Đôi dép cao su

Trong tủ kính nhỏ của gia đình tôi không có huân chương quý hiếm.

Cũng không có những kỷ vật bằng vàng hay bạc.

Thứ tôi trân trọng nhất chỉ là một đôi dép cao su đã mòn gần hết gót.

Nhiều người đến nhà thường hỏi:

– Bác giữ đôi dép cũ này làm gì?

Tôi chỉ mỉm cười.

Bởi chỉ mình tôi biết, đôi dép ấy đã từng cùng một người lính đi hết tuổi hai mươi.

Mùa khô năm 1972, đơn vị tôi hành quân dọc tuyến Trường Sơn.

Trong tiểu đội có anh Hưng, người hơn tôi ba tuổi.

Anh nghèo lắm.

Đôi dép cao su đã mòn đến mức nhìn thấy cả lớp vải bên trong.

Tôi bảo:

– Đổi đôi khác đi anh.

Anh cười:

– Dép còn đi được thì để dành cho người cần hơn.

Anh luôn như vậy.

Nhường phần ngon cho đồng đội.

Nhận việc nặng về mình.

Đi cuối đội hình để xem có ai tụt lại không.

Một lần hành quân qua suối, nước dâng rất cao.

Dòng nước cuốn xiết.

Một chiến sĩ trẻ trượt chân.

Anh Hưng lập tức lao xuống kéo cậu ấy lên.

Người thì cứu được.

Nhưng đôi dép bị nước cuốn mất một chiếc.

Từ hôm ấy, anh chỉ còn đi một chiếc dép và một chân quấn giẻ.

Chúng tôi ai cũng thương.

Có người xin đổi dép cho anh.

Anh đều lắc đầu.

– Chân mình quen rồi.

Để dành dép mới cho mấy cậu tân binh.

Ít lâu sau, đơn vị nhận nhiệm vụ đánh chiếm một cao điểm.

Trận đánh diễn ra vô cùng ác liệt.

Bom đạn cày nát cả sườn đồi.

Anh Hưng là người xung phong đi đầu.

Khi trận đánh kết thúc, chúng tôi giành được mục tiêu.

Nhưng anh Hưng không còn trở về.

Tôi cùng đồng đội đi tìm.

Dưới một gốc cây cháy sém, chúng tôi chỉ tìm thấy...

Chiếc dép cao su còn lại.

Nó nằm lặng lẽ giữa đất đỏ và những cành cây gãy.

Tôi nhặt chiếc dép lên.

Nắm chặt trong tay.

Không nói được lời nào.

Ngày đất nước thống nhất, tôi mang chiếc dép ấy về quê anh.

Mẹ anh đã già.

Bà vuốt ve chiếc dép đã mòn.

Nước mắt rơi xuống.

Bà kể:

– Hồi nhỏ, nhà nghèo quá.

Nó thường đi chân đất.

Đến khi vào bộ đội mới có đôi dép cao su đầu tiên.

Tôi lặng người.

Thì ra, thứ giản dị nhất với nhiều người lại là cả một gia tài đối với anh.

Trước khi tôi ra về, mẹ anh nói:

– Con mang chiếc dép ấy đi.

Để mỗi lần nhìn thấy, con nhớ sống thay phần của nó.

Từ đó đến nay, đôi dép luôn ở trong ngôi nhà của tôi.

Mỗi lần lau bụi cho nó, tôi lại nhớ đến người đồng đội với nụ cười hiền hậu.

Các cháu thân mến!

Ngày nay, các cháu có rất nhiều đôi giày đẹp.

Có thể thay đổi mỗi ngày.

Nhưng hãy nhớ rằng đã từng có một thế hệ người lính chỉ có một đôi dép cao su để đi qua rừng sâu, vượt suối, băng đèo và bước vào những trận chiến khốc liệt.

Đôi dép ấy không chỉ che chở đôi bàn chân.

Nó còn in dấu lòng dũng cảm, sự hy sinh và tình yêu Tổ quốc.

Điều làm tôi xúc động nhất không phải là đôi dép đã cũ.

Mà là người chủ của nó.

Một người lính bình dị, sống vì đồng đội nhiều hơn vì chính mình.

Đã hơn năm mươi năm trôi qua.

Đôi dép không còn được mang nữa.

Nhưng trong lòng tôi, nó vẫn đang bước.

Bước trên những con đường Trường Sơn năm ấy.

Bước vào ký ức của những người lính còn sống.

Và bước cùng thế hệ trẻ hôm nay như một lời nhắc nhở rằng:

Hòa bình không đến từ những điều lớn lao.

Hòa bình được đánh đổi bằng những con người rất đỗi bình thường, bằng những đôi dép mòn gót, những bước chân không lùi và những trái tim luôn hướng về Tổ quốc.

Đó là lý do tôi sẽ giữ đôi dép cao su này cho đến cuối cuộc đời mình.

Để mỗi lần nhìn thấy nó, tôi lại nhớ về một thời hoa lửa mà chúng tôi đã đi qua bằng cả tuổi trẻ và niềm tin vào ngày đất nước nở hoa hòa bình.