Đôi dép cao su giữa mùa bom đạn

Chiếc dép cao su cũ nằm trong chiếc hộp gỗ đã nhiều năm. Màu đen ngày nào giờ đã bạc đi, quai dép đã sờn, phần đế cũng mòn theo dấu chân của một người lính từng đi qua những năm tháng chiến tranh.

Với người khác, đó chỉ là một đôi dép cũ.

Nhưng với ông tôi, đó là một phần của tuổi trẻ.

Ông kể rằng, ngày lên đường nhập ngũ, hành trang của một người lính chẳng có gì nhiều. Một chiếc ba lô, vài bộ quần áo, một chiếc khăn tay mẹ đưa và đôi dép cao su.

Đôi dép ấy đã theo ông từ quê nhà đến những con đường chiến trường xa xôi.

Ngày ấy, ông còn rất trẻ. Rời khỏi ngôi nhà nhỏ, ông mang theo lời dặn của mẹ:

– Đi rồi nhớ giữ gìn sức khỏe. Khi nào đất nước hòa bình thì trở về.

Ông chỉ cười và gật đầu.

Những ngày đầu hành quân, đôi dép còn mới. Nhưng qua những con đường đất đỏ, những cánh rừng ẩm ướt và những chặng đường dài, nó nhanh chóng trở nên cũ kỹ.

Có những hôm trời mưa, đường trơn và đầy bùn đất. Đôi dép dính chặt dưới chân, bước đi nặng nề. Có hôm quai dép bị đứt, ông cùng đồng đội ngồi bên đường tìm dây buộc lại.

Một người bạn cười:

– Dép thế này mà còn đi được à?

Ông cũng cười:

– Còn đi được thì còn đi.

Một câu nói rất đơn giản, nhưng sau này ông bảo, đó cũng là cách những người lính năm ấy động viên nhau.

Còn bước được thì còn đi. Còn sức thì còn tiến về phía trước.

Đôi dép ấy đã cùng ông đi qua biết bao chặng đường.

Nó đã in dấu trên những con đường rừng, những bờ đất, những lối mòn và những vùng quê xa lạ. Nó chứng kiến những ngày mưa rét, những đêm dài nhớ nhà và cả những khoảnh khắc người lính chỉ mong chiến tranh sớm kết thúc để được trở về.

Những lúc nghỉ ngơi, ông thường tháo dép đặt bên cạnh ba lô rồi ngồi nhìn đôi chân mình.

Có lần, một người đồng đội hỏi:

– Sau này hòa bình, cậu muốn làm gì?

Ông suy nghĩ một lúc rồi trả lời:

– Tôi muốn về nhà. Làm ruộng cũng được. Miễn là được sống yên bình bên mẹ.

Người đồng đội cười:

– Còn tôi muốn cưới vợ.

Cả hai cùng cười.

Những ước mơ của tuổi đôi mươi ngày ấy thật giản dị.

Không ai mong điều gì quá lớn lao.

Chỉ mong được sống.

Được trở về.

Được gặp lại những người thân yêu.

Nhưng chiến tranh không phải ai cũng có cơ hội thực hiện ước mơ ấy.

Một số người đồng đội của ông đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Mỗi lần nhắc đến họ, ông thường im lặng rất lâu.

Ông bảo:

– Họ cũng từng có một đôi dép, một chiếc ba lô và một mái nhà để nhớ về.

Câu nói ấy khiến tôi nhớ mãi.

Bởi phía sau những người lính trên những trang sách lịch sử không chỉ là những con số hay những chiến công. Họ từng là những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi, từng có gia đình, có ước mơ, có những người thương và có một quê hương để trở về.

Sau ngày đất nước hòa bình, ông trở về quê.

Đôi dép cao su vẫn theo ông về nhà.

Nó đã cũ đến mức gần như không còn nguyên vẹn. Ông không vứt đi mà đặt nó vào một góc nhỏ.

Nhiều năm sau, khi ông đã già, tôi hỏi:

– Sao ông không bỏ đôi dép này đi?

Ông cười:

– Nó đi với ông lâu quá rồi. Bỏ sao được.

Tôi nhìn đôi dép và chợt nhận ra, có những kỷ vật không có giá trị về vật chất nhưng lại mang trong mình cả một đời người.

Mỗi vết mòn là một chặng đường.

Mỗi đường sờn là một ký ức.

Mỗi dấu đất còn lại trên đó như lưu giữ bước chân của một thời tuổi trẻ.

Chiến tranh đã lùi xa.

Những con đường năm xưa giờ đã rộng hơn. Những cánh rừng ngày ấy đã xanh trở lại. Những đứa trẻ hôm nay lớn lên trong hòa bình, được đến trường, được vui chơi và được tự do theo đuổi những ước mơ của mình.

Còn đôi dép cao su ấy vẫn nằm yên trong chiếc hộp gỗ.

Không kể về những điều lớn lao.

Chỉ lặng lẽ nhắc chúng tôi rằng, đã có một thế hệ từng bước đi qua những năm tháng gian khó bằng những đôi dép giản dị, bằng lòng can đảm và niềm tin vào ngày mai.

Đôi dép đã cũ, nhưng những bước chân mà nó từng đồng hành thì chưa bao giờ cũ.

Bởi có những bước chân đã đi qua mùa bom đạn để hôm nay chúng ta được bước đi dưới một bầu trời hòa bình.

Và có những đôi dép tưởng như bình thường, nhưng khi đặt xuống bên ký ức, lại trở thành một phần của lịch sử.

Một đôi dép – một người lính – một tuổi trẻ.

Tất cả đã đi qua, nhưng câu chuyện vẫn còn ở lại, lặng lẽ đi cùng năm tháng.