ĐỘI DU KÍCH ÂU CƠ

Trên trời hằng hà sa số những vầng sao sáng li ti - Trời đẹp quá, hớn hở như lòng anh, dẫu đôi lúc có một vài sợi mây đen bay qua, nhưng rồi nó bị gió đánh tan tác ngay.

Anh nhớ lại lời ông chánh tổng Hậu Bổng, ông Dương Huy Diệu, người đã tự mình lặn lội trong đêm mưa dẫn Minh đi lấy súng. Minh hỏi ông sau lần lấy súng thứ ba:

- Sao ông không cho người nhà đi lấy thay?

- Không phải ai trong xã cũng một lòng một dạ như thế đâu. Bởi vậy tôi phải tự đi, lại phải chọn những đêm mưa gió để bảo đảm an toàn hơn.

Phải! Thật là không đơn giản. Họ chưa tin. Còn có một số người nữa chưa tin. Vậy chỉ có thể lấy được lòng tin đó bằng công việc, bằng hoạt động có hiệu quả của đội du kích, bằng ngay cuộc ra quân sáng sớm ngày mai.

Minh lặng lẽ ngồi vào bàn phác hoạ kế hoạch làm việc mỗi ngày.

Sáng - Chiều - Tối. Tập tháo lắp vũ khí. Học chính trị... Bóng anh hắt lên vách đất chập chờn theo ngọn đèn dầu trước gió. Văng vẳng từ xa một tiếng gà đơn độc trong đêm sâu. Rồi tiếng gáy tiếp theo. Dường như những con gà khác bây giờ mới được đánh thức, chúng vội vã cất tiếng gáy hưởng ứng. Và trong chốc lát, khắp nơi đã râm ran tiếng gà gáy báo hiệu một ban mai đang đến.

*

* *

Thế là đội du kích đã tập trung về xã Hạ Bằng La được ba ngày. Tập trung, nhưng thực ra vẫn chia nhau ra ở nhà dân. Ở nhà nào, nhà ấy cho ăn.

Buổi sáng anh em học tháo lắp vũ khí. Tiếng lách cách, tiếng cười đùa vang rộn, vì thỉnh thoảng lại có anh lắp xong súng mà còn thừa ra đến 2, 3 chi tiết. Lại tháo ra, tìm tòi. Mồ hôi lấm tấm trên trán những anh du kích trẻ.

Các chiến sĩ từng toán, từng toán một, chọn những chỗ sân bằng phẳng kín đáo, trải chiếu, ngồi quây quần quanh khẩu súng đã tháo rời đến những chi tiết nhỏ nhất.

Minh đi từ nhóm này sang nhóm khác, chỉ bảo, hướng dẫn, hoặc tham gia một câu đùa vui với anh em. Hôm nay Bếp Lan, người chuyên hướng dẫn anh em sử dụng vũ khí, đêm qua xin phép về nhà thăm con ốm giờ chưa thấy lên.

Bếp Lan người xã Vân Hội, chỉ cách Hạ Bằng La này chừng hai cây số. Lẽ ra anh phải đến từ sáng sớm, nhưng đến giờ này, gần trưa rồi mà vẫn chẳng thấy tăm hơi.

Trong khi đó Minh nghe phong thanh có một bọn bảo an binh đã kéo về Vân Hội. Chúng phao tin là bảo an binh được lệnh đi tìm diệt du kích. Dẫn đầu bọn này là tri phủ Trấn Yên và Quản Khoát - Chánh quản bảo an binh tỉnh Yên Bái.

Anh càng sốt ruột vì lo cho Bếp Lan, cũng lo cả cho kế hoạch triển khai của đội du kích. Thỉnh thoảng lại có một du kích tìm cách đến gần Ban chỉ huy đội để dò la tin tức, hoặc đề xuất cách tìm đánh bọn bảo an binh.

