ĐỒI A1 – 38 NGÀY ĐÊM GIÀNH GIẬT TỪNG TẤC ĐẤT Ở ĐIỆN BIÊN PHỦ

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, đồi A1 là một trong những cứ điểm quan trọng nhất của tập đoàn cứ điểm Pháp. Nằm ở phía Đông khu trung tâm Mường Thanh, A1 được ví như một “bức tường thép” che chắn cho sở chỉ huy của quân Pháp. Vì thế, muốn phá vỡ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, quân ta phải từng bước đánh chiếm những điểm cao phía Đông, đặc biệt là đồi A1. Đây cũng là nơi diễn ra trận đánh được đánh giá là quyết liệt, dài ngày và khó khăn bậc nhất trong toàn bộ chiến dịch.

Đồi A1 chỉ cao khoảng 49m, dài 200m và rộng 80m, nhưng được quân Pháp xây dựng thành một cứ điểm phòng ngự kiên cố với hệ thống công sự, hầm ngầm và hàng rào dây thép gai dày đặc. Từ vị trí này, địch có thể kiểm soát một khu vực rộng lớn và bảo vệ trực tiếp cho trung tâm Mường Thanh. Nếu A1 bị mất, tuyến phòng thủ phía Đông của địch sẽ bị đe dọa nghiêm trọng, tạo điều kiện để quân ta tiến sâu vào trung tâm tập đoàn cứ điểm.

Tối 30/3/1954, khi Đợt tiến công thứ hai của Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316 được giao nhiệm vụ tiến công A1. Do sự cố đường dây điện thoại, đơn vị nhận lệnh chậm, khiến trận đánh mất đi yếu tố bất ngờ. Dù vậy, các chiến sĩ vẫn lập tức bước vào trận chiến dưới làn đạn dày đặc của quân Pháp.

Những chiến sĩ công binh dùng bộc phá mở cửa qua hàng rào dây thép gai. Bộ binh theo từng mũi xung phong lên đồi. Địch dựa vào hệ thống hầm ngầm kiên cố chống trả dữ dội. Suốt đêm, trận đánh diễn ra giằng co từng mét đất. Đến sáng 31/3, quân ta mới chỉ chiếm được một phần đồi A1.

Quân Pháp lập tức tổ chức phản kích với sự yểm trợ của xe tăng và máy bay. Đêm 31/3, Trung đoàn 102, Đại đoàn 308 cùng một bộ phận Trung đoàn 174 tiếp tục tiến công. Quân ta chiếm được khoảng hai phần ba ngọn đồi, nhưng đến ban ngày, địch lại phản kích và giành lại phần lớn trận địa.

Những ngày tiếp theo, A1 trở thành một chiến trường đặc biệt khốc liệt. Ta và địch giằng co từng đoạn chiến hào, từng ụ đất, từng mét đất. Đến ngày 4/4, quân ta mới chỉ giữ được khoảng một phần ba quả đồi. Trung đoàn 102 chịu tổn thất nặng nề. Bộ chỉ huy chiến dịch quyết định tạm ngừng tiến công để tìm một phương án mới.

Nhưng A1 không thể bỏ qua.

Các cán bộ chiến dịch bắt đầu tìm hiểu kỹ hơn hệ thống phòng ngự của địch. Qua khai thác tù binh và tìm hiểu địa hình, ta biết được bên dưới cứ điểm có một hầm ngầm kiên cố. Quân Pháp đã cải tạo một hầm phòng tránh máy bay do quân Nhật xây dựng trước đó thành hầm chỉ huy và phòng ngự.

Từ đây, một phương án táo bạo được hình thành: đào một đường hầm xuyên lòng đất, tiếp cận ngay dưới hầm ngầm của địch và đặt thuốc nổ phá hủy cứ điểm từ bên trong.

Tối 20/4, công việc đào đường hầm bắt đầu. Trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt, những người lính công binh thay nhau đào đất dưới làn đạn pháo của quân Pháp. Từng mét hầm được đào bằng sức người, trong bóng tối, thiếu không khí và luôn đối mặt với nguy hiểm.

Sau khoảng hai tuần, đường hầm sâu gần 50m cùng căn hầm chứa thuốc nổ dưới đồi A1 được hoàn thành. Gần 1 tấn thuốc nổ được tập kết, gồm thuốc nổ được cấp trên đưa xuống và một phần được tháo gỡ từ bom máy bay chưa nổ của địch. Những gói thuốc nổ được bố trí thành một khối lớn, chuẩn bị cho thời khắc quyết định.

Chiều tối 6/5/1954, trận đánh cuối cùng trên đồi A1 bắt đầu.

20 giờ 30 phút, khối bộc phá khổng lồ phát nổ. Một tiếng nổ dữ dội xé tung lòng đồi, phá hủy một phần công sự và tạo cửa mở cho quân ta tiến công. Sau những loạt pháo chế áp, bộ binh lập tức xung phong.

Trận chiến tiếp tục diễn ra vô cùng ác liệt trong đêm. Những người lính tiến lên giữa khói lửa, từng bước đánh bật quân Pháp khỏi các vị trí phòng ngự. Đến 4 giờ 30 phút ngày 7/5/1954, quân ta hoàn toàn làm chủ đồi A1.

38 ngày đêm chiến đấu ở A1 đã kết thúc.

Trong suốt khoảng thời gian ấy, những người lính Trung đoàn 174, Trung đoàn 102 cùng các đơn vị binh chủng đã phải chiến đấu trong điều kiện khắc nghiệt nhất. Họ không chỉ tiến công mà còn phải phòng ngự, chống phản kích, giành giật từng tấc đất với quân địch. Theo thống kê được nêu trong tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, qua trận đánh, quân ta đã loại khỏi vòng chiến đấu 828 quân địch, trong đó 376 tên bị tiêu diệt, 452 tên bị thương hoặc bị bắt.

Chiếm được A1 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Chiến dịch Điện Biên Phủ. Từ đây, quân ta tạo được bàn đạp trực tiếp uy hiếp khu trung tâm Mường Thanh, đồng thời phá vỡ một mắt xích quan trọng trong hệ thống phòng ngự phía Đông của quân Pháp.

Chỉ một ngày sau khi quân ta làm chủ hoàn toàn A1, ngày 7/5/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ đi đến trận quyết định. Tập đoàn cứ điểm của quân Pháp bị tiêu diệt, lá cờ “Quyết chiến - Quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries.

Đồi A1 hôm nay đã trở thành một di tích đặc biệt của Chiến trường Điện Biên Phủ. Những chiến hào, hố bom và dấu tích còn lại trên ngọn đồi nhắc nhớ về một thời kỳ mà mỗi tấc đất đều được đổi bằng mồ hôi, máu và sự hy sinh của người lính.

Có những trận đánh được nhớ bởi một ngày chiến thắng. Nhưng A1 được nhớ bởi 38 ngày đêm không ngừng nghỉ – 38 ngày đêm của những cuộc xung phong, những lần phản kích, những chiến hào ngập khói và những người lính kiên cường bám trụ.

Đằng sau tiếng nổ làm rung chuyển ngọn đồi là biết bao con người đã nằm lại nơi đây. Chính sự hy sinh ấy đã góp phần mở cánh cửa cuối cùng tiến vào trung tâm Mường Thanh, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Đồi A1 vì thế không chỉ là một điểm cao quân sự. Đó là chứng tích của lòng quả cảm, trí tuệ và ý chí quyết chiến quyết thắng của những người lính Điện Biên năm xưa – những con người đã dùng tuổi xuân của mình để viết nên một trong những trang sử hào hùng nhất của dân tộc Việt Nam.