Đôi dép năm xưa

Trong căn nhà nhỏ của tôi có một chiếc tủ gỗ đã cũ.

Trên ngăn cao nhất, tôi vẫn giữ một đôi dép từ những năm tháng quân ngũ.

Đôi dép đã sờn.

Đế dép mòn đi nhiều chỗ, quai cũng đã cũ.

Con cháu nhiều lần hỏi:

— Ông ơi, đôi dép này cũ thế rồi sao ông vẫn giữ?

Tôi chỉ cười:

— Vì nó đã đi cùng ông qua một quãng đời.

Ngày ấy, đôi dép là vật dụng rất quen thuộc với người lính.

Chúng tôi mang dép trên những chặng đường hành quân dài, qua đường đất, qua những con dốc, qua những cánh rừng.

Có những ngày mưa xuống, đường trơn trượt.

Đôi dép lấm đầy bùn đất.

Có hôm đi nhiều, chân mỏi rã rời.

Nhưng nhìn sang người bên cạnh, thấy đồng đội vẫn bước, tôi lại tự nhủ:

— Mình cũng phải cố gắng.

Có một lần, quai dép của tôi bị hỏng giữa đường.

Tôi ngồi xuống định sửa lại.

Một người đồng đội thấy vậy liền dừng lại:

— Để tôi giúp.

Anh lấy một đoạn dây nhỏ, cẩn thận buộc lại quai dép.

Tôi cảm ơn.

Anh chỉ cười:

— Anh em với nhau, có gì đâu.

Chúng tôi lại tiếp tục lên đường.

Chuyện chỉ có vậy.

Nhưng đến bây giờ tôi vẫn nhớ.

Bởi những năm tháng khó khăn, tình đồng đội thường bắt đầu từ những việc rất nhỏ.

Một người nhường bạn phần nước.

Một người giúp sửa lại chiếc dép.

Một người động viên khi bạn mệt.

Không có gì lớn lao, nhưng đủ để người lính cảm thấy mình không bao giờ đơn độc.

Sau ngày trở về quê, tôi cất đôi dép vào chiếc tủ gỗ.

Nhiều năm trôi qua.

Đôi dép ngày càng cũ.

Tôi cũng ngày càng già.

Có lần con cháu định bỏ đi vì nghĩ nó không còn sử dụng được.

Tôi vội nói:

— Đừng bỏ.

Đứa cháu hỏi:

— Vì sao ạ?

Tôi lấy đôi dép ra, đặt lên bàn.

— Vì đây là một phần tuổi trẻ của ông.

Rồi tôi kể cho các cháu nghe về những chặng đường năm xưa.

Tôi kể rằng ngày ấy, chúng tôi chẳng có nhiều đồ dùng.

Một đôi dép, một chiếc ba lô, một chiếc bi đông... đều được giữ gìn cẩn thận.

Không phải vì chúng có giá trị lớn.

Mà bởi trong hoàn cảnh khó khăn, người lính hiểu rằng phải biết quý trọng từng thứ mình có.

Tôi cầm đôi dép trên tay.

Bàn tay ngày trước từng chai sạn vì hành quân, nay đã run hơn.

Tôi nhìn những vết mòn trên đế dép.

Mỗi vết mòn như gợi lại một đoạn đường.

Có đoạn đường tôi đi cùng đồng đội.

Có đoạn đường tôi đi trong nỗi nhớ quê.

Có đoạn đường mà sau này tôi biết, một người bạn đã không thể đi tiếp.

Tôi không muốn các cháu chỉ nhìn đôi dép và nghĩ về gian khổ.

Tôi muốn các cháu nhìn nó để hiểu một điều:

Cuộc sống bình yên hôm nay rất đáng quý.

Ngày trước, chúng tôi mong có một ngày được trở về nhà.

Được đi trên con đường làng.

Được ngồi bên mâm cơm gia đình.

Được nghe tiếng trẻ con cười.

Bây giờ, những điều ấy đã trở thành cuộc sống thường ngày.

Tôi đặt đôi dép trở lại chiếc tủ.

Đứa cháu nói:

— Ông giữ nhé. Sau này cháu sẽ kể câu chuyện về đôi dép cho các em.

Tôi mỉm cười.

— Như thế là ông yên tâm rồi.

Ngoài sân, nắng chiều trải xuống con đường làng.

Tôi nhìn đôi dép lần cuối.

Nó đã cũ.

Nhưng câu chuyện phía sau nó vẫn còn nguyên.

Đôi dép năm xưa không chỉ đưa người lính đi qua những chặng đường chiến tranh. Nó còn đưa ký ức của một thế hệ đi qua năm tháng, để hôm nay được kể lại cho những người trẻ.

Bài học

“Đôi dép năm xưa” nhắc nhở chúng ta biết trân trọng những kỷ vật của người lính và những giá trị giản dị như tình đồng đội, tinh thần tiết kiệm, sự sẻ chia và lòng biết ơn đối với thế hệ đi trước.