Minh lắng nghe mọi ý kiến nhưng anh đã có chủ định. ít nhất phải chờ Bếp Lan về. Sau đó phái trinh sát đi điều tra thêm nữa... Trận đánh đầu tiên không thể xem thường được.

Minh bỗng giật mình và ngay tức khắc lộ vẻ vui mừng khi tiếng reo ầm ĩ:

- Hoan hô Bếp Lan!

- Thế nào anh Lan?

- Có chúng nó thật không?

- Báo cáo đồng chí Minh, Bếp Lan đã về...

- Bếp Lan này!

Vẻ mặt Bếp Lan tuy vẫn bình tĩnh nhưng cũng thấy rất rõ nét háo hức:

- Báo cáo đồng chí chí huy! Bọn lính bảo an đến đóng ngay ở làng tôi. Tôi nhìn thấy chúng rõ lắm, tuy không nghe được chúng nói gì với nhau. Có khoảng ba mươi tên. Có nhiều súng trường, gắn lưỡi lê. Không có súng máy. Cũng có thêm một số lính dõng, bọn này ngơ ngơ, ngác ngác đứng xung quanh Quản Khoát. Cũng chưa rõ ý định của chúng.

Bếp Lan kết luận:

- Tôi cũng muốn dò xét thêm, nhưng sợ các anh sốt ruột, hai nữa sợ các anh không biết trước, khi bọn chúng hành động gì lại ứng phó không kịp.

Minh vỗ vai Bếp Lan:

- Đồng chí làm thế là đúng. Bây giờ chúng ta sẽ cùng bàn cách.

Ngay lúc ấy đã thấy anh em lục tục kéo đến vây quanh. Người nào. người nấy đều hăm hở. Có đồng chí người Tày, bực quá hét lên:

- Nó dám kéo đến tìm đánh ta! Thì ta oánh trước đi! Cho nó chừa!

Người khác lại gạt đi, giọng ôn hoà:

- Cứ từ từ đã nào anh em. Đâu còn đó mà. Khắc đến, khắc đánh mà!

Anh chiến sỹ người Tày vẫn say sưa với ý định của mình:

- Vân Hội bốn bề là sông ngòi, núi cao, rừng rậm. Vân Hội như một cái thuyền to thôi mà. Chúng chui vào đấy khác nào vào bẫy. Còn chờ gì mà ta không tóm gọn.

Thấy anh em đã tự động tìm chỗ ngồi quanh mình, Minh thân mật bảo:

- Đánh thì nhất định đánh rồi! Nhưng đánh như thế nào đề nghị các đồng chí để cho Ban chỉ huy bàn cụ thể với cán bộ nhóm đã. Đồng chí nào có sáng kiến gì cứ góp ý với nhóm trưởng của mình.

Minh quay vào nhà Ban chỉ huy cùng các đồng chí cán bộ. Trước hết anh đề nghị cử thêm hai người tiếp tục đi nắm tình hình. Phải nắm thật chắc kẻ địch, phải hiểu rõ ý đồ của nó mới có thể đánh thắng được. Anh đề nghị cho các nhóm chuẩn bị thật kỹ, thật gọn, chờ lệnh.

Minh thấy ngay một số anh em cán bộ cũng đang sốt ruột muốn xông ra tiêu diệt bọn bảo an, anh phải lựa lời giải thích:

- Tôi đề nghị các đồng chí nên suy nghĩ, đắn đo cho kỹ. Dù sao quân địch cũng là đội quân được huấn luyện, được tập tành thường ngày. Nếu ta ra quân trận đầu thì nhất quyết phải đánh thắng. Muốn thắng, phải hiểu ta, hiểu địch. Bởi vậy ta cố gắng đợi báo cáo của anh em trinh sát đã, rồi có kế hoạch sau. Còn đánh thì nhất định đánh rồi.

Dù có anh em chưa vừa ý lắm nhưng cuối cùng đều thống nhất động viên anh em chờ đợi thời cơ.

