ĐÔI DÉP CỎ TRANH
Mùa hè năm 1972, chiến trường miền Nam đỏ lửa. Ở hậu phương vùng Nghĩa Lộ, hàng trăm thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến ngày đêm vận chuyển lương thực, thuốc men ra các tuyến đường chiến lược. Trong đội dân công xã có cô gái tên Nguyễn Thị Lành, mới mười tám tuổi. Nhà nghèo, cha mất sớm, mẹ bán rau ngoài chợ nuôi ba chị em. Lành nhỏ người nhưng khỏe và nhanh nhẹn nhất đội. Ngày nhận nhiệm vụ vào tuyến lửa, mẹ dúi vào tay cô đôi dép đan bằng cỏ tranh rồi nghẹn ngào: — “Nhà mình không có gì quý… con mang đôi dép này đi cho đỡ đau chân.” Lành cười tươi, xỏ dép vào chân rồi theo đoàn lên đường. Những tháng ngày trên tuyến vận tải là chuỗi ngày không ngủ. Ban ngày tránh máy bay, ban đêm men theo rừng sâu vận chuyển hàng. Mưa rừng xối xả, đường trơn như đổ mỡ. Có hôm cả đoàn phải bò qua đoạn dốc đầy bom bi chưa nổ. Một đêm, đoàn của Lành nhận nhiệm vụ khẩn cấp chuyển thuốc đến trạm quân y phía trước. Trong số thương binh ở đó có nhiều người đang nguy kịch. Đang đi giữa rừng thì tiếng động cơ máy bay gầm lên dữ dội. Pháo sáng rực trắng cả bầu trời. Cả đoàn lập tức tản vào hai bên đường. Bom nổ liên tiếp, đất đá tung mù mịt. Khi tiếng bom vừa ngớt, mọi người phát hiện cây cầu gỗ phía trước đã bị đánh sập. Nếu quay lại sẽ không kịp chuyển thuốc. Ai cũng lặng người nhìn dòng suối đang chảy xiết dưới chân cầu. Lành là người lên tiếng trước: — “Mình lội qua!” Không ai nghĩ một cô gái nhỏ bé lại dám xuống dòng nước đêm lạnh buốt ấy đầu tiên. Cô buộc túi thuốc lên đầu rồi dò từng bước qua dòng suối chảy mạnh. Những người khác nhìn theo rồi lần lượt đi tiếp. Khi sang được bờ bên kia, đôi dép cỏ tranh của Lành đã bị nước cuốn mất một chiếc. Bàn chân cô bật máu vì đá sắc, nhưng cô chỉ quấn tạm mảnh vải rồi tiếp tục đi. Gần sáng, đoàn cũng đến được trạm quân y. Những túi thuốc được chuyển vào ngay cho thương binh. Một bác sĩ nắm chặt tay Lành xúc động: — “Nếu chậm thêm vài tiếng nữa… nhiều người không qua khỏi.” Lành cúi xuống nhìn bàn chân đầy máu rồi cười: — “Còn thuốc đến nơi là tốt rồi bác sĩ ạ.” Sau chiến tranh, người ta hỏi điều gì khiến cô nhớ nhất trong những năm tháng dân công hỏa tuyến. Lành không nhắc đến bom đạn hay gian khổ. Cô chỉ kể về đôi dép cỏ tranh mẹ đan năm ấy. “Chiếc dép mất rồi… nhưng mỗi lần nhớ lại, tôi vẫn thấy như mẹ đang đi cùng mình suốt những năm tháng chiến tranh.”
