Đôi Dép Cao Su

“Đôi Dép Cao Su” là câu chuyện về Thành — một người lính trẻ mang theo đôi dép cao su giản dị suốt những năm tháng chiến tranh. Đôi dép ấy đã cùng anh vượt qua những cánh rừng Trường Sơn, những trận bom dữ dội và cả những ngày đói rét nơi chiến hào. Với người lính năm ấy, đôi dép không chỉ là vật dụng bình thường, mà còn là dấu vết của quê hương, của mẹ già nơi hậu phương và của một thời tuổi trẻ đã gửi lại nơi chiến trường khói lửa.

Mùa mưa năm 1968, tuyến đường Trường Sơn gần như chìm trong biển bùn đất.

Mưa rừng kéo dài ngày này qua ngày khác.

Nước từ những triền núi đổ xuống cuồn cuộn, biến các con đường hành quân thành những dòng bùn đỏ đặc quánh.

Bom đạn cày nát núi rừng.

Nhiều đoạn đường vừa thông xe ban đêm thì sáng hôm sau lại bị đánh sập.

Nhưng những đoàn quân vẫn nối nhau tiến về phía Nam.

Họ đi trong mưa.

Đi giữa khói bom.

Đi với niềm tin rằng phía trước là ngày đất nước thống nhất.

Và trong đoàn quân ấy…

Có một chàng lính trẻ tên Thành.

Thành hai mươi ba tuổi.

Quê ở Thanh Hóa.

Nhà anh nghèo lắm.

Cha mất sớm vì bệnh.

Mẹ quanh năm dệt chiếu thuê nuôi ba anh em.

Từ nhỏ, Thành đã quen đi chân đất trên những con đường làng đầy sỏi đá.

Ngày nhập ngũ, tài sản quý giá nhất của anh chỉ là bộ quần áo nâu cũ và đôi dép cao su mẹ tự cắt từ lốp xe cũ.

Trước lúc lên đường, mẹ ngồi suốt đêm dưới ngọn đèn dầu để đục từng lỗ dép cho con.

Bàn tay bà run run vì tuổi già và vì lo lắng.

Khi trao đôi dép cho Thành, bà chỉ nói:

– Dép không tốt như ngoài cửa hàng… nhưng ráng mang cho bền nghe con.

Thành cầm đôi dép mà thấy cổ họng nghẹn lại.

Đôi dép ấy đen sì, thô ráp và chẳng đẹp đẽ gì.

Dây quai làm bằng ruột xe cắt mỏng.

Đế dép dày và cứng.

Nhưng nó theo Thành suốt những năm tháng chiến tranh sau này.

Ngày hành quân đầu tiên vào Trường Sơn, nhiều chiến sĩ mới bị phồng chân vì đi bộ liên tục.

Có người phải bỏ dép giữa đường.

Riêng Thành vẫn lặng lẽ bước tiếp với đôi dép cao su cũ.

Mỗi lần nghỉ chân, anh lại cẩn thận lau sạch bùn đất bám trên dép như giữ một món đồ quý giá.

Đồng đội thường trêu:

– Mày giữ dép còn kỹ hơn giữ súng.

Thành chỉ cười:

– Dép má tao làm đó.

Nghe vậy, không ai trêu nữa.

Cuộc sống ở chiến trường vô cùng khắc nghiệt.

Ban ngày tránh máy bay trong rừng sâu.

Ban đêm hành quân dưới mưa bom.

Có hôm đơn vị đi liên tục hơn hai mươi cây số đường núi.

Đói, sốt rét và vắt rừng khiến nhiều người kiệt sức.

Đôi dép của Thành cũng dần mòn theo năm tháng.

Phần quai nhiều lần đứt giữa đường.

Anh lại ngồi buộc lại bằng dây dù hoặc cắt thêm miếng cao su để vá.

Một đồng đội từng nói:

– Dép rách vậy rồi, xin đổi đôi mới đi.

Thành lắc đầu:

– Còn mang được mà.

Thật ra anh không nỡ bỏ.

Bởi đôi dép ấy là thứ duy nhất khiến anh cảm thấy quê nhà vẫn luôn ở bên mình.

Trong đơn vị, Thành thân nhất với Quân — một chiến sĩ quê Nam Định.

Quân hoạt bát và hay kể chuyện cười.

Những đêm nghỉ quân hiếm hoi, cậu thường ngồi bên bếp lửa chọc mọi người cười nghiêng ngả.

Có lần Quân nhìn đôi dép cũ của Thành rồi hỏi:

– Hòa bình rồi mày tính làm gì?

Thành ngồi vá quai dép, mắt nhìn ngọn lửa:

– Về sửa lại mái nhà cho má… rồi cưới vợ.

Quân bật cười:

– Nhớ mời tao tới ăn cỗ.

Tiếng cười vang lên giữa núi rừng Trường Sơn nghe vừa vui vừa buồn.

Bởi chẳng ai biết mình có còn sống tới ngày hòa bình hay không.