Anh em về cả, còn một mình Minh trong gian nhà lá rộng rãi. Anh cảm thấy bồi hồi vì trận đánh đầu tiên đang đến. Anh linh cảm thấy nó đang đến. Những phát súng đầu tiên sẽ nổ như thế nào đây? Kẻ địch sẽ chống đỡ thế nào? Minh ngả lưng xuống chiếc phản gỗ bóng loáng, mát rượi và chẳng mấy chốc anh đã lạc vào một khu rừng chằng chịt những dây leo, những gai góc. Phía trên cao là ánh mặt trời rọi qua vòm lá những tia sáng chói chang. Anh bước tới. Cây rừng níu anh lại. Tia sáng mặt trời lấp lánh gọi anh. Anh bứt từng sợi dây leo sống động như những con rắn, bám quanh người, quanh tay chân anh. Mỗi lúc anh lại thấy đỡ vướng vít hơn, lại thấy gần ánh sáng rực rỡ của mặt trời hơn...

Chương tám

Minh cảm thấy sự cân nhắc thận trọng của Ban chỉ huy, cộng với sự náo nức, quyết liệt của các chiến sỹ đã tạo thành bước đi chắc chắn đến thắng lợi, mà thực ra cả hai luồng suy nghĩ đó có ở trong mỗi người, điều chỉnh mỗi người, dẫn tới từng hành động.

Trời đã lờ mờ tối, mọi công việc chuẩn bị lên đường đã hoàn tất. Bỗng trinh sát về báo cáo địch đã vội vã rút khỏi Vân Hội, kéo đến làng Vần, cách đó chừng bốn ki-lô-mét. Nghe nói chúng biết du kích có súng máy mà bọn chúng chỉ rặt có súng trường! Vần có nhiều chân ruộng rộng, có nhiều tuyến đường dẫn tới thị xã Yên Bái, sang Sơn La, hoặc vào Nghĩa Lộ. Nghĩa là địch cũng tỏ ra lo sợ, muốn chuồn khỏi cái bẫy Vân Hội? Nghĩa là địch cũng có thể nắm được khá rõ lực lượng và tình hình du kích? Nếu cách đây chỉ chùng ba bốn tháng, chắc là bọn địch khắp nơi đã ùa đến bóp nghẹt đội du kích non trẻ. Quả là thời thế đã giúp các anh, phong trào cách mạng khắp đất nước đã ủng hộ vùng đất nhỏ bé này. Địch rút về Vần, anh em càng hăng hái muốn tiến đánh chúng. Minh và cả Ban chỉ huy Đội phải khuyên mãi anh em mới tạm yên lòng. Anh tiếp tục phái các trinh sát đến Vần theo dõi tình hình, khi địch đã ổn định chỗ sẵn ở thì phải cho người về báo cáo ngay.

Khi đồng chí trinh sát trở về, cả Ban chỉ huy và nhiều chiến sỹ vây quanh anh ta. Anh báo cáo với Ban chỉ huy về địa điểm đóng quân và cách bố trí quân sĩ địch xong rồi liền bị các chiến sĩ chất vấn tới tấp:

- Chúng nó ngủ ở lại chứ?

- Lại còn hỏi! Này bạn, bọn chúng có tất cả bao nhiêu?

- Này! Súng ống ra sao?

- Bọn ta đánh chắc ăn chứ?

Anh trinh sát xua xua tay, nói giọng hể hả:

- Ôi! Các cậu làm tớ cuống lên bây giờ. Các cậu nghe cả rồi thôi. Ngoài ba chục tên bảo an binh còn hơn chục tên lính dõng. Ôi bọn này cứ ngơ ngơ ngác ngác như chim chích lạc rừng. Chúng đóng hết ở nhà ông chánh tổng Khánh. Tớ còn thấy bọn chúng đuổi ông Khánh ra khỏi nhà. Lúc tớ núp ở vườn nhà bên cạnh, suýt nữa bị bọn dõng nhìn thấy. Hoặc có đứa nhìn thấy, nhưng sợ...

