ĐÔI DÉP CAO SU

Trong góc tủ kính nhỏ của gia đình ông Hoàng Văn Dũng có một đôi dép cao su đã cũ.

Đế dép mòn gần hết.

Những quai dép đã nhiều lần được vá lại bằng dây cao su.

Khách đến chơi nhà thường hỏi:

"Sao ông vẫn giữ đôi dép cũ này?"

Ông mỉm cười.

"Vì nó đã cùng tôi đi qua cả tuổi trẻ."

Đôi dép ấy được phát cho ông vào mùa hè năm 1970.

Ngày nhận quân trang, ông nhìn đôi dép rồi cười.

Nó đơn sơ đến mức chẳng ai nghĩ sẽ theo mình suốt nhiều năm.

Nhưng chính đôi dép ấy đã cùng ông đi hàng nghìn cây số.

Đi qua những cánh rừng Trường Sơn.

Đi qua những con suối lạnh buốt.

Đi qua những trận mưa rừng kéo dài hàng tuần.

Ông kể rằng người lính năm ấy chẳng có nhiều tài sản.

Một chiếc ba lô.

Một bộ quân phục.

Một chiếc bi đông.

Một khẩu súng.

Và đôi dép cao su dưới chân.

Mỗi lần hành quân, đôi dép bám đầy bùn đỏ.

Có hôm quai dép bị đứt giữa đường.

Không có dép thay.

Ông và đồng đội lấy dây rừng buộc tạm.

Lại tiếp tục đi.

Một người bạn từng đùa:

"Đôi dép này còn bền hơn cả tụi mình."

Cả tiểu đội cười vang.

Không ai biết.

Có những người sau đó đã không còn trở về.

Mùa mưa năm 1972.

Đơn vị phải hành quân liên tục suốt nhiều ngày.

Đường trơn trượt.

Đá sắc cứa vào chân.

Đôi bàn chân ai cũng đầy vết xước.

Có chiến sĩ phải xé áo làm băng.

Có người sốt cao vẫn cố bước tiếp.

Đến một con suối lớn.

Nước chảy xiết.

Mọi người lần lượt bám dây vượt qua.

Đến lượt ông.

Dòng nước bất ngờ mạnh lên.

Ông trượt chân.

Một chiếc dép bị nước cuốn mất.

Ông tiếc lắm.

Không phải vì đôi dép.

Mà vì từ đây những chặng đường sau sẽ khó khăn hơn.

Người đồng đội tên Hải nhìn thấy.

Không nói gì.

Anh cởi một chiếc dép của mình.

Đưa cho ông.

Ông lắc đầu.

"Thế cậu đi bằng gì?"

Hải cười.

"Chúng mình mỗi người một chiếc."

"Đỡ hơn là một người không có."

Vậy là suốt gần hai ngày.

Hai người lính.

Mỗi người mang một chiếc dép.

Một chân đi dép.

Một chân đi đất.

Họ vừa đi vừa cười.

Như thể đó là chuyện bình thường nhất.

Sau này, đơn vị xin được một đôi dép mới.

Ông trả lại chiếc dép cho Hải.

Nhưng ông không bao giờ quên câu nói hôm ấy.

"Một người đau thì cả tiểu đội cùng đỡ."

Đó chính là tình đồng đội.

Không cần những lời hứa lớn lao.

Chỉ cần sẵn sàng chia cho nhau những gì mình đang có.

Ngày đất nước thống nhất.

Ông mang đôi dép ấy trở về quê.

Mẹ nhìn thấy đôi chân đầy sẹo của con trai.

Lặng lẽ quay đi lau nước mắt.

Bà không hỏi chiến tranh khốc liệt thế nào.

Bởi những vết chai trên bàn chân đã nói tất cả.

Nhiều năm sau.

Con trai ông mua tặng ông một đôi giày mới.

Rất đẹp.

Rất đắt.

Ông cảm ơn.

Nhưng đôi dép cao su cũ vẫn được đặt ở vị trí trang trọng nhất trong tủ kính.

Một hôm.

Cháu nội tò mò hỏi:

"Ông ơi."

"Sao ông không bỏ đi?"

Ông bế cháu lên.

Chỉ vào đôi dép.

Nhẹ nhàng nói:

"Ngày xưa."

"Nhờ nó mà ông được trở về gặp bố con."

Đứa bé chưa hiểu hết.

Nhưng vẫn gật đầu.

Còn tôi.

Đứng trước đôi dép đã bạc màu theo thời gian.

Tôi chợt nhận ra.

Có những kỷ vật không quý vì giá trị vật chất.

Mà quý vì những chặng đường nó đã cùng con người đi qua.

Đôi dép ấy đã chứng kiến biết bao bước chân của tuổi trẻ.

Đã in dấu trên những con đường đất đỏ.

Đã lặng lẽ đồng hành cùng một thế hệ sẵn sàng hy sinh tất cả vì hòa bình.

Hôm nay.

Những con đường năm xưa đã trở thành quốc lộ.

Những đôi dép cao su được thay bằng nhiều loại giày hiện đại.

Nhưng mỗi bước chân của thế hệ trẻ vẫn đang đi trên con đường mà cha anh đã mở bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu xương.

Có lẽ.

Điều đẹp nhất mà đôi dép cao su để lại không phải là câu chuyện về sự gian khổ.

Mà là bài học về sự kiên cường.

Về tinh thần vượt khó.

Và về một thế hệ đã bước qua chiến tranh bằng đôi chân trần nhưng mang trong tim một niềm tin không bao giờ tắt.