“ĐÔI MẮT THÉP” GIỮ ĐẢO CỒN CỎ GIỮA BÃO BOM

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đảo Cồn Cỏ là một vị trí tiền tiêu đặc biệt quan trọng của miền Bắc. Nằm giữa biển trời Quảng Trị, hòn đảo nhỏ bé này phải hứng chịu những trận đánh phá vô cùng dữ dội của máy bay và tàu chiến Mỹ. Giữa hoàn cảnh ấy, có những người lính không trực tiếp cầm pháo hay điều khiển những khẩu súng lớn nhưng lại giữ một nhiệm vụ quan trọng không kém: quan sát, phát hiện mục tiêu và truyền thông tin chính xác cho đồng đội. Thái Văn A là một trong những người lính như thế. Ông được ví như “đôi mắt” của Cồn Cỏ, ngày đêm đứng trên đài quan sát, dõi theo từng chiếc máy bay, từng con tàu từ ngoài khơi để báo cho các đơn vị chiến đấu. Công việc ấy đòi hỏi sự tập trung tuyệt đối và lòng can đảm phi thường, bởi đài quan sát chính là mục tiêu mà máy bay và tàu chiến đối phương thường xuyên tìm cách phá hủy. Thế nhưng, trong suốt những năm tháng ác liệt nhất, Thái Văn A vẫn bám trụ vị trí, dù bom đạn nổ ngay bên cạnh và bản thân nhiều lần bị thương.