- Nói khoác!

- Thật đấy! Bọn ấy có ba tên từ phía ngoài làng đi vào. Chúng thường gác quanh làng và ven suối. Lúc ấy tớ chủ quan vì đã vượt vào giữa làng, sát ngay nhà ông Khánh. Đã nhìn thấy bọn bảo an lên, xuống. Nghe rõ tiếng cười của chúng. Mà tớ ngồi trong một bụi cây kín lắm. Tớ vừa định ra khỏi bụi cây đang nấp để tiến gần nhà ông tổng Khánh hơn, thì nghe tiếng cười hi hí dường như sát ngay bên cạnh. Tớ vội ngồi thụp xuống, và lồm com bò vào trong bụi. Có một tiếng hỏi: “Kìa, mày nghe xem, như có tiếng động trong vườn”. Lúc ấy, tớ gần như chết lặng. Một lúc sau, tên khác cười giễu: “Thôi đi ông, tiếng tim ông đập thình thịch đấy!”. Tên trước càu nhàu điều gì đó. nhưng rồi cả bọn kéo đi. Chúng vừa đi khuất, tớ vội chuyển chỗ nấp, vì sợ nhỡ tên nào nghĩ lại, nó chỉ bắn phóng mấy viên đạn vào là cũng phiền lắm đấy!

Rồi anh thầm thì:

- Đánh là chắc ăn rồi! Các anh chỉ huy quyết định rồi!

- Thật không?

- Phải thế chứ!

- Thật chứ! Tối nay - Đấy là tớ phỏng đoán nhé - Thế nào cũng lên đường.

*

* *

Trời đã tối thẫm. Gió hè mát rượi. Các nhóm du kích lần lượt men theo những con đường mòn hướng về phía nhà ông lý trưởng Hạ Bằng La. Từ đấy đi tắt đến Vần chỉ độ hai cây số.

Ngọn đèn dầu được khêu sáng. Những khuôn mặt mới lúc nào háo hức, hăng hái đòi đánh giặc, giờ đây sắp bước vào trận đánh bỗng trở nên nghiêm trang, căng thẳng. Những tiếng nói trở nên dè dặt, khẽ khàng. Anh người Tày vuốt ve khẩu súng đã cũ nhưng được lau bóng loáng, lấp lánh ánh đèn. Người trinh sát vẫn giữ nguyên vẻ tinh nghịch đang thì thầm điều gì với mấy đồng đội xúm quanh. Ban chỉ huy đã phác xong một sơ đồ làng Vần vói con suối chảy dọc, với nhũng bãi cây gai góc. Ngôi nhà chánh tổng Khánh được ký hiệu bằng một hình chữ nhật có đánh dấu cửa ra vào, các cửa sổ. Đây là một cái nhà gỗ lớn, bảy gian, ở địa thế không dễ dàng tiếp cận.

Minh nhìn các đổng chí trong Ban chỉ huy và các nhóm trưởng, chỉ vào sơ đồ:

- Ta mạnh hơn địch ở thế chủ động. Lại hơn hẳn một khẩu súng máy. Theo tôi, ta nên chia làm các nhóm, đồng loạt nổ súng theo lệnh súng máy nổ đầu tiên. Trước hết nhóm súng máy do đồng chí Bếp Lan chỉ huy đóng ở gốc cây sồi bên bờ suối chĩa súng thẳng vào nhà bọn bảo an binh đóng quân. Mũi này là hoả lực mạnh nhất của ta có thể áp đảo ngay địch. Còn nhóm thứ hai, thứ ba áp vào hai bên nhà. Bếp Lan chỉ vào nét vẽ trên sơ đồ:

- Cần một nhóm nữa chặn con đường bãi gai dẫn ra thị xã Yên Bái.

