ĐÔI DÉP CAO SU VÀ DẤU CHÂN NGƯỜI

ĐÔI DÉP CAO SU VÀ DẤU CHÂN NGƯỜI

Có những kỷ vật lịch sử không lấp lánh, không được làm từ những vật liệu quý giá, thậm chí thoạt nhìn còn rất đỗi bình thường. Nhưng khi đặt chúng vào đúng dòng chảy của lịch sử, ta mới nhận ra rằng phía sau một vật nhỏ bé có thể là cả một câu chuyện lớn.

Đôi dép cao su của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một kỷ vật như thế.

Nhắc đến Bác Hồ, người ta thường nhớ đến một vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, người đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do cho Tổ quốc và hạnh phúc của nhân dân. Nhưng bên cạnh những sự kiện lớn lao của lịch sử, hình ảnh về Bác còn được lưu giữ qua những điều rất giản dị: một ngôi nhà sàn nhỏ, bộ quần áo kaki bạc màu, những bữa ăn thanh đạm và đặc biệt là đôi dép cao su đã theo Người trong nhiều năm.

Chính từ đôi dép tưởng như bình thường ấy, tôi muốn kể lại một câu chuyện về một con người vĩ đại nhưng có một lối sống vô cùng giản dị.

Một đôi dép bước ra từ những năm tháng gian lao

Theo tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh, đôi dép cao su của Bác “ra đời” vào năm 1947, được làm từ một chiếc lốp ô tô quân sự của quân đội Pháp bị bộ đội ta phục kích tại Việt Bắc. Đôi dép được cắt vừa chân Bác, với quai trước to bản và quai sau nhỏ hơn.

Ngày nay, khi nhìn một đôi dép được làm từ cao su, có lẽ chúng ta sẽ không thấy điều gì quá đặc biệt.

Nhưng hãy thử đặt đôi dép ấy vào hoàn cảnh của đất nước những năm kháng chiến.

Đó là một thời kỳ vô cùng gian khổ. Cuộc sống của nhân dân và chiến sĩ còn nhiều thiếu thốn. Mỗi vật dụng đều được trân trọng, tiết kiệm và tận dụng. Từ những thứ tưởng chừng bỏ đi, con người có thể biến chúng thành những vật hữu ích cho cuộc sống và chiến đấu.

Đôi dép cao su của Bác được tạo nên trong chính hoàn cảnh ấy.

Nó không mang vẻ đẹp của sự sang trọng.

Nó mang vẻ đẹp của một thời đại biết vượt qua thiếu thốn bằng ý chí và nghị lực.

Và rồi, đôi dép ấy đã trở thành người bạn đồng hành với Bác trên rất nhiều chặng đường.

Trên đường công tác, Bác từng vui gọi đôi dép của mình là “đôi hài vạn dặm”. Bác đi đôi dép ấy khi làm việc, khi thăm đồng bào, chiến sĩ, khi tiếp khách trong nước và cả khách quốc tế. Khi gặp suối hoặc trời mưa, đường trơn và bùn đất khiến đôi dép khó đi, Bác có khi tháo dép, xách trên tay; khi đi thăm bà con đang cấy hoặc đang gặt, Người còn xắn quần lội ruộng.

Một đôi dép nhỏ bé đã đi qua biết bao con đường.

Nhưng điều khiến tôi suy nghĩ không phải là đôi dép đã đi bao xa.

Mà là người mang đôi dép ấy đã sống như thế nào.

Mười một năm – một đôi dép và một bài học

Điều đặc biệt là đôi dép ấy không chỉ được Bác sử dụng trong một thời gian ngắn.

Theo tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh, sau mười một năm, Bác vẫn sử dụng đôi dép ấy. Các đồng chí cảnh vệ đã đôi ba lần xin Bác thay đôi mới, nhưng Người cho rằng đôi dép “vẫn còn đi được”.

Có lẽ đây là một chi tiết rất nhỏ, nhưng lại khiến tôi nhớ mãi.

Bởi ngày nay, chúng ta đang sống trong một xã hội mà mọi thứ thay đổi rất nhanh. Một món đồ còn sử dụng được đôi khi vẫn bị bỏ đi chỉ vì đã cũ, không còn mới hoặc không còn hợp xu hướng.

Còn Bác thì khác.

Người không coi sự giản dị là thiếu thốn.

Người coi đó là cách sống phù hợp với hoàn cảnh của đất nước và nhân dân.

