Dội bão lửa xuống “cánh cửa thép” Him Lam

Trong quần thể Di tích quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên có một địa điểm chưa được nhiều người biết đến, đó là Di tích Him Lam - nơi diễn ra trận mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Cùng với Độc Lập (phía Bắc), Bản Kéo (Tây-Bắc), Him Lam là một trong 3 trung tâm đề kháng được coi là cửa ngõ Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Trong tất cả các vị trí thuộc tập đoàn cứ điểm, Him Lam được quân Pháp xây dựng đầu tiên trên điểm cao gần 500m, gồm 3 cứ điểm trên 3 quả đồi nằm ngay cửa ngõ đông-bắc cánh đồng Mường Thanh, án ngữ con đường Tuần Giáo - Điện Biên, cách phân khu trung tâm 2,5km. Với vị trí “đầu sóng ngọn gió”, Him Lam được xây dựng thành vị trí kiên cố nhất của tập đoàn cứ điểm.

Cựu chiến binh Trần Văn Luật, 98 tuổi, Tổ dân phố 5, phường Him Lam, thành phố Điện Biên Phủ, nguyên chiến sĩ Trung đoàn 174, Đại đoàn 316, trực tiếp chiến đấu tại chiến trường Điện Biên Phủ, nhớ lại: Với vị trí quan trọng, thực dân Pháp muốn biến nơi đây thành “cánh cửa thép” bất khả xâm phạm, ngăn chặn mọi con đường quân ta có thể tiến vào cứ điểm trung tâm của Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Do đó, cụm cứ điểm Him Lam được xây dựng thành 3 cứ điểm với những hệ thống công sự, hầm hào kiên cố, vững chắc, bao quanh là hệ thống dây thép gai, vật chướng ngại nhiều bãi mìn dày đặc. Một tiểu đoàn thuộc Lữ đoàn lê dương 13 của thực dân Pháp được bố trí tại Him Lam với hỏa lực rất mạnh, trang bị cả súng có kính ngắm điện tử phát hiện mục tiêu ban đêm. Ngoài ra, cụm cứ điểm này còn được lực lượng dự bị với xe tăng, pháo binh, không quân chi viện, sẵn sàng tiến hành phản kích trong trường hợp Him Lam bị tấn công. Do đó cả Tướng Navarre và De Castries đều tin rằng trung tâm đề kháng Him Lam đủ sức đứng vững.

Hồi tưởng giây phút lịch sử khi được cùng đồng đội tham gia tấn công tiêu diệt trung tâm đề kháng Him Lam, cựu chiến binh Nguyễn Văn Thạo, 94 tuổi, tổ dân phố 2, thị trấn Mường Ảng, huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên, nguyên chiến sĩ Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 không giấu được xúc động, xen lẫn niềm tự hào: “Ban đầu cứ điểm Him Lam được ấn định sẽ tấn công vào ngày 12-3-1954, nhưng sau khi kiểm tra lại toàn bộ hệ thống giao thông hào và các con đường tiến quân thấy chưa ổn, với chủ trương “đánh chắc, tiến chắc”, Bộ chỉ huy Mặt trận quyết định dời ngày tấn công sang 13-3-1954”.

Khi Him Lam chưa bị tiêu diệt, thực dân Pháp vô cùng kiêu căng, liên tục rải truyền đơn, phát loa thách thức quân ta đánh vào Him Lam. Chúng còn rêu rao Him Lam là “cánh cửa thép” bất khả xâm phạm; rồi Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ là cối xay thịt, nếu đánh vào sẽ không có đường trở về với gia đình, quê hương.

Trước tình hình đó, để bảo đảm nguyên tắc “trận đầu phải thắng”, quân ta bố trí lực lượng mạnh, có cả dự phòng; kế hoạch phòng pháo, phòng không, phòng địch phản kích, dự kiến các tình huống cơ bản và cách xử lý trong quá trình diễn biến chiến đấu. Đại đoàn 312 được giao nhiệm vụ tấn công tiêu diệt trung tâm đề kháng Him Lam với sự hỗ trợ hỏa lực trọng pháo của Đại đoàn 351.

Theo Cuốn Điện Biên Phủ - Mốc vàng thời đại, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân 2004, ngày 11-3-1954, trong lúc toàn thể cán bộ, chiến sĩ trên mặt trận Ðiện Biên Phủ đang nỗ lực tiến hành công tác chuẩn bị ở bước cuối cùng để nổ súng mở màn chiến dịch, thì có thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi đến. Người viết:

“Các chú sắp ra trận. Nhiệm vụ các chú lần này rất to lớn, khó khăn, nhưng rất vinh quang. Các chú vừa được chỉnh quân chính trị và chỉnh huấn quân sự, và đã thu được nhiều thắng lợi về tư tưởng và chiến thuật, kỹ thuật. Nhiều đơn vị cũng đã đánh thắng trên các mặt trận. Bác tin chắc rằng các chú sẽ phát huy thắng lợi vừa qua, quyết tâm vượt mọi khó khăn gian khổ để làm tròn nhiệm vụ vẻ vang sắp tới.

Bác chờ các chú báo cáo thành tích để thưởng những đơn vị và cá nhân xuất sắc nhất.

Chúc các chú thắng to.

Bác hôn các chú”.

Thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh được nhanh chóng phổ biến tới mọi cán bộ, chiến sĩ và anh chị em thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến. Một không khí phấn khởi, thi đua lập công truyền lan tới khắp các trận địa.