Đôi bồ tải gạo lên Điện Biên của “người lính áo nâu” Lê Ngọc Lưu

Đôi bồ tải gạo lên Điện Biên của “người lính áo nâu” Lê Ngọc LưuBảo tàng Quân khu 4 hiện lưu giữ, trưng bày nhiều hiện vật về đóng góp to lớn của quân và dân Thanh - Nghệ - Tĩnh tại Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, trong đó có Đôi bồ dân công của ông Lê Ngọc Lưu, quê ở thôn Tây Thịnh, xã Cẩm Thịnh, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Hai chiếc bồ được ông Lưu sử dụng gánh gạo trong 10 lần tham gia dân công hỏa tuyến kháng chiến chống Pháp, đặc biệt là hơn 60 ngày đêm phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử.“Người lính áo nâu” 10 lần tham gia dân công hoả tuyến Lê Ngọc Lưu sinh năm 1920 trong một gia đình bần nông tại xã Cẩm Thịnh, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Tháng 8 năm 1945, ông tham gia cách mạng; sau đó lần lượt làm đội viên dân quân, công an viên, trưởng ban bình dân học vụ xã Nguyễn Đình Liễn, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Tháng 4 năm 1948, ông xung phong đi dân công hoả tuyến gánh lương thực, vũ khí cho chiến trường Bình - Trị - Thiên. Hơn 4 tháng trời, đoàn dân công Hà Tĩnh vượt qua hàng trăm km đường rừng vận chuyển lương thực, chi viện kịp thời cho cuộc kháng chiến của quân và dân Bình - Trị - Thiên khói lửa. Đầu năm 1949, với kinh nghiệm từ đợt đi đầu tiên, Lê Ngọc Lưu lại được giao nhiệm vụ làm tiểu đội trưởng đoàn dân công đi vận chuyển lương thực phục vụ Chiến dịch Phan Đình Phùng trên mặt trận Trị - Thiên. Chiến dịch kết thúc thắng lợi, ông lại xung phong tham gia vận chuyển vũ khí chi viện cho cách mạng Lào anh em trong 2 đợt đi dân công liên tục từ tháng 3 đến tháng 7 năm 1949. Biểu dương những thành tích, đóng góp và tinh thần cách mạng, ngày 28 tháng 7 năm 1949, Lê Ngọc Lưu được kết nạp vào Đảng ngay trên đường vận chuyển lương thực, vũ khí cho cách mạng Lào. Từ năm 1950 đến 1953, ông vừa công tác tại địa phương, vừa xung phong tham gia dân công hoả tuyến phục vụ các chiến dịch: Hoà Bình, Trung Lào, Hạ Lào, Thượng Lào… Hầu như tất cả các chiến trường lớn trong kháng chiến chống Pháp đều đã in dấu chân của “người lính áo nâu” Lê Ngọc Lưu; 6 năm (1948 - 1953), ông đã 9 lần tham gia dân công hoả tuyến với hàng trăm kg lương thực, vũ khí kịp thời cung cấp cho bộ đội chiến đấu tại các chiến trường. Ghi nhận thành tích đó, Lê Ngọc Lưu đã 3 lần được tặng bằng khen danh dự của Ủy ban Hành chính tỉnh Hà Tĩnh, được Ủy ban Hành chính Liên khu 4 duyên dương là Chiến sỹ thi đua cấp liên khu. Đôi bồ dân công tải gạo lên Điện Biên Năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn quyết định, Liên khu ủy 4 đã tổ chức hội nghị toàn Đảng bộ đánh giá tình hình, vạch kế hoạch công tác, mở cuộc vận động “dốc bồ, thổ thúng”. Thực hiện kế hoạch của Liên khu, tỉnh Hà Tĩnh đã triển khai hàng loạt công tác chuẩn bị với tinh thần “tất cả cho tiền tuyến”. Những ngày đầu xuân năm 1954 ở Hà Tĩnh sục sôi trở thành ngày hội của quân chúng, mọi tầng lớp nhân dân từ già, trẻ, gái trai đều hướng về Điên Biên Phủ. Chỉ sau một thời gian ngắn, Hà Tĩnh đã đóng góp trên 1000 tấn