Đời đời nhớ ơn Liệt sĩ – Bác sĩ Đặng Thùy Trâm (nhật ký Lửa)

Liệt sĩ – Bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942, trong một gia

đình trí thức tại Hà Nội. Bố là bác sĩ ngoại khoa Đặng Ngọc Khuê, mẹ là dược sĩ Doãn

Ngọc Trâm. Sinh ra và lớn lên giữa lòng Thủ đô, Thùy Trâm mang vẻ đẹp của một

người con gái Hà Nội đài các nhưng ẩn chứa bên trong là một tinh thần thép và lý

tưởng cách mạng sục sôi. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai

đoạn khốc liệt nhất, chị đã gác lại thanh xuân và tình yêu cá nhân để lên đường theo

tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc.

Chân dung Liệt sĩ – Bác sĩ Đặng Thùy Trâm

Năm 1966, ngay sau khi tốt nghiệp trường Đại học Y khoa Hà Nội, Thùy Trâm

đã tình nguyện xung phong vào công tác ở chiến trường B. Trong khi nhiều bạn bè

chọn ở lại hậu phương, chị quyết tâm dấn thân vào nơi mũi tên hòn đạn. Tháng

12/1966, chị bắt đầu hành trình vượt dãy Trường Sơn đầy hiểm nguy. Sau ba tháng đi

bộ ròng rã xuyên rừng lội suối, tháng 3 năm 1967, chị vào đến Quảng Ngãi và được

phân công về phụ trách bệnh xá huyện Đức Phổ – một bệnh xá tiền phương nhưng

nhiệm vụ chính là cứu chữa cho các thương bệnh binh và người dân giữa lòng chiến

trường khốc liệt. Từ tháng 4/1967, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đảm nhận trọng trách Bệnh

xá trưởng Bệnh xá huyện Đức Phổ. Giữa lúc chiến trường Quảng Ngãi đang ở giai

đoạn cam go nhất, chị cùng đồng đội đã bám trụ kiên cường, biến bệnh xá thành pháo

đài của lòng nhân ái. Dù công cụ y tế thô sơ, thuốc men cạn kiệt, chị vẫn không hề lùi

bước, nỗ lực hết mình để giành lại sự sống cho bao cán bộ, chiến sĩ. Tinh thần của

người nữ bệnh xá trưởng ấy đã trở thành biểu tượng bất khuất, là chỗ dựa tinh thần

không thể thay thế cho nhân dân vùng giải phóng suốt những năm tháng kháng chiến

(1967 - 1970).

Đức Phổ những năm ấy được mệnh danh là "tọa độ lửa" với các trận càn quét

liên miên. Chị vừa là bác sĩ phẫu thuật chính, vừa cùng các y tá di chuyển bệnh xá liên

tục dưới hầm hào để tránh bom đạn. Ngày 27/9/1968, chị vinh dự được kết nạp vào

Đảng Cộng sản Việt Nam ngay tại chiến trường. Trong những trang nhật ký đầy trăn

trở, chị tự nhắc nhở: "Đời người phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu

trước giông tố". Chị chăm sóc thương binh như người thân ruột thịt, đau nỗi đau của

đồng đội và giữ vững niềm tin sắt đá vào ngày đất nước thống nhất.

Bác sĩ Đặng Thùy Trâm (bìa phải) cùng các y, bác sĩ tại Trạm xá Đức Phổ, Quảng Ngãi.

Năm 1970 là giai đoạn thử thách nghiệt ngã nhất khi kẻ thù đánh phá ác liệt vào

khu vực bệnh xá. Ngày 22/6/1970, trong một chuyến công tác tại vùng núi Ba Tơ, chị

bị địch phục kích. Chị đã anh dũng chiến đấu oai liệt để bảo vệ các thương binh cho

đến khi trút hơi thở cuối cùng. Chị ngã xuống khi tuổi đời chưa tròn 28, giữa lúc tài

năng và tâm hồn đang độ rực rỡ nhất.

“…

Đường đi bao nỗi gian nan

Bàn chân lội suối băng ngàn ta đi

Chông gai nào có sá gì

Mắt nhìn vẫn một hướng về ngày mai

Và ai có biết chăng ai

Tình thương đã chắp cánh dài cho ta.

Nhật ký Đặng Thùy Trâm”

Nằm lại giữa chiến trường, hành trang duy nhất chị để lại là một cuốn sổ tay nhỏ

– cuốn nhật ký ghi lại những năm tháng từ 1968 đến trước ngày ngã xuống. Cuốn sổ

ấy từng rơi vào tay Frederic Whitehurst, một sĩ quan quân báo Mỹ. Trong khoảnh khắc

ông định ném nó vào lửa, người thông dịch viên đã kịp ngăn lại bằng một câu nói đầy

ám ảnh: “Đừng đốt! Bản thân nó đã có lửa rồi!”. Lời cảnh báo ấy đã cứu lấy một tâm

hồn, để rồi 35 năm sau, "ngọn lửa" ấy vượt đại dương trở về với gia đình của chị và

thắp sáng niềm tin cho cả một thế hệ. Cuốn nhật ký sau đó đã trở thành hiện tượng văn

học và được chuyển thể thành bộ phim điện ảnh nổi tiếng mang tên "Đừng đốt" của

đạo diễn Đặng Nhật Minh, lột tả chân thực đời sống nội tâm mãnh liệt của người nữ

bác sĩ giữa ranh giới mong manh của sinh tử.

Phim điện ảnh “Đừng đốt”

Năm 2005, “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” đã trở thành một hiện tượng văn hóa sâu

sắc, lan tỏa qua hàng triệu bản in và hơn 20 ngôn ngữ. Tác phẩm không chỉ tái hiện

thực tại tàn khốc mà còn mở ra một thế giới nội tâm mãnh liệt, giàu lòng nhân ái của

một nữ bác sĩ luôn đứng giữa ranh giới mong manh của sinh tử. Ở đó, chúng ta thấy

một Thùy Trâm yêu đất nước thiết tha, khao khát cống hiến và chưa bao giờ thôi tin

vào ngày chiến thắng. Hình ảnh của chị – một Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

– mãi mãi là biểu tượng của tinh thần dâng hiến vô điều kiện cho Tổ quốc.

Khu di tích Đặng Thùy Trâm

Sự hy sinh của Đặng Thùy Trâm đã trở thành biểu tượng sáng ngời cho chủ nghĩa

anh hùng cách mạng của thế hệ thanh niên Việt Nam. Cuốn nhật ký của chị sau 35

năm lưu lạc đã trở về quê hương như một sứ giả của hòa bình, lay động hàng triệu trái

tim. Chị đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang

nhân dân năm 2006. Hài cốt của chị hiện nay đã được đưa về an táng tại Nghĩa trang

liệt sĩ xã Xuân Phương, Từ Liêm, Hà Nội (nay là phường Xuân Phương, quận Bắc Từ

Liêm). Để tri ân công lao của chị, tên Đặng Thùy Trâm đã được đặt cho nhiều con

đường, trường học trên khắp cả nước; đặc biệt là Bệnh xá, Khu tưởng niệm mang tên

chị. Chị đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang

nhân dân năm 2006. Câu chuyện về Đặng Thùy Trâm sẽ mãi là ngọn lửa thắp sáng

niềm tin và trách nhiệm cho thế hệ trẻ ngày hôm nay trong công cuộc xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc mến yêu.