Đôi dép cao su bên bờ suối

Trong chiếc tủ gỗ nhỏ đặt cạnh bàn thờ gia tiên, ông Trần Văn Khánh cẩn thận đặt một đôi dép cao su đã cũ. Hai chiếc dép được cắt từ lốp xe quân sự, quai dép đã sờn, phần gót mòn đến mức gần như chỉ còn một lớp cao su mỏng.

Đó là đôi dép không còn có thể đi được.

Nhưng với ông Khánh, nó quý hơn bất kỳ món đồ nào trong ngôi nhà.

Ông thường nói:

"Đôi dép này đã đưa tôi trở về với quê hương."

Mùa mưa năm 1972, đơn vị của ông đang hành quân trên tuyến đường Trường Sơn để vào chiến trường Quảng Trị. Những cơn mưa rừng kéo dài nhiều ngày khiến con đường đất đỏ trở nên trơn trượt. Nước suối dâng cao, vắt rừng bám đầy chân người lính.

Sau nhiều tuần liên tục hành quân, đôi dép của ông Khánh bị đứt quai.

Ông cố buộc lại bằng dây rừng.

Đi thêm được vài cây số, quai lại đứt.

Không còn cách nào khác, ông phải đi chân trần.

Đá sắc cứa rách lòng bàn chân.

Máu hòa lẫn với bùn đất.

Mỗi bước đi đều đau buốt.

Người đồng đội đi cạnh ông là Phạm Văn Dũng, quê Nghệ An.

Dũng ít nói nhưng luôn âm thầm giúp đỡ mọi người.

Thấy ông Khánh đi chậm, Dũng lặng lẽ dừng lại.

Anh tháo đôi dép của mình.

Đưa cho ông.

Ông vội xua tay.

"Cậu còn phải đi."

Dũng cười:

"Mình quen đi chân đất từ nhỏ rồi.

Cậu cứ mang đi."

Ông nhất quyết không nhận.

Dũng liền nghiêm giọng:

"Nhiệm vụ của chúng ta là phải đến được đơn vị đúng thời gian.

Một người bị tụt lại thì cả đơn vị sẽ chậm."

Nói rồi, anh đặt đôi dép xuống trước mặt ông rồi quay người bước tiếp bằng đôi chân trần.

Ông Khánh đành mang đôi dép ấy.

Nhìn theo người bạn đang lặng lẽ bước trên con đường đầy đá nhọn.

Trong lòng ông nghẹn lại.

Chiều hôm đó, đơn vị phải vượt qua một con suối lớn.

Nước chảy xiết vì mưa đầu nguồn.

Mọi người lần lượt bám dây vượt qua.

Đến lượt Dũng, đúng lúc ra giữa dòng thì một thân cây lớn bị nước cuốn trôi va mạnh vào người anh.

Anh bị dòng nước cuốn đi.

Đồng đội lao xuống cứu.

Nhưng dòng nước quá mạnh.

Phải đến sáng hôm sau mới tìm thấy anh ở hạ lưu.

Trong ba lô của Dũng vẫn còn nguyên cuốn sổ tay, vài lá thư gia đình và chiếc khăn tay mẹ thêu.

Chỉ có đôi dép đã ở lại trên chân ông Khánh.

Sau ngày chiến tranh kết thúc, ông nhiều lần tìm về quê Dũng.

Mẹ anh khi ấy đã ngoài bảy mươi tuổi.

Người mẹ cầm đôi dép rất lâu.

Bà vuốt nhẹ từng vết mòn rồi khẽ nói:

"Nó đi bộ đội cũng mang đôi dép này."

Ông Khánh xin gửi lại.

Nhưng bà lắc đầu.

"Con giữ lấy.

Nó đã chọn trao cho con rồi."

Từ đó, đôi dép luôn được ông giữ gìn cẩn thận.

Ông không lau sạch hết những vết xước.

Không thay quai mới.

Không phục chế.

Ông muốn mọi thứ vẫn nguyên vẹn như ngày người đồng đội trao lại.

Năm nào cũng vậy, đến dịp 27 tháng 7, ông đều mang đôi dép đến buổi nói chuyện truyền thống tại các trường học.

Ông đặt đôi dép lên bàn.

Không cần những lời giới thiệu dài.

Chỉ cần nhìn đôi dép đã mòn, cả hội trường đã lặng đi.

Ông kể:

"Ngày ấy, người lính chúng tôi không có nhiều thứ.

Nhưng luôn sẵn sàng nhường cho đồng đội điều mình đang cần nhất."

Một học sinh hỏi:

"Bác có day dứt không?"

Ông nhìn đôi dép rất lâu rồi đáp:

"Có.

Nhưng nếu được chọn lại, tôi tin Dũng vẫn sẽ làm như thế.

Vì đó là tình đồng đội."

Sau buổi giao lưu, nhiều học sinh xin được chạm nhẹ vào đôi dép.

Không phải vì tò mò.

Mà như một cách bày tỏ lòng biết ơn đối với thế hệ cha anh.

Chiều cuối tháng Bảy, ông Khánh lại mang đôi dép ra hiên nhà hong nắng.

Ánh mặt trời chiếu lên lớp cao su đã bạc màu.

Ông mỉm cười, khẽ nói như đang trò chuyện với người bạn năm xưa:

"Dũng à, đôi dép của cậu vẫn còn đây.

Và câu chuyện về cậu sẽ còn được kể mãi."

Ở đâu đó, tiếng suối róc rách hòa cùng tiếng gió thổi qua rừng cây.

Đôi dép cao su vẫn nằm lặng lẽ.

Nhưng nó đã đi một hành trình dài hơn bất kỳ đôi dép nào.

Hành trình từ chiến trường khốc liệt đến những lớp học hôm nay, để nhắc nhở các thế hệ trẻ rằng hòa bình được xây dựng bằng tình yêu thương, sự sẻ chia và những hy sinh thầm lặng của biết bao người lính.