- Đúng! Cũng cần chặn đường qua xã Thanh Bồng bằng một nhóm trên đồi chè này này.

- Như thế là ta có đủ năm nhóm. Có đồng chí nào có ý kiến khác không? Nếu không, từng nhóm về chuẩn bị kỹ hơn nữa vũ khí, trang bị. Nhớ: Tiếng súng máy sẽ là hiệu lệnh chiến đấu. Cho anh em ăn no càng sớm càng tốt, sau đó nghỉ ngơi, đúng hai giờ sáng xuất phát chiếm các điểm chiến đấu. Các đồng chí rõ cả chưa!

- Rõ!

- Xin tuân lệnh!

Chỉ một lát sau quân ta đã tíu tít chuẩn bị. Tiếng lợn kêu eng éc trong chuồng. Ông Lý Hạ vẻ mặt tươi rói, tay cầm con dao nhọn hoắt, giọng hồ hởi:

- Tôi có tuổi rồi không cầm súng theo anh em được. Có bữa cơm thịt lợn gọi là khao quân.

- Bữa cơm nóng, thật là vui. Chỉ có món rượu là không ai dám đụng đến. Đó là nghiêm lệnh. Bát cơm bốc hơi nghi ngút phả vào mặt Minh hơi ấm và hương thơm của thứ gạo quê mới xay giã, sàng sẩy. Phả vào anh hơi ấm của tấm lòng dân. Anh cảm thấy xúc động đến muốn ứa nước mắt nhìn ông bà Lý Hạ và cả nhà ông, người nào người nấy hăm hở, rộn rã như trong ngày hội, ngày Tết vậy. Trận đánh đã được chuẩn bị và ủng hộ từ rất xa rộng - Khắp đất nước, cho đến tận từng ngôi nhà, từng tấm lòng người dân đôn hậu...

... Hai giờ sáng. Trời tối đen. Từng nhóm lần lượt vượt qua trước mặt Minh. Anh lặng lẽ nắm tay từng người. Họ bắt đầu vượt qua bãi gai. Trước mặt anh có một bóng người khập khiễng đang cố gắng bám theo đồng đội. Anh rảo bước qua những đám gai bùng nhùng, vướng vít, bắt kịp cái bóng đó:

- Ai vậy?

- Thình đây! Anh Minh đấy à! .

- Sao thế? Liệu...

- Không sao! Gai thôi mà! Chân mình giẫm đất cả đời mà vẫn bị! Khiếp! Bốn bề là gai!

- Cố chút nữa nhé!

- Vâng! Anh cứ yên trí! Còn khối đồng chí khác cũng chân đất như tôi thôi mà!

Minh bứt lên phía trước.

Những bóng đen âm thầm, háo hức men theo những lối cỏ đẫm sương đêm tiến đến gần làng Vần. Từng nhóm đã tản đi theo hướng chỉ định. Minh và Chắt, một cựu binh hiện ở trong Ban chỉ huy Đội, đi kiểm tra một lượt các nhóm. Đến gần cây sồi lớn ven bờ suối thì trời vừa tờ mờ sáng. Vừa trông thấy Minh, Bếp Lan đã ra hiệu vẫy gọi rối rít. Địa điểm phục kích ở đây đẹp tuyệt. Hướng quan sát rất thoáng. Chỗ ẩn náu lại kín đáo. Nhìn vào phía nhà ông chánh Vần thấy có một tên lính đang đánh răng, rửa mặt, có vẻ ung dung lắm.

Bếp Lan ghé vào tai Minh thì thầm:

-Tôi bàn thế này anh Minh nhé. Qua điều nhiều người thấy là từ bên Vân Hội bọn địch đã hoảng hốt vì nghe ta có súng máy. Chúng chờn tiếng súng máy của ta. Vì thế tranh thủ lúc mờ sáng ta lia luôn cho chúng mấy loạt, tôi tin là chúng phải đầu hàng thôi! Tấn công luôn bây giờ là tốt hơn cả đấy!