Thái Văn A sinh năm 1942 tại xã Trung Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình. Lớn lên trong một gia đình nông dân, ông sớm có ý thức tham gia các công việc của địa phương. Trước khi nhập ngũ, ông từng tích cực tham gia công tác xã hội, làm công tác thông tin và giúp đỡ địa phương. Năm 1962, chàng trai trẻ Thái Văn A lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, ông được phân công làm nhiệm vụ trinh sát, học nhiều nội dung chuyên môn để phục vụ chiến đấu. Đến năm 1963, ông được điều ra đảo Cồn Cỏ – một hòn đảo có vị trí chiến lược quan trọng trong việc bảo vệ vùng biển và khu vực giới tuyến. Tại Cồn Cỏ, Thái Văn A được giao nhiệm vụ quan sát trên điểm cao của đảo. Công việc của ông tưởng như chỉ là đứng nhìn về phía biển, nhưng thực tế lại vô cùng nguy hiểm. Ông phải liên tục quan sát trên biển và trên trời, phát hiện máy bay, tàu chiến của đối phương, xác định hướng di chuyển rồi nhanh chóng truyền thông tin cho các đơn vị pháo. Chỉ cần chậm một chút, mục tiêu có thể thay đổi vị trí và cơ hội đánh trả sẽ bị bỏ lỡ. Vì vậy, đôi mắt và sự phán đoán của người quan sát có ý nghĩa rất lớn đối với cả trận đánh. Trong những ngày bình thường, nhiệm vụ đã căng thẳng; khi máy bay và tàu chiến Mỹ mở các đợt tiến công, công việc ấy càng trở nên nguy hiểm hơn nhiều. Bom đạn liên tục trút xuống Cồn Cỏ. Đài quan sát của Thái Văn A trở thành một trong những vị trí phải đối mặt trực tiếp với sự phá hoại của đối phương. Có những lúc bom đạn làm chòi quan sát bị rung chuyển, hư hỏng, thậm chí bị nghiêng. Thế nhưng, thay vì rời khỏi vị trí để tìm nơi an toàn, ông vẫn cố gắng tiếp tục quan sát và truyền tin cho đồng đội. Báo Quân đội nhân dân ghi nhận rằng dù bom rơi, đạn nổ làm chòi quan sát bị bom xô nghiêng và bản thân bị thương, Thái Văn A vẫn kiên cường bám trụ vị trí được giao, kịp thời phát hiện mục tiêu và báo cho lực lượng trên đảo và đất liền xử lý. Có những khoảnh khắc tưởng như sự sống của người chiến sĩ chỉ còn tính bằng giây. Bom nổ gần đài, đất đá tung lên, sức ép khiến người quan sát bị thương. Nhưng sau mỗi trận đánh, điều Thái Văn A nghĩ đến trước tiên vẫn là nhiệm vụ. Nếu ông rời khỏi đài, những người phía dưới sẽ khó có được thông tin chính xác về hướng tiến công của địch. Vì vậy, ông lại đứng lên, tiếp tục đưa mắt về phía biển, tìm kiếm những dấu hiệu bất thường giữa một khoảng trời rộng lớn. Chính sự kiên trì ấy đã giúp ông trở thành một trong những chiến sĩ quan sát tiêu biểu trên đảo Cồn Cỏ. Trong khoảng ba năm thực hiện nhiệm vụ, Thái Văn A đã góp phần cùng đơn vị bắn rơi 20 máy bay Mỹ. Ngoài việc phát hiện máy bay và tàu chiến, ông còn xác định những vị trí có bom địch chưa nổ để công binh có thể xử lý, giúp hạn chế nguy hiểm cho lực lượng trên đảo. Thành tích ấy cho thấy một điều rất rõ: chiến thắng trên chiến trường không chỉ được tạo nên bởi người trực tiếp bóp cò mà còn nhờ những người âm thầm phát hiện mục tiêu, truyền tin và giúp đồng đội biết chính xác đối phương đang ở đâu. Thái Văn A chính là một “mắt xích” quan trọng như vậy. Ông đứng trên đài quan sát để những khẩu pháo phía dưới có thể tìm đúng mục tiêu. Mỗi lần thông tin của ông được truyền đi chính xác, mỗi lần pháo ta bắn trúng mục tiêu, công sức của người quan sát lại góp thêm một phần vào chiến thắng chung. Điều đáng khâm phục nhất ở Thái Văn A không chỉ là khả năng quan sát mà còn là tinh thần bám trụ. Đứng trên một đài quan sát giữa đảo, người lính gần như không có nhiều nơi để tránh bom. Kẻ địch càng muốn phá hủy hệ thống phòng thủ trên đảo thì vị trí quan sát càng trở thành mục tiêu quan trọng. Thế nhưng ông vẫn kiên quyết hoàn thành nhiệm vụ. Có lúc cấp trên yêu cầu ông rời vị trí khi bị thương, nhưng ông vẫn muốn tiếp tục bám đài để truyền tin cho đồng đội. Câu chuyện ấy đã trở thành biểu tượng cho tinh thần trách nhiệm của người lính: dù bản thân gặp nguy hiểm, ông vẫn nghĩ đến nhiệm vụ và những người đang chiến đấu bên cạnh mình. Cồn Cỏ khi ấy được ví như một “đảo thép” giữa biển. Hòn đảo nhỏ phải chống chọi với những cuộc đánh phá liên tục nhưng vẫn đứng vững. Và trong hình ảnh của hòn đảo ấy có bóng dáng của những người lính như Thái Văn A. Ông không đứng giữa một trận địa lớn với hàng chục khẩu pháo, cũng không phải lúc nào cũng trực tiếp đối mặt với quân địch ở khoảng cách gần. Nhưng mỗi ngày đứng trên đài quan sát, ông phải đối mặt với một nguy hiểm không kém phần khốc liệt. Chỉ cần một quả bom đánh trúng vị trí, tính mạng của ông có thể bị đe dọa. Tuy vậy, ông vẫn đứng đó, mắt hướng ra biển, đôi tai lắng nghe tiếng động cơ và tiếng bom đạn, chờ đợi từng dấu hiệu của đối phương. Hình ảnh ấy sau này đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học, âm nhạc. Ca khúc “Thái Văn A đứng đó” của nhạc sĩ Văn An đã khắc họa hình ảnh người chiến sĩ đứng trên chòi cao giữa biển trời Cồn Cỏ. Những chiến công và sự kiên cường của Thái Văn A được Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1967. Khi được tuyên dương, ông là Thượng sĩ, quan sát viên đảo Cồn Cỏ. Sau những năm tháng chiến tranh, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội và giữ nhiều cương vị công tác trước khi nghỉ hưu. Ông qua đời năm 2001, nhưng hình ảnh người chiến sĩ đứng trên đài quan sát giữa biển trời Cồn Cỏ vẫn được nhắc lại như một biểu tượng về lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm.

Thái Văn A đã dành những năm tháng tuổi trẻ đẹp nhất của mình để canh giữ đảo Cồn Cỏ giữa những trận bom đạn khốc liệt. Từ một người lính trinh sát, ông trở thành “đôi mắt thép” của hòn đảo, ngày đêm quan sát và truyền tin cho đồng đội. Dù đài quan sát bị bom đạn làm hư hỏng, dù bản thân bị thương, ông vẫn không dễ dàng rời khỏi vị trí mà mình được giao. Những đóng góp của ông cùng đồng đội đã góp phần làm nên những chiến công quan trọng trên đảo, trong đó có việc bắn rơi 20 máy bay Mỹ trong thời gian ông làm nhiệm vụ. Câu chuyện về Thái Văn A không chỉ là câu chuyện về một người lính có đôi mắt tinh tường, mà còn là câu chuyện về lòng trung thành, sự kiên trì và tinh thần sẵn sàng chịu đựng gian khổ vì Tổ quốc. Giữa biển trời Cồn Cỏ, hình ảnh người chiến sĩ vẫn đứng vững trên đài quan sát đã trở thành một biểu tượng đẹp của thời hoa lửa, nhắc nhở thế hệ hôm nay phải luôn biết trân trọng hòa bình và ghi nhớ những người đã từng đứng giữa bom đạn để bảo vệ từng tấc đất, tấc biển của quê hương.