BÁC HỒ QUA CÁC TÀI LIỆU VÀ HIỆN VẬT: ĐÔI DÉP CAO SU

Đôi dép cao su của Bác đã đi vào thơ ca, nhạc, họa, hiện thân trong đời sống nhân dân như một huyền thoại. Đôi dép của Bác được cắt từ chiếc lốp ôtô quân sự, chiến lợi phẩm của trận phục kích địch tại Việt Bắc. Đôi dép được cắt vừa chân Bác, hai quai trước to bản kiểu quai vắt chéo, vừa êm vừa chắc chắn khi lội suối, trèo đèo, vượt đường trơn, dốc cao. Thấy tiện, dễ sử dụng lại hiệu quả, Bác cho phổ biến trong toàn mặt trận, thay thế dần giày vải, dép rơm, dép mo cau... Nhân chuyến hành quân đi chiến dịch, Bác thấy ai cũng đi đôi dép cao su vượt suối, băng đèo thoăn thoắt, Bác nói vui: “Như vậy Bác cháu chúng ta có đôi hài cao su vạn dặm, chúng ta muốn đi đâu cũng được”.

Khi về Hà Nội, đôi dép Bác dùng lâu ngày vẹt cả đế, quai bị tuột luôn, đóng đinh găm quai nhiều lần mà vẫn tuột. Thấy vậy, các đồng chí phục vụ đề nghị thay đôi dép khác, Bác không chịu. Anh em bàn “kế hoạch” làm một đôi khác thật giống đôi dép Bác đang đi, chỉ có khác là chắc hơn, bền hơn, lợi dụng thời cơ thay vào. Không ngờ sáng hôm sau Bác hỏi tại sao lại đổi dép của Bác, anh em đành thưa thật với Bác. Bác ôn tồn bảo: “Các chú biết lỗi nhận lỗi là tốt, đôi dép cũ của Bác nếu chịu khó sửa vẫn còn dùng được, lần sau mua sắm cái gì cho Bác, các chú phải báo cho Bác biết”. Anh em tưởng Bác nói thế là đã chấp nhận đôi dép, nhưng Bác vẫn giữ đôi dép đó mặc dù đã sửa nhiều lần vì nó là kỷ niệm bên Bác từ những ngày gian khổ. Một lần Bác đến thăm một đơn vị hải quân, các chiến sĩ lần đầu được gặp Bác, ai cũng muốn được gần Bác nên chen chúc nhau làm tuột đôi dép của Bác. Bác bảo: Chú nào khéo tay sửa lại cho Bác. Ai cũng muốn giành lấy việc để giúp Bác, thế rồi đôi dép được chuyền tay nhau, nhưng không ai sửa được vì dép quá vẹt mòn, đã đóng đinh mấy lần rồi, xâu vào nó lại tuột ra. Có anh chiến sĩ nhanh chân lấy chiếc búa con, mấy cái đinh sửa lại giúp Bác. Có người yêu cầu Bác đổi dép khác. Bác bảo: “... giờ mua đôi dép khác là không cần thiết, vẫn dùng được sao vất đi, dân ta còn nghèo, mỗi người kể cả Chủ tịch nước cũng phải tiết kiệm”.

Theo Chuyện kể về Bác Hồ qua các tài liệu và hiện vật, NXB Chính trị quốc gia Sự Thật, 2017