Minh đồng ý, tin ở người đã kinh qua trận mạc. Anh ra lệnh:

- Lệnh cho nhóm Cây sổi chuẩn bị chiến đấu ngay.

Ước chừng Bếp Lan đã về tới nhóm của mình, vì vậy ngay lập tức tiếng súng máy đã giòn giã nã ba loạt liền vào hướng đã định.

Như mở cờ trong bụng, các loại súng khác đồng loạt nổ thêm. Nghe cũng khá ác liệt.

Một vài phút đầu chưa thấy động tĩnh gì. Rồi đột nhiên chúng bung ra, từng tên một mang theo súng, từng nhóm vài ba tên lao vào phía rừng ngay sát sân sau ngôi nhà. Vào đấy, tức là chúng tránh được cái nạn trước mắt, nhưng cũng là rơi vào nơi không lối thoát. Các đường ra đã bị bịt, vào mãi sâu trong rừng thì sống bằng gì? Tồn tại được bao lâu?

Nhưng mặc! Chúng chỉ biết cắm cổ chạy thục mạng vào rừng. Chân đạp, xéo, vùng vẫy trong bề bộn của cây cành. Đôi tay quờ quạng. Hơi thở hổn hển.

Tiếng súng vẫn nổ giòn giã đuổi theo phía sau, bay rạt rạt trên vòm lá, bắn vào thân cây, bật tung những vụn vỏ. Lạy Chúa phù hộ cho chúng con, tai qua nạn khỏi, tránh được mũi tên, hòn đạn này.

Chúng rên rỉ, khóc lóc, chửi bới hoặc lặng ngắt vì sợ hãi.

Rừng đón chúng như đón kẻ thù. Gạt chúng ngã lăn theo những đám lá vàng rơi ẩm mốc. Chọc vào người chúng vô vàn gai nhọn. Réo ù ù trong vòm xanh những lời đe doạ bí ẩn.

Minh ra lệnh các nhóm trưởng cùng tiến vào ngôi nhà, các chiến sĩ khác sẵn sàng cảnh giới. Trong ngôi nhà lớn, cảnh tượng thật tan hoang. Chăn màn. quần áo vứt bừa bãi. Nhưng chiếc giày vứt lỏng chỏng trong nhà, ngoài sân.

Có tiếng rên khe khẽ. Minh thận trọng đến gần một góc nhà.

Phía sân, Bếp Lan kêu lên:

- Có hai tên bị thương nặng. Một dõng, một bảo an.

Minh hỏi vọng ra;

- Hai hả? Trong này một là ba. Ra lệnh cho anh em canh gác cẩn mật các chốt, một nhóm vào trong này lo băng bó cho bọn bị thương. Anh chiến sĩ trinh sát nhanh nhẹn lách vào nhìn mặt những tên bị thương, rồi kêu lên, chỉ tên dõng:

- Ơ này! Tên Lùng, người làng Kháo đây mà.

Minh ngẩng lên nhìn anh chiến sĩ:

- Thế hả! Đồng chí nào biết nhà đến báo cho họ đến nhận về. Ta sẽ xuất cho họ ít tiền về để chạy chữa vết thương.

- Đúng đấy! Nó cũng bị bắt buộc thôi mà!

- Này, mày nhớ nhé, lần sau đừng dại dột nhé. Theo chân thằng giặc là thế đấy!

Người lính dõng hé đôi mắt nhìn những khuôn mặt quanh mình, vẻ mệt mỏi và ân hận, khẽ rên rỉ nhưng không nói một lời nào. Có thể anh ta quá mệt mỏi, nhưng cũng có thể chỉ vì ngượng ngập trước những người ít nhiều quen thuộc.

Trong lúc ấy các nhóm phục kích vẫn chăm chú theo dõi phía rừng sau nhà.

Cho đến lúc mặt trời lên, vẫn không thấy tăm hơi bọn bảo an đâu cả. Rõ ràng, đánh phá ra, chúng không dám, nhưng ta cũng khó đủ sức tìm hết trong khu rừng mênh mông này. Vả lại trong rừng, ai nắm chủ động người đó đã chắc thắng quá nửa.

Minh lại họp các nhóm trưởng để hỏi ý kiến nên tiếp tục ra sao. Anh gợi ý:

- Chúng ta hơn hẳn địch cái tinh thần dũng cảm, và ở đây ta trội hơn khẩu súng máy. Nhưng để hơn hẳn địch, đè bẹp chúng hoàn toàn thì khó, cho nên để tính kế lâu dài ta nên dụ hàng.

- Dụ hàng? Liệu có được không?

- Cứ đánh ào vào có phải xong không? Chúng nó đang hoảng hốt, việc gì phải dụ hàng?

- Đừng tưởng bở! Nếu cứ xông bừa vào rừng thì khéo không đủ người khiêng nhau đâu.

- Đúng đấy! Đùng đùa với súng đạn! Dụ hàng được thì tốt quá còn gì.

- Tôi thấy nên dụ hàng là hơn.

Minh giơ tay ra hiệu im lặng, và kết luận:

- Nếu chúng ta tấn công vào rừng, tôi tin là sẽ thắng. Nhưng thiệt hại thật khó lường. Theo tôi ta nên theo kế dụ hàng. Ta sẽ mở đường cho họ an toàn về Yên Bái nếu họ thực hiện một số điều kiện của ta.

Tôi nghĩ ngay đến ông Đạo Xuyến, một thầy mo có uy tín lớn trong vùng, liền mời ông đến, nhờ ông tìm bọn bảo an binh để khuyên họ hàng du kích.

Ông Đạo Xuyến với vẻ mặt chậm rãi, đạo mạo, vừa nghe Minh giao nhiệm vụ vừa gật gù:

- Phải! Phải! Các anh tính thế là đúng! Càng bớt đổ máu càng tốt! Tôi xin đi! Tôi xin đi ngay!

Ông dớm bước đi thì Minh giữ lại:

- Bác đợi một chút! - Anh quay bảo Chắt cho người gọi loa. Anh Trương Ngọc Lạc, thường có giọng nói to và dõng dạc, xung phong đảm nhiệm việc này.

Tiếng loa vang vang trong buổi sớm: “Anh em bảo an chú ý! Chú ý! Đội du kích Âu Cơ đã vây chặt các lối ra. Anh em hãy buông súng đầu hàng và chịu một số điều kiện sau đây thì du kích sẽ mở vòng vây để các binh sĩ và cả chỉ huy an toàn trở về Yên Bái! A lô! A lô!”.

Ông Đạo Xuyến cố gắng bước lên những bực dốc rồi rẽ vào con đường mòn ngoằn nghèo, nhỏ bé. Mọi người chăm chú theo dõi ông khuất dần trong màu xanh bí hiểm của rừng.

Tiếng loa lại lên tiếng gọi dõng dạc: “A lô! A lô! Anh em bảo an binh chú ý! Đội du kích Âu Cơ chúng tôi đã vây chặt các lối ra. Để tránh đổ máu vô ích, anh em hãy buông súng đầu hàng...”.

Độ nửa tiếng sau, từ cửa rừng có ba người bước ra. Ngoài ông Đạo Xuyến đi trước, còn có tri phủ An Văn Tùng và chánh quản Khoát theo sau.

Minh và anh em ta đã chuẩn bị sẵn. Ta bố trí hai đội trưởng là các anh Trị (lý Bình Kiện), Viễn (lý Tiểu Phạm) Hoa là trinh sát và Chắt, súng ống nai nịt gọn gàng, đón đợi trong nhà ông tổng Khánh. Còn Minh không ra mặt.

