Đội nữ du kích sông Hương và chiếc khăn thêu hoa mai giữa mùa xuân 1968

Trong Chiến dịch Mậu Thân 1968, chiến trường Thừa Thiên Huế là một trong những điểm nóng khốc liệt nhất. Nổi tiếng trong lịch sử chiến đấu của vùng đất Cố đô là Đội nữ du kích sông Hương – tập hợp 11 cô gái Huế tuổi đời từ 16 đến 20, vốn là những nữ sinh, cô gái chèo đò hay bán hàng rong ven sông. Không mang súng lớn hay xe tăng, các cô gái ấy đánh giặc bằng sự mưu trí, dũng cảm và tình yêu quê hương da diết.

Bà Hoàng Thị Nở (nguyên chiến sĩ Đội nữ du kích sông Hương) bồi hồi nhớ lại những ngày tháng bám trụ nội đô. Nhóm của bà được giao nhiệm vụ cải trang thành người đi chợ, chèo đò dọc dòng sông Hương để nắm tình hình địch, tải đạn, cứu chữa thương binh và trực tiếp dẫn đường cho bộ đội chủ lực tiến đánh các mục tiêu trọng yếu như Cột cờ Kỳ Đài, Khách sạn Hương Giang, Dinh Tỉnh trưởng.

Bà Nở kể, cuộc chiến giữa lòng thành phố diễn ra vô cùng ác liệt, từng góc phố, bờ tường đều trở thành ranh giới giữa sinh và tử. Đêm 30 Tết năm 1968, trước giờ nổ súng đánh chiếm Cột cờ Kỳ Đài, toàn đội ém quân dưới khoang một chiếc thuyền chài ven bãi bồi sông Hương. Trời Huế mùa xuân mưa phùn rét buốt, nước sông lạnh ngắt.

Chị Đội trưởng Phạm Thị Liên (khi đó mới 19 tuổi) đã gọi bà Nở lại góc thuyền, lấy từ trong ngực áo ra một chiếc khăn tay lụa trắng nhỏ nhắn, góc khăn có thêu tỉ mẩn một nhánh hoa mai vàng năm cánh. Chị Liên trao chiếc khăn cho bà Nở rồi thì thầm: "Chiếc khăn này chị thêu suốt mấy đêm dưới ánh đèn dầu trong hầm. Nếu đợt đánh chiếm Kỳ Đài chiều nay chị không trở về, em giữ chiếc khăn này làm kỷ niệm. Nhớ nhé, dù chiến tranh gian khổ và khốc liệt đến đâu, con gái Huế mình vẫn phải giữ trọn cái nết dịu dàng, sự thủy chung và lòng kiên trung với Tổ quốc."

Chiều hôm đó, trận đánh bảo vệ Cột cờ Kỳ Đài diễn ra vô cùng nảy lửa. Địch dùng trực thăng và xe bọc thép bao vây dội hỏa lực dữ dội. Chị Phạm Thị Liên cùng các đồng đội trong Đội nữ du kích sông Hương đã kiên cường bắn trả đến viên đạn cuối cùng để giữ vững lá cờ mặt trận. Chị Liên hy sinh ngay chân Cột cờ khi mới 19 tuổi xuân.

Sau chiến tranh, chiếc khăn thêu hoa mai vàng dính vết máu khô của người đội trưởng anh hùng vẫn được bà Nở trân trọng giữ gìn như một kỷ vật vô giá. Bà Nở xúc động chia sẻ: "Mỗi lần nhìn lại chiếc khăn tay thêu hoa mai, tôi như thấy lại nụ cười rạng rỡ và ánh mắt kiên định của chị Liên giữa làn mưa đạn. Tinh thần của Đội nữ du kích sông Hương năm ấy là minh chứng cho khí tiết kiên cường, dũng cảm nhưng vô cùng thanh cao của người phụ nữ Cố đô."