Đôi dép cao su

Mùa khô năm 1973, trên một cung đường thuộc tuyến vận tải Trường Sơn, Tiểu đội vận tải của Đại đội 18 nhận nhiệm vụ đưa lương thực và thuốc men đến một đơn vị đang chiến đấu ở phía trước. Quãng đường chỉ hơn ba mươi kilômét, nhưng phải băng qua nhiều dốc đá, suối cạn và những cánh rừng thường xuyên bị máy bay địch đánh phá.

Trong tiểu đội có chiến sĩ trẻ tên Minh, quê ở Nghệ An. Gia đình nghèo, ngày nhập ngũ Minh chỉ mang theo vài bộ quần áo và một đôi dép cao su được cắt từ lốp xe cũ. Đôi dép ấy do chính người cha làm tặng trước ngày con lên đường.

Cha Minh từng nắm tay con trai và dặn:

– Dép có thể mòn, nhưng chí của người lính thì không bao giờ được mòn.

Lời dặn ấy theo Minh suốt những năm tháng quân ngũ.

Sau hàng nghìn kilômét hành quân, đôi dép đã mòn vẹt. Quai dép nhiều lần bị đứt, Minh lại dùng dây dù buộc lại. Đế dép thủng, anh cắt một mảnh lốp xe khác vá chồng lên. Đồng đội thường đùa:

– Đôi dép của cậu chắc được vá còn nhiều hơn nguyên bản.

Minh chỉ cười:

– Còn đi được là còn dùng. Để dành tiêu chuẩn cho anh em cần hơn.

Một buổi chiều, khi cả tiểu đội đang vượt qua con dốc Đá Trắng thì tiếng máy bay gầm rú từ phía xa. Mọi người nhanh chóng tản vào rừng trú ẩn. Sau loạt bom đầu tiên, đất đá sạt xuống lấp kín con đường.

Tiểu đội lập tức quay trở lại san gạt để kịp giờ giao hàng.

Trong lúc khiêng một thân cây chắn ngang đường, người đồng đội tên Quân không may bị đá lăn đè vào chân. Máu chảy nhiều, Quân không thể tiếp tục đi.

Minh lập tức tháo chiếc võng cá nhân, cùng mọi người băng bó vết thương rồi cõng Quân vượt gần hai cây số đến trạm quân y.

Đến nơi, bác sĩ nói nếu chậm thêm một chút, vết thương có thể nhiễm trùng nặng.

Sau khi gửi Quân lại, Minh quay trở về đơn vị ngay trong đêm.

Con đường đầy đá sắc khiến chiếc dép đã cũ cuối cùng cũng bật tung một bên quai. Không còn vật gì để buộc, Minh cởi luôn chiếc dép hỏng, đi chân trần trên mặt đường lổn nhổn đá.

Đồng đội bảo:

– Nghỉ một lát đi, mai hãy tiếp tục.

Minh lắc đầu:

– Hàng đang chờ phía trước. Chân đau rồi sẽ lành, nhưng nếu hàng đến chậm sẽ ảnh hưởng đến cả đơn vị.

Suốt quãng đường còn lại, đôi chân anh rớm máu vì đá nhọn. Thế nhưng Minh vẫn cùng đồng đội hoàn thành nhiệm vụ đúng thời gian.

Sau ngày đất nước thống nhất, Quân nhiều lần tìm về quê thăm gia đình Minh. Anh mang theo đôi dép cao su đã được giữ lại sau chiến tranh. Đôi dép không còn nguyên vẹn, một bên quai đã đứt, phần đế mòn gần sát, nhưng Quân luôn coi đó là kỷ vật quý giá nhất.

Mỗi lần gặp các đoàn viên, thanh niên đến tham quan nhà truyền thống của địa phương, Quân lại nâng đôi dép trên tay và kể:

– Đây không chỉ là đôi dép của một người lính. Đây là minh chứng cho tinh thần vượt khó, cho sự hy sinh thầm lặng của cả một thế hệ. Có những người không lập chiến công bằng những trận đánh lớn, nhưng họ đã chiến thắng chính gian khổ, chiến thắng bản thân để hoàn thành nhiệm vụ.

Nhiều bạn trẻ lặng người khi nhìn đôi dép cũ kỹ đã bạc màu theo năm tháng. Họ hiểu rằng, trong thời hoa lửa, những điều bình dị nhất cũng có thể trở thành biểu tượng của lòng yêu nước.

Đôi dép cao su ấy không còn theo bước chân người lính trên những cánh rừng Trường Sơn, nhưng câu chuyện về nó vẫn được truyền lại như một lời nhắc nhở rằng: giá trị của một con người không nằm ở những gì họ sở hữu, mà ở tinh thần cống hiến, ý chí vượt khó và trách nhiệm với Tổ quốc. Chính những điều bình dị ấy đã góp phần làm nên những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam.