Đội du kích Ba Tơ_Đồng chí NGUYỄN CHÁNH

Từ năm 1929, đồng chí làm liên lạc cho tổ chức Việt Nam Cách mạng Thanh niên tỉnh Quảng Ngãi và làm công tác tuyên truyền của Tỉnh ủy.

Tháng 5-1931, đồng chí bị địch bắt giam, sau khi ra tù đồng chí tiếp tục hoạt động cách mạng.

Từ năm 1937, đồng chí được cử giữ chức vụ Thường trực Tỉnh ủy; Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi, Bí thư Liên Tỉnh ủy Quảng Ngãi - Bình Định - Phú Yên.

Tháng 10-1939, đồng chí bị thực dân Pháp bắt giam ở các nhà lao Ba Tơ, Di Lăng rồi bị đày lên Buôn Ma Thuột. Tháng 9-1944, mãn hạn tù, đồng chí bị địch đưa về căng an trí Ly Hy, Phú Bài, Thừa Thiên Huế.

Cuối tháng 3-1945, đồng chí trở về địa phương, được bổ sung vào Tỉnh ủy Quảng Ngãi và được phân công giữ chức vụ Bí thư Chi bộ kiêm Chính trị viên Đội du kích Ba Tơ.

Tháng 4-1945, khi lên đến Chiến khu Ba Tơ, sau cuộc họp với lãnh đạo Đội, đồng chí đề xuất ý kiến nên đưa Đội du kích Ba Tơ về đồng bằng để phát triển lực lượng, làm nòng cốt cho phong trào cách mạng trong tỉnh, đẩy mạnh cao trào kháng Nhật, cứu nước ở các tỉnh miền Nam Trung bộ.

Khi Đội du kích Ba Tơ về đồng bằng, đồng chí ở Chiến khu Vĩnh Sơn, Vĩnh Tuy, Sơn Tịnh, là thành viên của Ủy ban khởi nghĩa tỉnh.

Chiều ngày 14-8-1945, nghe tin Nhật Hoàng đầu hàng đồng minh, đồng chí Nguyễn Chánh cùng các đồng chí trong Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Ủy ban khởi nghĩa tỉnh với danh nghĩa là Tổng bộ Việt Minh tỉnh Quảng Ngãi nhanh chóng ban hành Chỉ thị khởi nghĩa số 9, phát động toàn dân trong tỉnh nổi dậy khởi nghĩa giành chính quyền.

Tối 14-8-1945, đồng chí trực tiếp chỉ huy gần 02 Trung đội du kích Ba Tơ tiến về Sơn Hà, đánh chiếm đồn Di Lăng. Khởi nghĩa tháng Tám ở huyện Sơn Hà giành thắng lợi, đồng chí tiếp tục chỉ huy trận đánh Nhật tại Xuân Phổ, Nghĩa Kỳ, Tư Nghĩa.

Cuối tháng 8-1945, đồng chí được cử giữ chức vụ Ủy trưởng Quốc phòng, Ủy ban Cách mạng lâm thời Trung bộ, đóng trụ sở tại Huế. Cùng đi với đồng chí có 03 Trung đội do những chiến sĩ du kích Ba Tơ làm nòng cốt, làm nhiệm vụ bảo vệ Ủy ban Cách mạng lâm thời Trung bộ và bảo vệ Lễ thoái vị của vua Bảo Đại.

Từ cuối năm 1946 đến năm 1957, đồng chí đảm nhận các chức vụ: Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa II, Bí thư Liên khu ủy 5 kiêm Bí thư Đảng ủy Quân sự Liên khu, Chính ủy kiêm Tư lệnh Liên khu 5; Phó Tổng Tham mưu trưởng, Bộ Quốc Phòng; Chủ nhiệm Tổng cục Cán bộ, Bộ Quốc Phòng.

Ngày 24-9-1957, đồng chí từ trần.

Đồng chí đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng:

- Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

- Huân chương Sao Vàng

- Huân chương Hồ Chí Minh

- Huân chương Độc lập hạng Nhất

- Và nhiều huân, huy chương khác.