Đội quân tóc dài gắn với tên tuổi của đồng chí Nguyễn Thị Định và đi suốt chiều dài của cuộc kháng chiến, gắn với mũi đấu tranh chính trị và binh vận đến ngày chiến thắng

“Đội quân tóc dài” ra đời trong phong trào Đồng khởi của tỉnh Bến Tre năm 1960 sau khi có Nghị quyết Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương, mở ra con đường đấu tranh chính trị, binh vận kết hợp với đấu tranh vũ tranh của cách mạng miền Nam. Trong cao trào đồng khởi, Đảng đã phát động hàng chục triệu lượt quần chúng yêu nước nổi dậy đập tan ách kìm kẹp ở cơ sở của chính quyền Sài Gòn, giải phóng hàng loạt xã ấp nông thôn.

Trong suốt các giai đoạn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước sau đó, đội quân tóc dài đã cùng quân và dân miền Nam kiên cường chống trả chiến lược “chiến tranh đặc biệt”, “chiến tranh cục bộ” và “Việt Nam hoá chiến tranh”của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn. “Đội quân tóc dài” đã kiên cường và liên tục đấu tranh chống phá ấp chiến lược, chống bình định nông thôn, chống hành quân càn quét, chống phi pháo huỷ diệt và chống bắt lính đôn quân của Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

Trong suốt cuộc kháng chiến, “Đội quân tóc dài” đã ngày càng vận dụng nhuần nhuyễn phương châm 3 mũi giáp công. Lực lượng phụ nữ có khả năng tiến hành được cả 3 mũi giáp công: chính trị, binh vận và vũ trang. Thành viên của “Đội quân tóc dài” có thể vừa trực diện đấu lý với địch, vừa khéo léo tranh thủ binh sỹ và tự mình thừa thời cơ diệt ác, trừ gian.

Lúc đấu tranh tại chỗ thì các mẹ và các chị kiên cường bám trụ“một tấc không đi, một ly không rời”, khi đấu tranh tập trung liên tục tấn công vào sơ hở của kẻ địch để giành thắng lợi, lúc kết hợp vũ trang thì mưu trí sáng tạo và cơ động; hình thức đấu tranh thì vô cùng quyết liệt và phong phú.

Tổ chức lực lượng đấu tranh của “Đội quân tóc dài” ngày càng quy củ và linh hoạt: có lực lượng xung kích và chủ công, có hợp đồng lực lượng nhiều địa phương, có tiếp tế, có hậu cần tải thương, khi bị khủng bố có lực lượng dự bị bổ sung, kiên trì đấu tranh giành cho được thắng lợi.

Với những phương thức đấu tranh phong phú và tài tình nêu trên, “Đội quân tóc dài” được đánh giá: “Có sức níu cánh máy bay, bịt nòng đại bác, chặn đứng chiến xa và bẻ gẫy hành quân càn quét của địch”.

Tại các đô thị, lực lượng đấu tranh của “Đội quân tóc dài” bao gồm đông đảo các tầng lớp phụ nữ như công nhân, tiểu thương, nữ tu, phật tử, giáo chức, trí thức... Lực lượng phụ nữ đô thị đã phối hợp nhịp nhàng với lực lượng phụ nữ vùng nông thôn trong đấu tranh chính trị, binh vận, góp phần đánh bại các âm mưu, thủ đoạn của địch.

“Đội quân tóc dài” không những có thành tích lớn trong đấu tranh chính trị, binh vận mà còn tỏ ra có năng lực lớn trong đấu tranh vũ trang.Hàng chục vạn phụ nữ từ miền núi đến đồng bằng và đô thị đã tham gia du kích bám đất, giữ làng, tham gia tự vệ làm nhiệm vụ diệt ác phá kìm, giáng cho Mỹ và chính quyền Sài Gòn những đòn sấm sét ngay tại sào huyệt của chúng.

Dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Thị Định, "Đội quân tóc dài" đã chứng minh sức mạnh to lớn của mình trong đấu tranh chính trị, binh vận và cả đấu tranh vũ trang.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, phụ nữ miền Nam đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ thông tin, tiếp tế và dẫn đường cho các mũi tiến công. Họ không chỉ giúp che giấu vũ khí, cung cấp thực phẩm cho bộ đội mà còn trực tiếp tham gia vào tuyên truyền, vận động nhân dân nổi dậy, tuyên truyền kêu gọi binh sỹ Sài gòn rã ngũ, đào ngũ, góp phần vào chiến thắng lịch sử, thống nhất đất nước.

Những đóng góp của phụ nữ miền Nam trong kháng chiến không chỉ thể hiện tinh thần yêu nước và sự kiên trung mà còn giúp nâng cao vai trò và vị thế của phụ nữ trong xã hội Việt Nam thời kỳ đấu tranh và cả trong giai đoạn phát triển sau này. Những đóng góp này đã giúp phong trào phụ nữ miền Nam trở thành một phần quan trọng trong cuộc kháng chiến, góp phần vào thắng lợi của dân tộc, mà đồng chí Nguyễn Thị Định là một trong những người tiêu biểu.