.''Đội quân phó cối'' ở Tây Bắc

“Đội quân phó cối” ở Tây Bắc

Tuổi đã ngoài 90 nhưng Đại tá, cựu chiến binh Trần Thịnh Tần, ngụ tại quận Tân Bình (TP Hồ Chí Minh), vẫn khỏe mạnh, minh mẫn. Ông nhớ như in những ngày cùng “Đội quân phó cối” nỗ lực làm công tác bảo đảm hậu cần phục vụ bộ đội ăn no, đánh thắng.

Đường tôi đến Điện Biên Phủ

Tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ (năm 1954), Đại tá Trần Thịnh Tần là cán bộ trung đội thuộc Cục Quân trang, Tổng cục Cung cấp (nay là Cục Quân nhu, Tổng cục Hậu cần), được giao phụ trách một bộ phận thuộc lực lượng dân công hỏa tuyến Vĩnh Yên và “Đội quân phó cối” làm nhiệm vụ xay, giã, cung cấp gạo cho các đơn vị. Cựu chiến binh Trần Thịnh Tần kể: “Công tác hậu cần cho Chiến dịch Điện Biên Phủ rất khó khăn, vất vả, nhất là việc bảo đảm lương thực. Khi thực hiện phương châm “đánh chắc, tiến chắc”, công tác chuẩn bị lương thực, thực phẩm cho chiến trường càng trở nên cấp thiết với quy mô lớn hơn. Để giải quyết khó khăn về bảo đảm lương thực, Tổng cục Cung cấp chủ trương khai thác triệt để nguồn lương thực tại chỗ của vùng Tây Bắc. Chủ trương này đã tạo tiền đề cho sự ra đời của “Đội quân phó cối” nhằm đáp ứng yêu cầu chiến dịch. Mặt khác, ở khu vực Tây Bắc, các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Yên Bái phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, do tập tục của bà con chủ yếu giã gạo chày tay, giã ngày nào ăn ngày ấy nên không có gạo mà chỉ có thóc cho bộ đội. Thực tế đó đòi hỏi phải tổ chức lực lượng chuyên xay, giã khi thóc được vận chuyển tới và đóng gạo vào bao để chuyển đi. Bởi thế, sáng kiến thành lập đội xay, giã gạo ngay tại kho trung tâm được triển khai, mang lại hiệu quả thiết thực.“Đội quân phó cối” gồm những chiến sĩ khỏe mạnh, biết đóng cối và xay, giã gạo, được tuyển chọn từ các đơn vị bộ đội, dân công, thậm chí điều từ hậu phương lên. Anh em nhanh chóng vào rừng chặt tre, bện dây làm áo cối, chẻ nan tre đóng nêm, chọn thân tre già làm tràng xay... Các bộ phận của chiếc cối đều được làm bằng tre, vừa bền, vừa tiện lợi. Chẳng bao lâu, mấy chục chiếc cối xay đã hoàn thành, đặt tại kho trung tâm và cung cấp cho các kho, các công trường xay, giã. Mặc dù “sản xuất” lần đầu và chưa được thử nghiệm nhưng những chiếc cối xay này đã phát huy tác dụng ngay tại mặt trận. Tuy nhiên, thời gian đầu, năng suất xay, giã còn thấp và còn lẫn một ít thóc. Điều này ảnh hưởng tới chất lượng và khẩu phần ăn của bộ đội nên Tổng cục Cung cấp chỉ đạo khắc phục ngay.Đại tá Trần Thịnh Tần (bên phải) gặp lại đồng đội Sau khi nghiên cứu lại kỹ thuật làm cối xay, chúng tôi phát hiện ra nguyên nhân là do đóng các hàng răng nêm ở thớt trên và thớt dưới cối xay không đều. Nếu đóng thưa quá thì khi xay bị sống, hạt thóc lọt qua khe mà không được xát vỏ; nếu đóng dày quá thì hạt gạo bị nghiền vỡ nhỏ dẫn đến tỷ lệ gạo thu hồi thấp hơn tiêu chuẩn. Cả đội nhanh chóng rút kinh nghiệm và sửa chữa ngay. Từ đó, năng suất xay, giã được nâng lên rõ rệt. Ở những kho lớn, mỗi khi thóc từ các vùng được vận chuyển đến, “Đội quân phó cối” đều làm việc ngày đêm để bảo đảm đủ gạo cho chiến trường. Những lúc gấp rút, chúng tôi còn được các mẹ, các chị trong vùng giúp sàng sảy, tách riêng gạo, cám, trấu rồi đóng sẵn vào bao để lực lượng vận chuyển tới các kho nhỏ, lẻ. Không khí làm việc hết sức khẩn trương, tấp nập với tinh thần “thêm một cân gạo diệt một thằng Tây”.Lực lượng tham gia “Đội quân phó cối” ngày càng đông. Nhân dân Tây Bắc cũng góp phần rất lớn cho lực lượng này. Nhờ đó mà đã có hàng nghìn tấn gạo thành phẩm được cung cấp kịp thời, giúp bảo đảm lương thực cho bộ đội, góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Không những thế, “Đội quân phó cối” còn tranh thủ đóng thêm nhiều cối xay tặng nhân dân quanh vùng, đồng thời hướng dẫn bà con cách sử dụng và kỹ thuật ghép cối bằng tre để cải thiện đời sống, khắc phục tập quán giã gạo chày tay đã tồn tại nhiều năm ở bản làng...Sau Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông Trần Thịnh Tần tiếp tục phục vụ trong quân ngũ, tham gia kháng chiến chống Mỹ, cứu nước rồi về nghỉ hưu khi đất nước đã hòa bình, thống nhất. Tại địa phương, ông luôn tích cực tham gia các hoạt động xã hội. Là Phó trưởng ban, rồi Trưởng ban liên lạc truyền thống chiến sĩ Điện Biên Phủ tại TP Hồ Chí Minh, ông thường được các cơ quan, đơn vị, đoàn thể, trường học... mời tham gia giao lưu, kể chuyện lịch sử, giáo dục truyền thống cho thanh niên, học sinh và nhân dân trên địa bàn.

YẾN LONG - LÊ TRẦM

Tag(s): Trần Thịnh TầnĐội quân phó cốiĐiện Biên Phủ