Đội Hùng binh Hoàng Sa
Trong chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, bên cạnh những chiến công oanh liệt trên chiến trường đất liền, có một trang sử vô cùng hào hùng nhưng cũng đầy bi tráng thuộc về biển khơi. Đó là hành trình vạn dặm sóng gió của Đội hùng binh Hoàng Sa – những người con ưu tú của quê hương Quảng Ngãi, đặc biệt là vùng đất đảo Lý Sơn. Họ là những con người bằng sự dũng cảm tột cùng và lòng trung kiên với triều đình đã vượt qua biển cả mênh mông để khẳng định chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Từ thế kỷ XVII, dưới thời các Chúa Nguyễn rồi đến triều đại nhà Nguyễn, khi tri thức hàng hải còn nhiều hạn chế và các phương tiện hiện đại chưa xuất hiện, triều đình đã sớm nhìn thấy tầm quan trọng chiến lược của biển đảo. Hàng năm, triều đình đều tuyển chọn những tráng đinh khỏe mạnh, bơi lội giỏi và dũng cảm nhất từ các làng xã vùng ven biển Quảng Ngãi, tiêu biểu là cù lao Ré (nay là huyện đảo Lý Sơn) để thành lập nên Đội Hoàng Sa và Đội Bắc Hải. Trước khi lên đường, những người lính trong đội hùng binh ấy phải làm lễ truy điệu cho chính mình, bởi họ thấu hiểu rằng chuyến đi này đối mặt với ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, đi là để phụng sự quốc gia nhưng khả năng trở về là một ẩn số nghiệt ngã.Hành trang của những tráng binh Hoàng Sa thuở ấy vô cùng thô sơ. Họ chỉ đi trên những chiếc thuyền câu nhỏ bé, không có la bàn hiện đại, chỉ dựa vào kinh nghiệm đọc sao trời, hướng gió, dòng hải lưu và lòng gan dạ vô bờ bến để vượt qua sóng gió hiểm trở của biển Đông. Nhiệm vụ của họ vô cùng nặng nề: đo đạc thủy trình, vẽ bản đồ biển đảo, tuần tra, khai thác hải sản và cắm mốc khẳng định chủ quyền của Đại Việt trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Biết bao chiếc thuyền đã vĩnh viễn nằm lại giữa lòng đại dương bao la, biết bao người con đất Quảng đã hóa thân thành sóng nước để bảo vệ từng tấc đất, tấc đảo của cha ông. Những người may mắn trở về mang theo sản vật quý hiếm cùng chủ quyền quốc gia được khắc ghi trọn vẹn vào lịch sử.Dấu ấn của Đội hùng binh Hoàng Sa không chỉ sống qua những trang văn bia hay sắc phong còn lưu giữ tại các đình làng ở Lý Sơn, mà nó còn hiện hữu qua Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa được duy trì suốt hàng trăm năm qua. Đó là nghi lễ tri ân vô cùng linh thiêng, nơi con cháu đời sau thả những chiếc thuyền bài bằng thân cây chuối chở hình nộm ra khơi để cầu hồn cho những người lính đã ngã vì nước. Nghi lễ ấy là minh chứng sống động cho đạo lý uống nước nhớ nguồn, đồng thời là lời khẳng định đanh thép về chủ quyền biển đảo từ bao đời nay của dân tộc Việt Nam.
Đội hùng binh Hoàng Sa mãi mãi là một khúc tráng ca bất tử về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần xả thân vì nghĩa lớn của những người con Quảng Ngãi nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung. Dù thời gian trôi qua, những chiếc thuyền câu thuở xưa đã lùi vào dĩ vãng, nhưng tinh thần của những hùng binh năm ấy vẫn mãi là ngọn hải thần soi sáng, tiếp thêm sức mạnh cho các thế hệ hôm nay và mai sau trong công cuộc bảo vệ và gìn giữ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
