Đội Cấn (Trịnh Văn Cấn) - Người lính khố xanh thức tỉnh và cuộc binh biến Thái Nguyên
Câu chuyện về người chỉ huy lính bản xứ đã thức tỉnh tinh thần dân tộc, quay súng bắn vào quân cai trị để làm nên cuộc Khởi nghĩa Thái Nguyên chấn động.
Sự thức tỉnh của người lính đánh thuê: Đội Cấn (1881 - 1918) xuất thân là nông dân nghèo, bị bắt đi lính "khố xanh" (lực lượng bảo an do Pháp lập ra) và đóng quân tại Thái Nguyên. Dưới sự áp bức tàn bạo của sĩ quan Pháp, lại được sự giác ngộ của nhà cách mạng Lương Ngọc Quyến (đang bị giam giữ tại Thái Nguyên), tinh thần yêu nước trong ông đã trỗi dậy mãnh liệt.
Cuộc binh biến rạng sáng: Đêm 30 rạng sáng ngày 31/8/1917, Đội Cấn cùng các binh lính yêu nước nổi dậy. Họ giết chết giám binh Pháp, phá ngục giải cứu Lương Ngọc Quyến cùng hơn 200 tù chính trị, đánh chiếm các cơ quan đầu não và làm chủ toàn bộ tỉnh lỵ Thái Nguyên. Tại đây, Đội Cấn tuyên bố Thái Nguyên độc lập, thành lập "Quang Phục Quân", tung bay lá cờ ngũ tinh.
Khí phách hiên ngang: Sự kiện này khiến chính quyền thực dân Pháp bàng hoàng, vội vã huy động một lực lượng khổng lồ vây ráp. Lực lượng nghĩa quân chiến đấu kiên cường suốt nhiều tháng trời. Trong một vòng vây thắt chặt của địch vào đầu năm 1918, để không rơi vào tay giặc, Đội Cấn đã tự sát lẫm liệt. Cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên là minh chứng rõ nét cho thấy ngay trong lòng quân đội bù nhìn, ngọn lửa yêu nước vẫn luôn âm ỉ và sẵn sàng bùng cháy.
