùng hướng vào mục tiêu chung là chống thực dân Pháp. Ngày 20/11/1945, ông tổ chức Hội nghị quân sự Nam Bộ, bàn việc thống nhất lực lượng, tổ chức biên chế và triển khai chiến tranh du kích. Ông còn có đóng góp quan trọng trong việc xây dựng lực lượng hoạt động sâu trong Sài Gòn – Chợ Lớn, đặt nền móng cho hình thức tác chiến biệt động trong lòng đô thị sau này.
Với những đóng góp đặc biệt đó, ngày 25/1/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 115/SL phong quân hàm Trung tướng cho Nguyễn Bình. Ông trở thành vị Trung tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây không chỉ là sự ghi nhận tài năng quân sự mà còn thể hiện niềm tin rất lớn của Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với vị tướng đang trực tiếp chỉ huy chiến trường Nam Bộ.
Năm 1951, Nguyễn Bình được Trung ương triệu tập ra Bắc. Trên đường thực hiện nhiệm vụ, ông bị quân địch phục kích và anh dũng hy sinh trên đất Campuchia. Sau khi ông mất, Chủ tịch Hồ Chí Minh truy tặng ông Huân chương Quân công hạng Nhất. Năm 2000, hài cốt Trung tướng Nguyễn Bình được đưa về Việt Nam và an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh. Ông còn được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Cuộc đời Trung tướng Nguyễn Bình tuy chỉ kéo dài 43 năm nhưng là một hành trình đầy khí phách. Từ người thanh niên yêu nước, người tù Côn Đảo, người chỉ huy Đệ tứ Chiến khu đến vị Tổng Tư lệnh trên chiến trường Nam Bộ, ông luôn xuất hiện ở những nơi khó khăn và nguy hiểm nhất. “Độc nhãn tướng quân” Nguyễn Bình đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, sự quả cảm, tài thao lược và tinh thần dám nhận những nhiệm vụ đặc biệt khó khăn vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Tên tuổi và sự nghiệp của ông mãi là một phần đáng tự hào trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam và Nam Bộ kháng chiến.
