Đọc những trang sách về độc lập dân tộc

Đêm Sài Gòn lặng gió. Trong căn nhà nhỏ, ngọn đèn dầu cháy khe khẽ trên chiếc bàn gỗ cũ. Nguyễn Thị Bình ngồi một mình trước chồng sách đã sờn mép. Ngoài phố, tiếng xe đã thưa dần, chỉ còn tiếng lá me xào xạc trong đêm yên tĩnh.

Cô mở cuốn sách viết về lịch sử dân tộc.

Những trang giấy đã ngả màu thời gian, nhưng từng dòng chữ như vẫn còn nóng hổi. Cô đọc về Hai Bà Trưng cưỡi voi phất cờ khởi nghĩa, về Trần Hưng Đạo giữ nước, về Nguyễn Trãi với khát vọng thái bình cho muôn dân.

Càng đọc, cô càng cảm thấy lịch sử không phải là những câu chuyện xa xưa nằm yên trong sách.

Đó là cuộc đời của biết bao con người đã sống, đã đau, đã hy sinh để đất nước được tồn tại.

Có đoạn cô đọc đi đọc lại nhiều lần:

“Độc lập không phải món quà được ban cho, mà là kết quả của ý chí và sự hy sinh của cả dân tộc.”

Cô khép sách lại một lúc, lòng bỗng dâng lên nhiều suy nghĩ.

Từ nhỏ, Bình đã nghe ông ngoại kể chuyện yêu nước. Nhưng khi tự mình đọc những trang sách này, cô cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của hai chữ độc lập.

Không chỉ là một khái niệm chính trị.

Đó là quyền được sống ngẩng cao đầu trên chính quê hương mình.

Đó là quyền được học tập, lao động và mơ ước mà không bị áp bức.

Cô nhớ đến những người lao động nghèo ngoài phố, những đứa trẻ thiếu sách vở và những gia đình sống trong lo âu giữa thời cuộc bất ổn.

Đột nhiên, những điều cô từng chứng kiến như nối lại với những trang sử trước mắt.

Độc lập dân tộc không chỉ thuộc về quá khứ.

Nó gắn với cuộc sống của từng con người hôm nay.

Tiếng mẹ vọng từ ngoài hiên:

– Con còn đọc sách à?

– Dạ, con đọc thêm một chút nữa thôi.

Mẹ bước vào, nhìn cuốn sách rồi hỏi:

– Con thích lịch sử đến vậy sao?

Bình mỉm cười:

– Con muốn hiểu vì sao người ta có thể hy sinh nhiều như thế cho đất nước.

Mẹ im lặng một lúc rồi nhẹ nhàng nói:

– Khi yêu quê hương thật sự, người ta sẽ hiểu.

Câu nói ấy làm cô suy nghĩ rất lâu.

Đêm càng khuya, ánh đèn càng nhỏ lại. Nhưng Bình vẫn tiếp tục đọc.

Cô đọc về những phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX, về những người thanh niên rời quê hương đi tìm đường cứu nước, về những người phụ nữ âm thầm góp sức cho cách mạng.

Có lúc cô thấy tim mình đập nhanh khi đọc những dòng viết về khát vọng tự do của dân tộc.

Có lúc mắt cô cay cay trước những mất mát mà đất nước đã trải qua.

Cô lấy cuốn sổ tay nhỏ, nắn nót ghi:

“Một dân tộc có thể nghèo, có thể trải qua nhiều đau thương, nhưng không được mất lòng tin vào độc lập và tự do.”

Rồi cô viết thêm:

“Nếu thế hệ trước đã hy sinh để giành độc lập, thế hệ mình phải làm gì để xứng đáng?”

Câu hỏi ấy không có lời đáp ngay.

Nhưng nó bắt đầu ở lại trong trái tim cô như một lời nhắc nhở âm thầm.

Nhiều năm sau, khi bước vào con đường hoạt động cách mạng và trở thành nhà ngoại giao của Việt Nam, Nguyễn Thị Bình vẫn luôn nhấn mạnh giá trị của độc lập dân tộc gắn liền với hòa bình, nhân dân và tương lai của thế hệ trẻ.

Có lẽ những suy nghĩ ấy không xuất hiện trong một ngày.

Chúng được nuôi dưỡng từ những đêm đọc sách dưới ánh đèn dầu, từ những trang sử thấm đẫm mồ hôi và máu của cha ông.

Đêm Sài Gòn năm ấy đã trôi qua từ rất lâu.

Ngọn đèn dầu đã tắt.

Cuốn sách cũ có thể đã ngả màu thêm nữa.

Nhưng hình ảnh cô gái trẻ chăm chú đọc những trang sách về độc lập dân tộc vẫn còn như một biểu tượng đẹp của tuổi trẻ ham học hỏi và giàu lý tưởng.

Bởi đôi khi, một cuộc đời cống hiến không bắt đầu từ những sự kiện lớn lao.

Nó bắt đầu từ một đêm yên tĩnh, một cuốn sách cũ và một trái tim trẻ tuổi lần đầu tiên hiểu rằng độc lập của Tổ quốc chính là điều thiêng liêng nhất mà mỗi thế hệ phải gìn giữ và tiếp nối.