Một lần hành quân qua trọng điểm bom ác liệt, đơn vị của Thành bị máy bay phát hiện.

Tiếng còi báo động vang lên dồn dập giữa rừng.

Mọi người lập tức lao xuống giao thông hào.

Bom trút xuống rung chuyển cả cánh rừng.

Đất đá bắn tung mù mịt.

Trong lúc chạy tránh bom, một chiến sĩ trẻ bị thương mắc kẹt giữa đoạn đường trống.

Không kịp suy nghĩ, Thành lao ra kéo đồng đội vào hầm trú ẩn.

Khi quay trở lại, một chiếc dép của anh đã văng mất giữa hố bom đầy bùn đất.

Sau trận bom, đơn vị chuẩn bị tiếp tục hành quân.

Quân đưa cho anh đôi dép dự phòng:

– Mang tạm đi.

Nhưng Thành lặng lẽ quay lại hố bom tìm chiếc dép cũ.

Mọi người tưởng anh bị điên.

Giữa nơi bom đạn như vậy, chẳng ai quay lại chỉ để tìm một chiếc dép rách.

Thế nhưng gần một giờ sau…

Anh trở về với chiếc dép bê bết bùn trên tay.

Quân lắc đầu:

– Có cái dép thôi mà.

Thành nhìn chiếc dép rất lâu rồi đáp nhỏ:

– Má tao làm cho tao trước ngày đi bộ đội.

Nghe vậy, Quân im lặng.

Chiến tranh ngày càng ác liệt.

Đơn vị của Thành liên tục chiến đấu ở chiến trường miền Nam.

Nhiều đồng đội lần lượt hy sinh.

Có người vừa hôm qua còn ngồi vá áo cạnh nhau, hôm nay đã nằm lại bên chiến hào.

Thành cũng dần trở nên rắn rỏi hơn.

Nhưng đôi dép cao su cũ vẫn luôn theo anh trong mọi trận đánh.

Nó mòn tới mức gần thủng cả đế.

Dây quai chằng chịt những vết buộc vá.

Thế nhưng anh chưa từng bỏ nó lại.

Mùa xuân năm 1972, đơn vị Thành nhận nhiệm vụ giữ một cao điểm quan trọng.

Trận đánh diễn ra vô cùng dữ dội.

Pháo địch dội xuống suốt nhiều giờ.

Khói lửa phủ kín chiến hào.

Đồng đội thương vong rất nhiều.

Trong lúc chiến đấu, Quân bị thương nặng ở chân giữa làn đạn dày đặc.

Cậu nằm mắc kẹt ngoài mép hào không thể di chuyển.

Tiếng súng vẫn nổ dữ dội quanh cao điểm.

Không chút do dự, Thành lao ra kéo bạn vào.

Anh vừa dìu được Quân tới gần chiến hào thì một loạt pháo rơi xuống.

Đất đá tung lên dữ dội.

Tiếng nổ chát chúa làm rung chuyển cả sườn đồi.

Khi đồng đội chạy tới…

Họ thấy Quân đã được đẩy an toàn xuống chiến hào.

Còn Thành nằm lại giữa bùn đất và khói lửa.

Đôi dép cao su cũ vẫn còn trên chân anh, phủ đầy đất đỏ chiến trường.

Sau trận đánh, Quân nhặt lại đôi dép của bạn.

Một chiếc đã rách toạc sau mảnh pháo.

Anh ôm đôi dép vào lòng mà bật khóc giữa chiến hào ngổn ngang đất đá.

Chiến tranh kết thúc nhiều năm sau.

Quân trở về quê tìm gặp mẹ Thành.

Người mẹ già ngồi lặng rất lâu khi nhìn thấy đôi dép cũ con trai mình từng mang.

Bà run run vuốt lên những vết vá chằng chịt trên quai dép.

Rồi bà ôm chặt đôi dép vào ngực như ôm lấy chính đứa con trai đã mãi mãi không trở về.

Nhiều năm trôi qua…

Đôi dép cao su cũ ấy giờ được đặt trong tủ kính nhỏ tại nhà truyền thống của địa phương.

Nó cũ kỹ, sờn rách và chẳng có gì đặc biệt.

Nhưng với những người từng đi qua chiến tranh…

Đó là biểu tượng của cả một thế hệ.

Một thế hệ đã bước qua bom đạn bằng những điều giản dị nhất.

Có những người lính ra trận không mang theo điều gì lớn lao.

Chỉ là một lá thư nhà.

Một chiếc khăn tay.

Hay một đôi dép cao su cũ mẹ làm trong đêm trước ngày nhập ngũ.

Nhưng chính những điều bình dị ấy lại trở thành sức mạnh giúp họ vượt qua những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh.

Và đôi dép cao su của người lính năm ấy…

Không chỉ in dấu trên những con đường Trường Sơn đỏ lửa.

Mà còn in sâu vào ký ức của cả một dân tộc đã đi qua thời hoa lửa bằng lòng yêu nước và sự hy sinh không gì đo đếm được.