Thấy bốn đồng chí ta nghiêm trang đứng đợi, tri phủ Tùng và Quản Khoát vội quì xuống, hai tay chắp lại, nâng ngang mặt biểu thị thái độ chịu khuất phục. Đồng chí Phạm Văn Trị dõng dạc tuyên bố:

- Lệnh của đồng chí chỉ huy trưởng du kích bảo các ông hãy ký và thực hiện đúng các điều sau đây. Một: Thả hết chính trị phạm còn giam ở lao Yên Bái. Hai: Nộp lại cho Việt Minh tiền thuế của hai huyện Văn Chấn và Trấn Yên mà tỉnh vừa thu được. Ba: Từ nay không được nghe Nhật đi đánh Việt Minh. Bốn: Xuất súng đạn ở kho mang ủng hộ Việt Minh càng nhiều càng tốt. Du kích sẽ mở đường cho toàn đội về Yên Bái an toàn, mang theo cả lính bị thương, súng, nhưng phải để các băng đạn lại. Sau khi các vị đã ký vào bản này chừng nửa tiếng, tất cả có thể rút về Yên Bái bằng đường làng Vần - Bãi Gai, Phú Nhuận, Ngòi Chanh... Nghe xong, bọn này mặt vẫn tái, tay run rẩy. Cả hai tên không dám thêm bớt điều gì, rút bút máy viết dòng chữ: Xin thi hành, rồi ký tên:

“Chúng tôi là An Văn Tùng, tri phủ Trấn Yên, Nguyễn Văn Khoát, chánh quản bảo an binh tỉnh Yên Bái. Xin hàng và vô vàn cám ơn Đội du kích đã tha tội chết. Xin tuân lệnh ngài chỉ huy trưởng Đội du kích Âu Cơ, sẽ báo cáo với quan tỉnh trưởng Yên Bái Đỗ Văn Bình... Thi hành những điều đã cam kết”.

Đây là văn bản đầu tiên xác nhận sự sụp đổ của chính quyền bù nhìn trước Đội du kích Âu Cơ con đẻ của nhân dân khắp vùng này.

Nhìn dòng chữ và chữ ký của những tên đã từng hét ra lửa, từng đè đầu cưỡi cổ dân mình, cán bộ và chiến sĩ du kích đều mừng muốn ứa nước mắt.

Khi bọn bảo an đã rút về, bỏ lại những băng đạn còn mới, sáng loáng, có anh em tiếc rẻ thắc mắc sao lại chỉ lấy đạn? Du kích cũng cần súng tốt kia mà?

Minh phải phân tích để anh em hiểu cái lợi cái hại của việc này. Rõ ràng, bọn chúng ở thế bí, bắt nộp súng chắc cũng chịu. Nhưng nộp súng, chúng sẽ mắc tội với quan trên, thế nào cũng lôi thôi, thậm chí tù tội nữa. Chúng sẽ oán thán ta và gây cho anh em bảo an khác (vốn thường là dõng mới lên, hầu như chưa có nợ máu với dân, nhiều khi đi lính chỉ vì bắt buộc, hoặc vì để kiếm sống) nỗi sợ du kích, căm ghét du kích, trong khi ta nhận định rằng tình hình cách mạng lúc này có thể biến cả họ thành lực lượng cách mạng. Hơn nữa bọn chúng mang súng về dễ báo với cấp trên là đã gặp du kích, đã đánh du kích, bắn hết cả đạn, bị thương chỉ vài người. Bọn Nhật có thể sẽ chủ quan hơn, đấy cũng là kế “điệu hổ ly sơn”. Minh cười, kết luận:

- Thậm chí có thể coi như súng để cho bảo an giữ hộ thôi!

Mọi người cùng vui vẻ thu đạn dược, vác súng trở về căn cứ địa...