Cổng thông tin về Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng ghi lại rằng đôi dép của Bác được cắt từ lốp xe của Pháp bị ta phục kích ở Việt Bắc; dù đôi dép đã cũ, quai mòn phải sửa nhiều lần, Bác vẫn tiếp tục sử dụng, kể cả khi tiếp khách quốc tế.

Từ một đôi dép, tôi nhận ra một bài học rất lớn:

Sống giản dị không làm một con người trở nên nhỏ bé. Ngược lại, chính cách sống ấy có thể làm nổi bật vẻ đẹp của nhân cách.

Một vị Chủ tịch nước nhưng luôn gần gũi với nhân dân

Nếu chỉ nhìn vào địa vị của Bác, chúng ta có thể nghĩ rằng Người hoàn toàn có thể sử dụng những vật dụng tốt hơn, mới hơn.

Nhưng Bác không đặt mình tách khỏi cuộc sống của nhân dân.

Người sống gần gũi với đồng bào, chiến sĩ.

Người quan tâm đến những điều rất nhỏ trong cuộc sống của mọi người.

Và đôi dép cao su chính là một trong những hình ảnh rõ nét nhất cho phong cách ấy.

Tư liệu của Cổng thông tin về Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi lại một kỷ niệm: vào trung tuần tháng 12 năm 1954, Bác đi đôi dép cao su đến thăm Trường Trung học Nguyễn Trãi và Trường Trưng Vương, trò chuyện với học sinh một cách giản dị và vui vẻ.

Tôi đặc biệt thích hình ảnh ấy.

Một vị Chủ tịch nước bước vào trường học với đôi dép cao su giản dị, nói chuyện với học sinh bằng sự gần gũi, thân tình.

Không có khoảng cách quá lớn giữa một vị lãnh tụ và những người trẻ.

Bởi Bác luôn hướng về nhân dân.

Và có lẽ chính sự gần gũi ấy đã khiến hình ảnh của Người trở nên thân thuộc trong trái tim nhiều thế hệ người Việt Nam.

Đôi dép nhỏ và một cuộc đời lớn

Nhìn lại cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh, tôi càng hiểu rằng đôi dép ấy không phải một chi tiết đứng riêng.

Nó là một phần trong bức tranh về con người Bác.

Đó là một con người đã ra đi tìm đường cứu nước, trải qua nhiều năm hoạt động cách mạng và dành trọn tâm huyết cho độc lập, tự do của dân tộc.

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố với quốc dân và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Đằng sau khoảnh khắc lịch sử ấy là cả một hành trình dài của dân tộc.

Và trong hành trình ấy, có những ngày tháng Bác sống giữa gian khổ, thiếu thốn, cùng đồng bào và chiến sĩ vượt qua những thử thách khắc nghiệt của thời cuộc.

Bởi vậy, khi nhìn vào đôi dép cao su, tôi không chỉ nhìn thấy một vật dụng.

Tôi nhìn thấy một phần dấu chân của lịch sử.

Nếu đôi dép có thể kể chuyện…

Tôi từng nghĩ những câu chuyện lịch sử chỉ có thể được kể bằng những sự kiện lớn.

Nhưng rồi tôi nhận ra, đôi khi lịch sử lại được lưu giữ trong những điều rất nhỏ.

Nếu đôi dép cao su của Bác có thể kể chuyện, có lẽ nó sẽ kể về những con đường Bác đã đi qua.

Nó sẽ kể về những ngày tháng đất nước còn chiến tranh.

Nó sẽ kể về những chuyến đi đến với đồng bào, chiến sĩ.

Nó sẽ kể về một vị lãnh tụ vẫn giữ đôi dép đã cũ vì thấy “vẫn còn đi được”.

Và có lẽ, nó cũng sẽ kể rằng một con người có thể đứng ở vị trí rất cao nhưng vẫn lựa chọn một cuộc sống giản dị, tiết kiệm và gần gũi.

Đó chính là điều khiến kỷ vật này trở nên đặc biệt.

Từ câu chuyện của Bác nhìn về thế hệ trẻ hôm nay

Chúng ta đang sống trong một thời đại hoàn toàn khác.

Không còn những năm tháng chiến tranh với những con đường gian nan như thế hệ cha anh từng trải qua. Chúng ta có trường học, có công nghệ, có internet, có nhiều cơ hội để học tập và phát triển.

Nhưng cùng với những thuận lợi ấy, thế hệ trẻ cũng đứng trước những thử thách riêng.

Đó là sự dễ dàng bị cuốn vào những điều hào nhoáng.

