Đội dân quân du kích xã Thiện Tân

Xã Thiện Tân là căn cứ huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Biên Hòa (cũ), chạy dài theo trục đường số 24 phía hữu ngạn sông Đồng Nai, phía Đông và Bắc giáp Chiến khu Đ, phía Tây Nam giáp sân bay quân sự chiến lược Biên Hòa của Mỹ.

Thiện Tân là cửa ngõ ra vào Chiến khu Đ, một cửa khẩu hậu cần của lực lượng cách mạng, đồng thời làm bàn đạp tiến công địch ở sân bay Biên Hòa, Bộ Chỉ huy Quân đoàn 3 quân đội Sài Gòn. Do đó, địch tập trung đánh phá, càn quét Thiện Tân rất ác liệt để bảo vệ các cơ quan đầu não, các căn cứ, kho tàng quan trọng của chúng ở Biên Hòa.

Lực lượng địch thường xuyên có 1 đồn do 1 đại đội bảo an đóng giữ, 3 bót cấp trung đội ở Rạch Tôm, cầu Cây Khô, ấp Ông Hường do 3 trung đội bảo an đóng giữ, 1 tiểu đội cảnh sát, 1 đội bình định nông thôn cùng bộ máy tề xã, ấp ác ôn. Ngoài ra quân chủ lực sư đoàn 18 và lữ đoàn dù 173 của Mỹ thường xuyên về hoạt động để bảo vệ vòng ngoài sân bay Biên Hòa. Tại dốc Ông Hoàng, địch bố trí 1 cụm pháo có từ 9 đến 25 khẩu pháo để yểm trợ cho các cuộc hành quân của chúng.

Tháng 1/1960, Đội dân quân du kích xã Thiện Tân được thành lập. Tháng 12/1960 và tháng 1-1961, địch mở 2 cuộc hành quân vào xã. Đội đã chặn đánh địch tại cầu Cây Khô, diệt hơn 1 tiểu đội bảo an, bẻ gãy mũi tiến quân của địch. Hai trận thắng đầu tiên của đội có tác động cổ vũ rất lớn đến phong trào cách mạng ở xã, 62 thanh niên ở xã đã tòng quân sau thắng lợi này.

Từ 1961-1965, khi Mỹ thực hiện chiến lược chiến tranh đặc biệt, tuy lực lượng không nhiều nhưng Đội dân quân du kích xã Thiện Tân luôn là lực lượng nòng cốt đi đầu trong việc đánh phá ấp chiến lược của địch mở thế kìm cho nhân dân. Kết hợp với đấu tranh chính trị, binh vận của nhân dân, đội đã 2 lần bao bót, bứt rút bót Cây Khô, bót Rạch Tôm; phát động nhân dân bung ra phá ấp chiến lược của địch. Nổi bật, đội du kích đã dũng cảm, mưu trí tiêu diệt tên đại úy tình báo Sáu Tàng tại cầu Cây Khô, tác động mạnh và cổ vũ phong trào cách mạng trong toàn huyện.

Từ năm 1966, đế quốc Mỹ mở rộng sân bay chiến lược Biên Hòa, chúng tập trung xe cơ giới ủi phá địa hình, tổ chức các cuộc càn quét quy mô lớn vào Thiện Tân nhằm đẩy các lực lượng cách mạng ra khỏi xã, tiêu diệt cơ sở cách mạng bên trong, tạo một vành đai an toàn cho sân bay và các căn cứ, kho tàng quân sự tại Biên Hòa.

Biết tin và dựa vào nhân dân, xây dựng cơ sở tình báo, hậu cần vững chắc bên trong, Đội dân quân du kích xã Thiện Tân vẫn luồn sâu vào ấp diệt ác phá kìm; dùng bom, pháo lép của địch chế tạo vũ khí, đánh phá giao thông, diệt xe cơ giới, xe thiết giáp gây cho địch nhiều thiệt hại.

Song song với diệt ác phá kìm, đánh địch bên ngoài, cán bộ và du kích xã vẫn kiên trì bám trụ vận động nhân dân đấu tranh chống địch bắn pháo vào xóm ấp, chống giết người bảo vệ quyền lợi của nhân dân.

Ngày 6/6/1966, một đoàn xe địch gồm 3 chiếc thiết giáp M113 đi càn quét từ Đại An trở về theo lộ 24. Đến đoạn ấp số 7, chúng lọt vào ổ phục kích của Đội dân quân du kích xã Thiện Tân. Bằng B40 và mìn tự tạo ĐH10, Đội dân quân du kích xã Thiện Tân đã diệt cả 3 xe và 16 tên địch thuộc sư đoàn 18 bộ binh.

Trong 2 năm 1966-1967, tuy quân Mỹ bung ra đánh phá bên ngoài, đội vẫn bí mật đột ấp diệt ác làm bọn lính tại chỗ và tề ngụy co lại không dám lùng sục ban đêm.

Trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân Mậu Thân năm 1968, Thiện Tân là địa bàn đứng chân của lực lượng huyện. Đội dân quân du kích xã Thiện Tân đã cùng bộ đội tiến công địch tại chi khu Công Thanh, đồng thời tiến hành diệt ác, tuyên truyền vũ trang trong các ấp.

Sau năm 1968, địch phản kích phong trào ở Thiện Tân ác liệt. Bên ngoài chúng ném bom, bắn pháo, rải chất độc hóa học, cho xe cơ giới ủi rừng, tung biệt kích địch đánh phá nhiều nơi trong rừng. Từ ngoài căn cứ vào ấp chỉ 15 phút đường nhưng có lúc đội du kích đụng địch đến 4-5 lần. Tuy vậy, đội vẫn bí mật bám trụ, vừa diệt ác, vừa làm trinh sát cho bộ đội tỉnh, Đoàn 113 đặc công Miền đánh vào các mục tiêu sân bay Biên Hòa, kho đạn Bình Ý...

Đêm 12 rạng 13/8/1968, địch mở cuộc hành quân cấp tiểu đoàn gồm lính sư đoàn 18, biệt động quân với yểm trợ của 12 xe thiết giáp vào ấp số 7, là ấp cơ sở cách mạng. Trong khi đó, đoàn hậu cần của tỉnh Biên Hòa gần 150 đồng chí cán bộ đang triển khai công tác tải lương thực tại xã. Địch chia làm nhiều mũi bao vây xã. Ý đồ của chúng là dồn ta về hướng sông Đồng Nai để tiêu diệt. Vòng vây địch ngày càng siết chặt.

Lúc này, Đội dân quân du kích xã Thiện Tân chỉ có 5 đồng chí cùng với 5 bộ đội huyện đã dũng cảm đánh trả quyết liệt từ 3 giờ đến 4 giờ 30 sáng. Sau đó cả 10 đồng chí tập trung mở đường máu cho đoàn rút. Đến 5 giờ sáng, toàn lực lượng rút về căn cứ an toàn, đồng thời diệt 16 tên địch, trong đó có 4 cố vấn Mỹ, bắn cháy 2 xe tăng.

Trong 3 năm 1969, 1970, 1971 là giai đoạn tình hình cách mạng gặp khó khăn nhất, Đội dân quân du kích xã Thiện Tân đã xây dựng được 10 hầm bí mật để bám trụ đánh địch. Nổi bật là tinh thần chủ động tiến công sử dụng vũ khí tự tạo đánh địch của đội đạt hiệu quả cao, trong đó có trận diệt 5 xe tăng và 2 tiểu đội Mỹ trên đường bảo vệ vành đai sân bay Biên Hòa.

Tháng 11/1970, một đại đội lính thuộc sư đoàn 18 cùng bọn bảo an tại chỗ mở 1 trận càn vào ấp Xóm Gò. Đội dân quân du kích xã Thiện Tân có 6 đồng chí cùng 2 bộ đội tỉnh dùng mìn đánh diệt và làm bị thương 20 tên, bẻ gãy trận càn của chúng. Cũng ngay trong đêm đó, du kích xã bí mật vào ấp 7, diệt 5 tên tề ác ôn, thu 3 súng.

Tháng 1/1973, đội tổ chức tiến công địch, phát động nhân dân ấp 7 nổi dậy giành quyền làm chủ, chiếm và kiểm soát ấp 1 ngày, đánh bật 6 đợt phản kích của một đại đội địch, diệt và làm bị thương 12 tên.

Trong chiến dịch mùa khô 1974-1975 và Chiến dịch Hồ Chí Minh 1975, Đội du kích kết hợp quần chúng liên tục vừa nổi dậy vừa tấn công địch, kêu gọi chúng buông súng. Ngày 30/4/1975, đội cùng nhân dân chiếm đồn bót địch, giải phóng hoàn toàn xã Thiện Tân.

Từ năm 1961-1975, Đội dân quân du kích xã Thiện Tân đã tác chiến 130 trận lớn, nhỏ, diệt 1.950 tên lính quân đội Sài Gòn, 154 lính mỹ Mỹ, bắn cháy 7 xe tăng, xe thiết giáp, thu 105 súng các loại, thu 2 tấn mìn, đạn, rải 10.500 truyền đơn các loại, phát động 4.500 lượt nhân dân đấu tranh chính trị.

Từ năm 1961-1968, đội đã diệt 17 tên tề xã ấp, cảnh sát, tình báo ác ôn, đánh phá 20 lần cầu cống địch trên đường 24.

Đội đã được tặng thưởng: 5 Huân chương Chiến công hạng Ba, 10 bằng khen, 20 giấy khen.

Ngày 6/11/1978, Đội du kích xã Thiện Tân được Nhà nước và Chính phủ tặng danh hiệu tập thể Anh hùng Lực luợng vũ trang nhân dân