ĐỘI CẤN – LÁ CỜ KHỞI NGHĨA GIỮA THÀNH THÁI NGUYÊN
Câu chuyện tái hiện cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917 qua nhân vật Đội Cấn, tức Trịnh Văn Cấn. Từ một binh lính trong quân đội thuộc địa, ông cùng Lương Ngọc Quyến và những người tham gia khởi nghĩa chiếm giữ nhiều cơ sở của chính quyền thực dân tại Thái Nguyên và duy trì cuộc chiến đấu trong nhiều ngày.
ĐỘI CẤN – LÁ CỜ KHỞI NGHĨA GIỮA THÀNH THÁI NGUYÊN
Nguồn truyện: Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên, “Tài liệu phục vụ công tác tuyên truyền kỷ niệm 100 năm Khởi nghĩa Thái Nguyên”; các tư liệu lịch sử về Khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917.
Đêm 30 tháng 8 năm 1917.
Thành Thái Nguyên chìm trong bóng tối.
Nhưng bên trong doanh trại lính khố xanh, một kế hoạch đã được chuẩn bị.
Người đứng đầu nhóm nghĩa quân là Đội Cấn, tên thật Trịnh Văn Cấn.
Bên cạnh ông có Lương Ngọc Quyến – một nhà yêu nước đang bị giam tại Thái Nguyên.
Cuộc khởi nghĩa đã được bàn bạc nhiều lần.
Những người tham gia hiểu rằng lực lượng của mình nhỏ bé.
Họ không có một đạo quân lớn.
Không có những kho vũ khí hiện đại.
Nhưng họ có một điều mà bộ máy cai trị không thể dễ dàng kiểm soát: quyết tâm hành động.
Đúng 10 giờ đêm 30 tháng 8, cuộc khởi nghĩa bắt đầu.
Những người lính đã giác ngộ quay súng chống lại bộ máy cai trị thực dân.
Nhà lao được mở.
Hơn hai trăm tù nhân được giải thoát.
Kho quân lương, kho vũ khí và nhiều cơ sở của chính quyền thuộc địa lần lượt bị nghĩa quân chiếm giữ.
Trong số những người được đưa ra khỏi nhà lao có Lương Ngọc Quyến, lúc ấy bị liệt nửa người và phải nhờ đồng đội cõng đi.
Đội Cấn tập hợp nghĩa quân.
Một lá cờ được kéo lên.
Băng vải mang dòng chữ “Nam binh phục quốc” được căng trước khu vực trại lính.
Thái Nguyên, một thành phố vốn đang nằm dưới quyền kiểm soát của chính quyền thực dân, bỗng trở thành nơi một cuộc khởi nghĩa vũ trang diễn ra.
Nhưng niềm vui chiến thắng ban đầu không kéo dài.
Thực dân Pháp nhanh chóng điều lực lượng về đàn áp.
Từ đây, cuộc khởi nghĩa bước vào một giai đoạn khác.
Không còn là những giờ phút bất ngờ của đêm đầu tiên.
Đó là những ngày chiến đấu trong thế bị bao vây.
Ngày 4 tháng 9, trong một trận đánh ác liệt tại khu vực Trại lính khố xanh, Lương Ngọc Quyến hy sinh.
Người đồng chí lớn mà Đội Cấn từng sát cánh đã nằm lại.
Cuộc chiến tiếp tục.
Nghĩa quân vừa chiến đấu vừa tìm cách giữ lực lượng.
Đội Cấn hiểu rằng đối phương có ưu thế về quân số và vũ khí.
Nhưng ông vẫn tiếp tục chỉ huy.
Cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên kéo dài nhiều ngày, trở thành một trong những cuộc nổi dậy chống thực dân Pháp đáng chú ý nhất ở Việt Nam trong giai đoạn trước năm 1930.
Cuối cùng, lực lượng nghĩa quân bị tổn thất nặng nề.
Đội Cấn bị thương.
Ngày 11 tháng 9 năm 1917, ông hy sinh.
Cuộc khởi nghĩa thất bại về quân sự.
Nhưng câu chuyện của Đội Cấn không kết thúc ở đó.
Bởi lịch sử không chỉ ghi nhớ những cuộc khởi nghĩa bằng việc chúng thắng hay thua.
Lịch sử còn ghi nhớ những con người đã đứng lên trong những hoàn cảnh mà tương quan lực lượng dường như không cho họ nhiều cơ hội.
Đội Cấn là một trong những con người như thế.
Hơn một thế kỷ đã trôi qua.
Những doanh trại, con đường và thành lũy năm xưa đã thay đổi.
Nhưng câu chuyện về đêm 30 tháng 8 năm 1917 vẫn còn được nhắc lại.
Một nhóm người nhỏ bé đã dám làm một việc mà chính quyền thực dân cho rằng không thể xảy ra ngay trong trung tâm Thái Nguyên.
Họ kéo lá cờ khởi nghĩa lên giữa thành phố.
Và trong khoảnh khắc ấy, dù chỉ trong một thời gian ngắn, họ đã chứng minh rằng ý chí chống áp bức không dễ bị dập tắt.
