ĐỘI CUNG – NGƯỜI THẮP LỬA KHỞI NGHĨA TRÊN ĐẤT ĐÔ LƯƠNG

Những ngày đầu năm 1941, khi đất nước còn chìm trong xiềng xích của thực dân Pháp, vùng đất Đô Lương (Nghệ An) đã chứng kiến một sự kiện làm rung chuyển chính quyền thuộc địa. Đó là cuộc binh biến do Đội Cung lãnh đạo – một người lính Việt Nam mang trong tim khát vọng giải phóng dân tộc.

Đội Cung, tên thật là Cung Đình Vận, sinh năm 1903 tại làng Xuân Thành, tổng Yên Trường (nay thuộc huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An). Sinh ra trong cảnh nước mất, dân nghèo, ông sớm chứng kiến những bất công mà đồng bào phải gánh chịu dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Để mưu sinh, ông gia nhập quân đội thuộc địa, nhưng chưa bao giờ đánh mất lòng yêu nước.

Khoác trên mình bộ quân phục của quân đội Pháp, Đội Cung luôn đau đáu một suy nghĩ: chính những người lính Việt Nam phải đứng lên giành lại độc lập cho dân tộc. Ông bí mật vận động đồng đội, xây dựng lực lượng và chuẩn bị cho một cuộc nổi dậy ngay trong hàng ngũ quân đội địch.

Đêm 13 rạng sáng 14 tháng 1 năm 1941, tiếng súng khởi nghĩa vang lên tại Đồn Chợ Rạng và Đô Lương. Dưới sự chỉ huy của Đội Cung, những người lính Việt Nam đã nổi dậy, làm chủ doanh trại trong thời gian ngắn và kêu gọi nhân dân hưởng ứng. Dù kế hoạch không đạt được mục tiêu cuối cùng do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, cuộc binh biến đã gây chấn động chính quyền thực dân và thể hiện tinh thần quật khởi mạnh mẽ của người Việt Nam.

Sau khi cuộc khởi nghĩa thất bại, thực dân Pháp huy động lực lượng lớn truy bắt những người tham gia. Đội Cung bị bắt sau nhiều ngày lẩn tránh. Trước những đòn tra tấn dã man, ông vẫn giữ trọn khí tiết của người yêu nước, không khuất phục, không phản bội đồng đội.

Ngày 25 tháng 4 năm 1941, Đội Cung hiên ngang bước ra pháp trường. Trước họng súng quân thù, người chiến sĩ quê Nghệ An vẫn giữ vững niềm tin vào ngày dân tộc giành được độc lập. Ông ngã xuống ở tuổi ba mươi tám, để lại phía sau một tấm gương về lòng dũng cảm và ý chí bất khuất.

Cuộc binh biến Đô Lương tuy không thành công về quân sự, nhưng đã trở thành dấu mốc quan trọng trong lịch sử đấu tranh chống thực dân Pháp. Tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám hy sinh của Đội Cung đã tiếp thêm niềm tin cho các phong trào cách mạng sau này, góp phần hun đúc ý chí tiến tới Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Ngày nay, trên quê hương Nghệ An, tên tuổi Đội Cung vẫn được trân trọng nhắc đến như biểu tượng của lòng yêu nước và khát vọng tự do. Mỗi khi nhắc về cuộc binh biến Đô Lương, người dân xứ Nghệ lại nhớ đến người chỉ huy đã chọn con đường khó khăn nhất để đánh thức tinh thần quật khởi của dân tộc.

Ngọn lửa mà Đội Cung thắp lên trên mảnh đất Đô Lương mùa xuân năm 1941 tuy từng bị quân thù dập vùi trong biển máu, nhưng không bao giờ tắt. Ngọn lửa ấy đã hòa vào dòng chảy cách mạng Việt Nam, soi sáng con đường đấu tranh giành độc lập và trở thành niềm tự hào của quê hương Nghệ An – mảnh đất luôn sản sinh những người con trung kiên vì Tổ quốc.