Đôi dép cao su đầu tiên

Ngày đầu nhận quân trang, ngoài bộ quần áo mới, chàng tân binh còn được phát một vật khiến anh thích thú mãi: đôi dép cao su.

Đôi dép màu đen, đơn giản, nhẹ tênh. Với anh, đó là thứ chưa từng có ở quê nhà.

Anh cầm đôi dép trên tay, lật đi lật lại.

Người bạn bên cạnh cười:

– Chưa thấy dép bao giờ à?

Anh lắc đầu:

– Ở nhà tôi toàn đi chân đất hoặc dép tự làm.

Cả nhóm cười vui.

Một chiến sĩ lớn tuổi chỉ cách xỏ dép:

– Xỏ quai cho chắc. Đi đường rừng mà tuột dép thì mệt đấy.

Anh làm theo, đứng dậy bước thử vài bước.

Dép phát ra tiếng lẹp xẹp trên nền đất.

Anh cười.

– Đi cũng êm thật!

Nhưng đôi dép ấy chẳng bao lâu đã theo anh vào những con đường khó khăn.

Đơn vị hành quân qua rừng. Mưa xuống, đất biến thành bùn. Có đoạn đường phải lội qua suối.

Đôi dép cao su bám đầy đất đỏ.

Có lúc quai dép mắc vào rễ cây, anh phải dừng lại kéo ra.

Người bạn đi phía trước quay lại:

– Có cần tôi giúp không?

Anh cười:

– Không sao. Đôi dép này còn phải đi với tôi lâu lắm.

Một đêm mưa, cả đơn vị dừng chân bên một con suối.

Ai cũng mệt.

Anh tháo dép, rửa sạch bùn rồi đặt bên cạnh.

Người đồng đội hỏi:

– Sao phải giữ kỹ thế?

Anh đáp:

– Mẹ dặn đi đường phải giữ chân. Với lại đây là đôi dép đầu tiên tôi được phát.

Người bạn bật cười:

– Sau này chắc cậu nhớ nó hơn nhớ cả những thứ khác.

Anh cũng cười.

Không ai biết rằng câu nói đùa ấy lại thành sự thật.

Những ngày sau, đôi dép đi cùng anh qua hết con đường này đến con đường khác.

Đường núi đá sắc.

Đường đất đỏ.

Những bãi cỏ ướt sương.

Những con suối lạnh buốt.

Có hôm hành quân xa, chân mỏi rã rời, anh chỉ muốn ngồi xuống.

Nhưng nhìn đồng đội vẫn bước, anh lại đứng lên.

Đôi dép cao su nhỏ bé tiếp tục đưa anh về phía trước.

Một lần, giữa trời mưa, quai dép bị đứt.

Anh ngồi bên gốc cây, lấy sợi dây nhỏ buộc lại.

Người bạn nhìn thấy liền nói:

– Bỏ đi, xin đôi khác.

Anh lắc đầu:

– Còn dùng được.

Anh buộc lại thật chắc rồi tiếp tục hành quân.

Sau này, đồng đội vẫn nhắc chuyện ấy để trêu:

– Đôi dép của cậu chắc bền hơn cả người!

Anh cười:

– Nó theo tôi từ ngày đầu mà.

Nhiều năm sau hòa bình, người lính ấy trở về quê.

Trong chiếc hòm gỗ cũ, ông vẫn giữ một đôi dép cao su đã sờn.

Đế dép mòn nhiều chỗ, quai đã được nối lại bằng dây.

Con cháu hỏi:

– Ông giữ đôi dép cũ này làm gì?

Ông lấy tay phủi nhẹ bụi rồi nói:

– Nó đã đưa ông đi qua những năm tháng tuổi trẻ.

Ông không giữ nó vì giá trị vật chất.

Ông giữ vì mỗi vết mòn trên đế dép gợi lại một đoạn đường, một người đồng đội, một đêm ngủ rừng hay một buổi hành quân xa.

Ông kể:

– Ngày đầu nhận dép, ông chỉ thấy nó tiện. Sau này mới hiểu, người lính có những thứ rất bình thường nhưng lại trở thành kỷ niệm cả đời.

Ngoài hiên, đôi dép cũ nằm im dưới ánh chiều.

Tôi nhìn nó và nghĩ rằng “Đôi dép cao su đầu tiên” chẳng phải một vật quý giá.

Nhưng với một người lính trẻ, nó là dấu mốc của ngày đầu khoác áo lính, của những bước chân đầu tiên trên con đường quân ngũ.

Một đôi dép đơn sơ đã cùng người lính đi qua bùn đất, mưa rừng và những chặng đường dài — để rồi khi chiến tranh qua đi, nó vẫn ở lại như một chứng nhân nhỏ bé của một thời tuổi trẻ.