Đó là tâm lý muốn có thật nhiều thứ mới.

Đó là đôi khi chúng ta quan tâm quá nhiều đến việc người khác nhìn mình như thế nào mà quên mất điều quan trọng nhất là mình đang trở thành người như thế nào.

Câu chuyện về đôi dép cao su của Bác khiến tôi nghĩ rằng:

Có lẽ điều chúng ta cần học ở Bác không phải là đi một đôi dép giống Bác, mà là học cách sống có ý nghĩa giống tinh thần của Người.

Biết tiết kiệm những gì có thể tiết kiệm.

Biết trân trọng những gì mình đang có.

Không chạy theo sự xa hoa chỉ để chứng minh bản thân.

Quan trọng hơn, phải biết đặt trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và đất nước bên cạnh những ước mơ cá nhân.

Thế hệ trẻ hôm nay không cần phải làm những điều thật phi thường mới có thể thể hiện lòng yêu nước.

Yêu nước có thể bắt đầu từ việc học tập nghiêm túc.

Từ việc sống tử tế.

Từ việc tôn trọng lịch sử.

Từ việc có trách nhiệm với lời nói và hành động của mình.

Từ việc cố gắng trở thành một công dân tốt.

Bởi đất nước trong tương lai sẽ được tạo nên từ chính những người trẻ của ngày hôm nay.

Khi một kỷ vật trở thành lời nhắn gửi

Đôi dép cao su hiện nay không còn được sử dụng như ngày trước, nhưng hình ảnh của nó vẫn được lưu giữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. Chính Bảo tàng cũng giới thiệu đôi dép như một biểu tượng gắn với đức tính giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh và những năm tháng hoạt động cách mạng của Người.

Tôi nghĩ đó không chỉ là một kỷ vật để chúng ta đứng trước và ngắm nhìn.

Đó còn là một lời nhắc.

Nhắc chúng ta rằng lịch sử không phải điều gì xa xôi.

Lịch sử có thể hiện diện trong một đôi dép.

Trong một bức ảnh.

Trong một câu chuyện của ông bà.

Trong một kỷ vật được gìn giữ qua nhiều năm.

Và khi chúng ta biết lắng nghe những câu chuyện ấy, quá khứ sẽ không còn nằm yên trên những trang sách.

Nó sẽ trở nên gần gũi hơn.

Sống động hơn.

Và quan trọng nhất, nó có thể trở thành động lực để chúng ta sống tốt hơn ở hiện tại.

LỜI KẾT

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa, nhưng những giá trị Người để lại vẫn còn hiện diện trong đời sống hôm nay.

Tôi nhớ nhất hình ảnh đôi dép cao su giản dị dưới chân Bác.

Đôi dép đã cũ.

Đôi dép đã được sửa nhiều lần.

Đôi dép đã cùng Bác đi qua những chặng đường của một thời đại đầy gian lao.

Nhưng nếu đôi dép có thể cũ đi thì những giá trị mà nó gợi nhắc lại không bao giờ cũ.

Đó là sự giản dị.

Là tiết kiệm.

Là gần gũi với nhân dân.

Là tinh thần vượt qua khó khăn.

Và trên hết là một cuộc đời dành cho đất nước.

Có lẽ, điều đẹp nhất mà một thế hệ có thể làm với lịch sử không phải chỉ là nhớ.

Mà là tiếp nối.

Tiếp nối bằng việc học tập.

Tiếp nối bằng trách nhiệm.

Tiếp nối bằng những việc làm tử tế.

Tiếp nối bằng khát vọng xây dựng quê hương, đất nước ngày một tốt đẹp hơn.

Để rồi một ngày, khi nhìn lại những gì mình đã làm, chúng ta có thể tự hỏi:

“Mình đã sống như thế nào để xứng đáng với những gì thế hệ đi trước đã trao lại?”

Đôi dép cao su của Bác vẫn nằm đó, giản dị và lặng lẽ.

Nhưng đối với tôi, nó không chỉ là một đôi dép.

Đó là dấu chân của một con người đã đi qua lịch sử.

Và cũng là lời nhắc nhở để thế hệ trẻ hôm nay tiếp tục bước đi.

Một câu chuyện được kể lại để một ký ức không bị lãng quên.

Một kỷ vật được gìn giữ để một thế hệ hiểu hơn về thế hệ đi trước.

Và một dấu chân được nhắc lại để thế hệ hôm nay biết mình cần bước tiếp về đâu.