Đội Cấn và Khởi nghĩa Thái Nguyên 1917: Ngọn lửa bất khuất trong lòng quân khố xanh

Trong phong trào yêu nước chống thực dân Pháp đầu thế kỷ XX, Đội Cấn (Trịnh Văn Cấn) nổi lên như một hình ảnh anh hùng kiệt xuất – người lính khố xanh đã quả cảm quay súng trở thành thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917, giáng một đòn chí mạng vào chính quyền đô hộ Pháp.

Đội Cấn tên thật là Trịnh Văn Cấn (1881 – 1918), quê ở làng Tứ Yên, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc. Do hoàn cảnh nghèo khó, ông bị bắt đi lính cho Pháp và thăng dần lên chức Đội (đội trưởng) lính khố xanh tại tỉnh lỵ Thái Nguyên. Dù mang quân phục của chính quyền đô hộ, Đội Cấn vẫn giữ trọn lòng yêu nước và niềm căm thù sâu sắc trước sự áp bức dã man của quan lại thực dân đối với đồng bào.

Mối đe dọa trực tiếp và tình cảm yêu nước đã thôi thúc ông hành động khi tiếp xúc với Lương Ngọc Quyến – một chí sĩ thuộc Việt Nam Quang phục Hội đang bị giam cầm tại nhà tù Thái Nguyên. Qua những cuộc trò chuyện bí mật, lý tưởng cách mạng của Lương Ngọc Quyến đã thắp sáng quyết tâm giải phóng dân tộc trong lòng Đội Cấn. Ông bắt tay vận động, tập hợp các binh lính khố xanh có lòng yêu nước để chuẩn bị cho một cuộc nổi dậy bộc phá.

Ngày 11 tháng 1 năm 1918, bị thương nặng và rơi vào vòng vây dày đặc của kẻ thù tại núi Pháo (Đại Từ), Đội Cấn đã tự sát bằng súng để giữ trọn danh dự và khí tiết của người chí sĩ cách mạng, quyết không rơi vào tay giặc.

Khởi nghĩa Thái Nguyên dưới sự chỉ huy của Đội Cấn tuy thất bại do hạn chế về thời thế, nhưng đã để lại một bài học vô giá về tinh thần yêu nước và khả năng giác ngộ binh lính địch. Tên tuổi của Đội Cấn cùng các nghĩa sĩ năm 1917 mãi mãi là tấm gương sáng ngời trong trang sử vàng chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.