thóc, 5 tấn muối, hàng trăm kg thuốc lào, hàng ngàn mũ lá, khăn tay và cả hàng nghìn lá thư từ hậu phương gửi ra tiền tuyến để cổ cũ, động viên tăng thêm sức mạnh chiến đấu cho bộ đội. Ông Lê Ngọc Lưu tiếp tục cùng 20 người dân trong xã Cẩm Thịnh xung phong tham gia vào đoàn dân công thồ muối và gạo tiếp tế cho chiến dịch Điện Biên Phủ. Đôi bồ gánh gạo lên Điện Biên Phủ của ông Lê Ngọc Lưu trưng bày tại Bảo tàng Quân khu 4. Đoàn dân công hỏa tuyến huyện Cẩm Xuyên đã vượt chặng đường dài từ Cẩm Xuyên lên miền tây Thanh Hoá rồi tiếp tục hàng trăm cây số đường rừng lên Điện Biên. Hành trang của những người dân công lúc này là chiếc đòn gánh, đôi bồ, một chai thuỷ tinh cùng ít dầu hỏa làm đèn, ít moi khô, muối vừng được đựng trong chiếc bi đông bằng ống tre mang bên thắt lưng… Ngày nghỉ bìa rừng, tránh máy bay địch, đêm đi. Đoàn tự túc một phần lương thực hoặc được bà con nhân dân trên đường ra Điện Biên tiếp tế hàng ngày. Trong những ngày làm nhiệm vụ tiếp tế lên mặt trận, ông Lưu cùng đoàn dân công gánh gạo, muối phục vụ chiến trường. Cần mẫn vượt núi, băng đèo, sau hơn một tháng gánh gạo đi bộ liên tục, ai cũng bị chai cả vai, nhưng tinh thần tất cả cho bộ đội tiền tuyến ăn no, đánh thắng giặc thù nên ông và các thành viên trong đoàn vẫn không từ nan cất bước đưa lương thực tới mặt trận Điện Biên Phủ kịp thời. Sau hơn 56 ngày đêm phục vụ chiến trường, không chỉ làm nhiệm vụ tải gạo, Lê Ngọc Lưu cùng lực lượng dân công hoả tuyến còn tham gia tải thương, áp giải tù binh, dọn dẹp chiến trường cho đến ngày toàn thắng. Sau khi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tại Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông trở về quê hương tiếp tục công tác và tham gia giữ nhiều cương vị: Trưởng công an xã, Trưởng ban kiểm sát Hợp tác xã… Đến năm 1965, dù tuổi đã cao nhưng một lần nữa ông lại xung phong vào phục vụ chiến trường trên cương vị là Trung đội trưởng gùi thồ trên tuyến đường Hồ Chí Minh. Năm 1972, Lê Ngọc Lưu trở về công tác tại địa phương và nghỉ chế độ năm 1980. Từ những thành tích lập được trên các chiến trường, ông được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Chiến công hạng Ba, Huy hiệu Bác Hồ… cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Tháng 12 năm 1969, Lê Ngọc Lưu vinh dự được bầu là đại biểu dự Đại hội Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược do Quân khu 4 tổ chức, được đại diện cho lực lượng dân công hoả tuyến báo cáo thành tích tại đại hội. Tại đây, ông đã trao tặng cho Bảo tàng Quân khu 4 hiện vật là đôi bồ dân công mình từng sử dụng tải gạo lên Điện Biên Phủ. Đã 70 năm trôi qua nhưng hiện vật của “người lính áo nâu” Lê Ngọc Lưu là hai chiếc bồ được đan từ cây giang (số đăng ký: BTQK4.69.Z.126) có chiều cao 70 cm, miệng rộng 45 cm, cùng với chiếc đòn gánh làm bằng cật tre già, đôi bi đông đựng nước, cơm nắm làm từ cây nứa… luôn được đông đảo thế hệ trẻ tham quan, học tập. Đây là những minh chứng sinh động cho sự sáng tạo, tinh thần, ý chí quyết tâm không gì lay chuyển được của một dân tộc trên con đường giành và bảo vệ độc lập tự do./. Hữu Hoành/ Bảo tàng Quân khu 4